Tag: euro

De verwatering van de euro

Geplaatst op by 0 reacties

Veel marktparticipanten waren gisteren wat teleurgesteld in Mario Draghi van de ECB. Hij verzuimde het quantitative easing (QE) programma in gang te zetten. De geruchten (lees lekken naar en aansturen van de pers door de ECB) zijn nu dat dit begin 2015 gaat gebeuren. De ECB gaat dan, als laatste grote centrale bank, ook volledig meedoen in de monetaire race naar de bodem, met consequenties voor de euro en goud.

Het moet gezegd worden dat Draghi zijn kaarten verdomd goed uitspeelt. Zo dreigde hij enkele jaren geleden met Outright Monetary Transactions (OMT), een programma waarbij de ECB de staatsobligaties van een eurozone lidstaat koopt die in de problemen is geraakt. De aankondiging van het plan was al genoeg om de marktparticipanten te laten afzien van speculeren tegen zwakke eurolanden. Het leuke is dat er nog niet eens een term sheet is van OMT. In zekere zin bestaat het programma dus nog (steeds) niet. Toch is de Italiaanse 10-jaarsrente recentelijk even onder de 2% gedoken.

Zou u uw geld uitlenen aan de Italiaanse regering, 10 jaar lang tegen 2%? Ik ken geen enkele persoon die hierop ja antwoordt. Wellicht dat dit aan mijn kennissenkring ligt, maar ik ben de mening toegedaan dat de ECB met al haar monetaire programma’s (waaronder OMT), de rentestanden in de eurozone naar onzinnig lage niveaus drukt.

Nu dreigt Draghi met het opkopen van Asset Backed Securities (zeg maar gedekte leningen). Dus niet alleen staatsobligaties staan op de ECB kooplijst, maar nu ook bepaalde bedrijfsleningen. Probleem is alleen dat het (dreigen met het) opkopen van schulden niet alleen opluchting geeft aan overheden en bedrijven met veel schulden. De lagere rentes geven ook meer ruimte voor en stimulatie tot het aangaan van nog meer leningen. Dus waar de eurozone (en het Westen) last had van een schuldencrisis, is de gekozen oplossing het aanmoedigen van meer schulden om zo een schuldenprobleem op te lossen.

En dit is waar de waarheid maar al te duidelijk wordt. De ECB (en de heren politici) durven het niet aan om het probleem van te veel (slechte) schulden te erkennen. In plaats van de oorzaken aan te pakken (slecht monetair beleid, slecht fiscaal beleid, slechte financiële regulering, etc.) en de situatie te resetten (door middel van grote schuldsanering door te voeren), heeft zij gekozen voor symptoombestrijding. Eurolidstaten die te maken krijgen met oplopende rentestanden door slecht monetair/economisch/financieel beleid worden dus geholpen door de rentestanden omlaag te kopen. Uiteindelijk staan u en ik garant voor de aankopen die de ECB doet. Dat u het weet.

Lees deze column van Alexander Sassen van Elsloo verder op De Financiële Telegraaf

Eindelijk: een heuse eurodiscussie, maar nu wel doorpakken

Geplaatst op by 0 reacties

Afgelopen dinsdag vond er op het hoofdkantoor van ABN Amro een heus economendebat plaats over de houdbaarheid van de euro. Het was een goede stap om over de euro in discussie te gaan. Maar nu is een volgende, meer inhoudelijke discussie over de alternatieve euroscenario’s noodzakelijk.

Op het hoofdkantoor van ABN Amro, de bank waar wij alle Nederlanders eigenaar van zijn, vond een debat plaats over de houdbaarheid van de euro. De locatie is opmerkelijk, omdat de opeenvolgende Nederlandse regeringen altijd categorisch hebben ontkend dat de euro in gevaar is. Over alternatieven voor de euro mocht nooit worden gediscussieerd, zoals hier betoogd.

