Eindspel Griekenland nadert ontknoping

Deze week moet er een akkoord liggen tussen Griekenland en zijn schuldeisers – de Europese instituten en het IMF – anders is het land eind deze maand failliet. Velen verwijten de Grieken ‘luiheid’ en het niet willen nakomen van afspraken. Tijd voor enige nuancering.

Al maandenlang steggelen de hoofdrolspelers in het Griekse drama over de vraag wat er moet gebeuren om de problemen in het land op te lossen. De Europese instituten – onder aanvoering van de Duitse bondskanselier Merkel – eisen dat de Grieken hervormen; de Griekse regering van premier Alexis Tsipras en minister van Financiën Yanis Varoufakis wil geen verdere afbraak van de Griekse economie met een ernstig aangetaste koopkracht van de burger. Zij willen dat met name de verdere verschraling van de pensioenen wordt stopgezet, dat het lage btw-tarief op elektriciteit en medicijnen gehandhaafd blijft en dat er niet verder getornd wordt aan het minimumloon. De posities liggen mijlenver uit elkaar, een compromis lijkt voorlopig nog niet in zicht.

Toch begint de tijd te dringen en is een compromis nodig om te voorkomen dat Griekenland failliet gaat. Het land heeft tijd gekocht met het uitstellen van een aflossing van 300 miljoen euro aan het IMF door die te bundelen met een andere aflossing aan het IMF, later deze maand. Maar de spanning loopt op, overal: van de financiële markten tot Washington, zoals blijkt uit het ‘advies’ van de Amerikaanse president Obama – tijdens de G-7 top afgelopen weekend – aan Merkel om Griekenland koste wat het kost ‘in de euro te houden’.

Ofschoon de VS het omwille van de politiek publiekelijk niet te hard van de daken zal schreeuwen wil het dat Griekenland lid blijft van de NAVO en de EU. Dit wil de VS om geopolitieke redenen en daarom mag Griekenland de eurozone niet verlaten [dat zou namelijk ook een vertrek uit de EU betekenen, JW.]. De Amerikanen hebben makkelijk praten: de rekening van het handhaven van Griekenland in de eurozone komt op het bordje van de (Noord-)Europese belastingbetaler terecht, want vriend en vijand zijn het erover eens, dat het landje aan de Egeïsche zee nimmer zijn gigantische schuldenberg kan terugbetalen. Ook al hervormen ze tot sint-juttemis.

Een Grexit wordt dus om politieke redenen verboden door Uncle Sam. Dat brengt me op de rol die het Internationale Monetaire Fonds (IMF) speelt in dit Griekse drama. Hierbij wil ik graag verwijzen naar een vernietigend artikel in The Telegraph van de bekende financieel journalist Ambrose Evans-Pritchard van 5 juni jongstleden. Hierin stelt hij dat het IMF een serieus geloofwaardigheidsprobleem heeft. Het IMF wordt geacht landen te helpen bij hun financiële problemen, maar vijf jaar eurocrises hebben geleerd, dat het