Het debat ging tussen Han de Jong, hoofdeconoom van ABN Amro, en Bruno de Haas, schrijver van het boek ‘Laat de leeuw niet in zijn hempie staan’. De Jong, sprekend op persoonlijke titel, gelooft in de euro en De Haas stelt dat hij uiteindelijk niet houdbaar is. Het betoog van De Jong komt er grofweg op neer dat wat de Amerikanen hebben gekund met de dollar, Europeanen ook moet lukken met de euro. De Haas is defaitistischer en ziet te veel onoverkomelijke verschillen tussen diverse Europese (sub)culturen als reden voor de uiteindelijke val van de euro.

Een ander interessant verschilpunt gaat over de ‘wealth transfers’ van noord naar zuid. Volgens De Haas moet er nu gemiddeld zo’n 2,5% van het bbp van de rijkere landen naar de periferie om de euro overeind te kunnen houden. Hij gelooft dat de rijkere landen uiteindelijk niet bereid zijn die wealth transfers op te brengen. De Jong is idealistischer en denkt dat wij hier wel toe bereid zijn. De Jong: ‘meer dan 40% van het bpp in Nederland is feitelijk wealth transfer van rijke naar armere provincies en van rijke naar arme mensen in ons land, dan is 2,5% – als dit cijfer klopt – voor onze Griekse, Italiaanse en Spaanse vrienden ook wel op te brengen.’

Helaas kan hier nu niet uitgebreid inhoudelijk op het eurodebat worden ingegaan, daarom drie korte algemene reacties. Ten eerste is het opvallend dat discussies over de euro, zo ook deze, bijna altijd technocratisch van aard zijn. Er wordt vaak aan voorbij gegaan dat de hele opzet (en eventuele uitbouw) van de eurozone tot stand komt via schending van regels en democratische beginselen, zoals eerder hier betoogd.

Verder, bij het denken over de eventuele verdere vervolmaking van de eurozone met een politieke-, banken- en fiscale unie (inclusief eurobonds), zoals De Jong dat voorstaat, wordt geen moment stil gestaan bij de vraag of de gemiddelde Europeaan dat eigenlijk wel wil en hoe democratisch de besluitvorming hierover is. De politiek probeert discussies over de transferunie en over waarom wel of niet een bankenunie of eurobonds enzovoort, angstvallig buiten het debat te houden.

Lees deze column van Harry Geels verder op De Financiële Telegraaf

Grieken moeten weer kiezen: wel of geen euro?

Geplaatst op by 0 reacties

De Griekse bevolking dreigt weer te moeten kiezen voor of tegen de euro. De presidentsverkiezingen in het land, in februari, moeten uitwijzen of het zover komt of niet.Dat zegt minister van Administratie Hervorming Kyriakos Mitsotakis donderdag tegen persbureau Bloomberg.

In 2012 dreigde Griekenland uit de euro te stappen, hetgeen voor grote schommelingen op de financiële markten zorgde. Donderdag steeg de rente op 10-jarige Griekse staatsobligaties met 50 basispunten tot 7,9 procent, de sterkste stijging in 2 weken.

De rente begon in september op te lopen nadat premier Antonis Samaras had aangegeven onder het juk van de trojka uit te willen om op eigen kracht geld te lenen op de kapitaalmarkt.

De Griekse president moet worden gekozen door minimaal 180 parlementariërs. De regerende coalitie onder leiding van Samaras komt tot 155. Lukt het niet om een president te kiezen, dan wordt het parlement ontbonden en volgen nieuwe verkiezingen.

De oppositiepartijen, waaronder het linkse Syriza, willen niet per se uit de euro, maar willen wel allerhande hervormingen terugdraaien die de EU, de ECB en het IMF de afgelopen jaren eisten in ruil voor noodsteun.

Griekenland onderhandelt met de trojka over een krediet dat als vangnet moet fungeren voor Griekenland. Samaras zet daarbij in op een deel van de bestaande steun, die oorspronkelijk bedoeld was voor een herkapitalisatie van Griekse banken. Mocht het zover komen, dan zullen aan dat krediet ook voorwaarden worden gesteld. Mitsotakis denkt dat die voorwaarden zeker niet geaccepteerd zullen worden door een eventuele regering onder leiding van Syriza.

Mitsotakis deelt de mening niet dat Syriza zich tegenwoordig milder opstelt dan in het verleden. “Ik zie nog steeds dezelfde partij, met dezelfde mensen en dezelfde politiek die leidt tot verdeeldheid. Ongeveer 40 procent van het kader van Syriza zou het niet erg vinden om uit de euro te stappen”.

Bron: ANP via Nu

Onhoudbaar

Geplaatst op by 0 reacties

Commentator Martin Wolf van de Financial Times stelt in zijn pas uitgekomen boek en in interviews dat de euro onhoudbaar is. Zijn uitlatingen baren nogal opzien. Volstrekt onterecht. Alleen een handjevol Europese politici die de waarheid niet onder ogen wil zien, beweert anders.

In deze krant zei de Vlaamse econoom Paul de Grauwe zaterdag hetzelfde. Deze muntunie kán helemaal niet. Tijdens de crisisjaren is het nodige versleuteld aan wat we eufemistisch de weeffouten van de euro noemen. Maar dat bouwwerk is nog niet eens half af.

Het is geen hogere wiskunde, dus ik vermoed dat de Europese beleidsmakers, inclusief onze premier Mark Rutte en Eurogroep-voorzitter Jeroen Dijsselbloem, het zelf ook donders goed weten: een muntunie is alleen te schragen door min of meer gelijkwaardige economieën. Ontbreekt die convergentie (zoals ook in de VS het geval is), dan los je dat op met financiële transfers tussen staten.

In de eurozone zijn:
a) de economieën niet naar elkaar toe gegroeid. Er zijn nog altijd zeer grote verschillen in concurrentiekracht en aanpassing aan de vergrijzing.
b) amper mechanismen om de verschillen financieel op te lossen. We redden eurolanden als ze bijna omvallen, maar structurele transfers van sterk naar zwak zijn er niet.

En we willen ze ook niet. We willen niet dat de Europese Commissie eurolanden dwingt hun economieën te hervormen. En we willen niet dat sterke landen opdraaien voor de sores van zwakke landen. Dat laatste doen we alleen als de hele muntunie in elkaar dreigt te klappen, verder zoeken de Fransen, de Grieken, de Spanjaarden en de Italianen het zelf maar uit.

De beperkte dwingende afspraken die er wél zijn, gaan alleen over begrotingstekorten. De befaamde 3%-norm is zo lomp als wat. Maar we kunnen niet anders dan eraan vasthouden, want het is het dunne lijmlaagje dat de politieke constructie van de euro bijeenhoudt.

Lees deze column van Martin Visser verder op De Telegraaf

Grillo wil referendum over afschaffing euro in Italië

Geplaatst op by 0 reacties

Er moet in Italië een referendum worden gehouden om de euro af te schaffen. Dit heeft Beppe Grillo, de leider van de Italiaanse Beweging Vijf Sterren (M5S), zaterdag gezegd.

M5S kreeg vorig jaar bij de Kamerverkiezingen ”vanuit het niets” de meeste stemmen in Italië en is nu de belangrijkste oppositiepartij.

De voormalige komiek Grillo wil zaterdagavond al beginnen met het verzamelen van handtekeningen voor een volksstemming tegen de euro, aldus persbureau ANSA.

Volgens Grillo is de euro “een munt zonder toekomst”. “Wij moeten de euro noodzakelijkerwijs verlaten, zo snel mogelijk”, schreeuwde Grillo tijdens een M5S-bijeenkomst in Rome.

Bron: ANP via Nu.nl

Voortmodderscenario is ‘A race to the Bottom’

Geplaatst op by 0 reacties

Over Fritz W. Scharpf (foto) heb ik hier weleens vaker geschreven, toch kent vrijwel niemand deze emeritus directeur van het fameuze Max Planck Instituut.

In de bundel ‘The European Union in a Crisis or the European Union as Crisis’, samengesteld door John Erik Fossum en Agustin José Menéndez schreef Scharpf hoofdstuk 2 plus toelichting met de titel ‘The eurocrisis as victory of neo-liberalism?’. Over die toelichting wil ik het vandaag met u hebben, want die is buitengewoon leerzaam.

Scharpf neemt ons eerst mee terug in de tijd, naar 1979. Hij stelt vast dat het Bundesbank-model wel goed werkte voor Duitsland, Nederland en nog enkele landen (het ‘DM-blok’), maar niet voor Frankrijk en de rest van Latijns Europa, die telkens een pijnlijke (monetaire) devaluatie moesten ondergaan om hun economieën concurrerend te houden. In ruil voor de Duitse eenwording kreeg Frankrijk vervolgens de euro, de ECB en de financiële hegemonie over ‘Europa’ (wie de geldstromen beheerst, beheerst de agenda). Helaas bleek de eurozone geen DM-blok.

Scharpf laat aan de hand van de OCA-theory (Optimal Currency Area) zien waarom de euro niet heeft gewerkt en ook niet kón werken. Scharpf is de zoveelste in een lange rij verstandige academici die zich niet laten verblinden door de communis opinio of een blind geloof in een politieke munt, maar die gewoon zijn gezonde verstand gebruikt.

Lees deze column door Jean Wanningen verder op De Dagelijkse Standaard

Ook Duitsland ‘gevangen’ in eenheidseuro

Geplaatst op by 0 reacties

De ‘one-size-fits-all euro’ ontwikkelt zich als een blok aan het been van Duitsland. Volgens gastcolumnist André ten Dam dreigt nu ook het sterkste euroland ten onder te gaan aan de eenheidsmunt en komt het welvaartsvernietigende Nederlandse ‘Wisselverlies-scenario’ steeds dichterbij.

Dat het ‘one-size-fits-all’ Euro Pact desastreus heeft uitgewerkt voor de zwakkere zuidelijke eurolanden mag na bijna 5 jaar eurocrisis als algemeen bekend worden verondersteld. Maar dat ook het sterkste euroland ten onder dreigt te gaan aan de Europese eenheidsmunt is minder bekend. Voor onze Oosterburen dreigt nu immers het welvaartvernietigende Nederlandse ‘Wisselverlies-scenario’. Een gewaarschuwd land telt voor twee.

Als gevolg van het verschil in karakter, kracht en ontwikkeling van de diverse nationale economieën binnen de eurozone is de euro sinds de invoering daarvan in 1999 veel te duur geworden voor de zuidelijke eurolanden maar tegelijkertijd veel te goedkoop voor Duitsland, zo is te zien in de bovenstaande grafiek.

Omdat alle nationale Europese economieën juist middels de Europese interne markt zo sterk met elkaar verbonden zijn, is nationaal gericht monetair beleid (wat betreft wisselkoers en rente) een absolute voorwaarde om ontstane onevenwichtigheden tussen deze nationale economieën tijdig en snel te kunnen corrigeren om destructieve stagnatie of juist ‘oververhitting’ te voorkomen. Maar het ‘one-size-fits-all’ element van het Euro Pact sluit nationaal gericht monetair beleid binnen de eurozone uit, met alle gevolgen van dien.

Lees verder op Follow the Money

Risico is vooral dat in eurozone echte economische opleving uitblijft

Geplaatst op by 0 reacties

Het is morgen twee jaar geleden dat president Mario Draghi van de Europese Centrale Bank (ECB) zijn fameuze zinsnede sprak die de eurocrisis beteugelde: ‘The ECB is ready do whatever it takes to preserve the euro. And believe me, it will be enough.’

Het bleek de toverspreuk om de vrees voor het uiteenvallen van de eenheidsmunt te temmen. De Belgische econoom Paul De Grauwe van de London School of Economics is blij dat de crisis tot staan werd gebracht, maar een bestendige oplossing is uitgebleven, vindt hij. Als de twijfel ooit terugkeert op de markten, kan de geest opnieuw uit de fles ontsnappen.

Voor Draghi zijn woorden sprak, stelde u dat een bankenunie alleen onvoldoende was. De ECB moest helder maken een ‘lender of last resort’ te zijn. Was u opgelucht toen Draghi dat duidelijk maakte?
‘Uitermate. Het was een cruciaal moment. Er was een existentiële vrees dat de euro uiteen zou spatten. Er is maar één partij die de middelen heeft zoiets tegen te houden en dat is de centrale bank. Sindsdien zijn de renteverschillen afgenomen zonder dat de ECB iets heeft hoeven doen. Het is een puur “aankondigingseffect”: je hoeft het niet te doen als de markten het maar geloven. Het illustreert ook dat men pas tot zo’n actie komt als men aan de rand van de afgrond staat — eigenlijk al boven de afgrond hangt. Toen zijn alle dogmatische bezwaren vervallen. Men was tot dan niet in “suicide mode”, bereid om alles te doen om te overleven.’

Was het een inventieve constructie? Eerst de aankondiging en later de nadere uitwerking van het opkoopprogramma OMT (Outright Monetary Transactions).
‘De aankondiging was in beginsel voldoende, maar de ECB moest wel met een concrete invulling komen, en deed dat in september 2012. Het cruciale punt was om ongelimiteerd, onder voorwaarden, te kunnen ingrijpen op de obligatiemarkt. Dat was de sleutel. Het eerdere opkoopprogramma SMP was tijdelijk en beperkt in omvang. Slechter kon het niet. De enige prikkel voor marktpartijen was juist om zo snel mogelijk te verkopen. Wat wel zorgelijk is, is dat het Duitse constitutionele hof te Karlsruhe juist dat onbeperkte element uit het OMT wil hebben. Dan heeft het programma geen zin. Het Europese Hof van Justitie buigt zich nu op verzoek van Karlsruhe over het OMT, maar de ongelimiteerdheid is volgens Karlsruhe onwettelijk.’

Kan Karlsruhe daar iets over zeggen? Het is het Duitse constitutionele hof, en de ECB is een Europese instantie.
‘In principe zou je zeggen dat het Karlsruhe niet aangaat, maar Karlsruhe stelt dat de ECB opereert buiten het verdrag, en economisch beleid voert. Dat is in die redenatie ongrondwettelijk. Als dit twistpunt verder opspeelt, hangt veel af van de reactie van de markten. Als die inschatten dat dit de rol van de ECB als lender of last resort ondermijnt, zijn we terug bij af en moeten we vrezen dat we bij een volgende crisis in soortgelijke scenario’s als de laatste keer terechtkomen.’

In een recente studie rekent u voor dat de rentetarieven in de perifere eurolanden voor de crisis te laag waren, in de crisis te hoog en nu weer te laag. Worden risico’s opnieuw verkeerd geprijsd?
‘Sinds het OMT zijn de renteverschillen in de eurozone teruggezakt. Spanje kan tegen dezelfde voorwaarden lenen als het Verenigd Koninkrijk, terwijl de omvang van de staatsschuld, het begrotingstekort en de groeivooruitzichten er slechter uitzien. Er is euforie ontstaan bij beleggers. Het risico zie ik vooral als er geen echte economische opleving komt in de eurozone en we in een deflatiescenario terechtkomen. Dan wordt het moeilijk, omdat de schuldratio’s blijven toenemen. Dan zullen er wake up-calls komen. Beleggers zullen opnieuw hun analyse maken en schrik krijgen over het papier dat ze hebben gekocht. Dan moet de ECB bewijzen dat ze het echt meent.’

Lees dit interview met Paul de Grauwe verder op het Financieele Dagblad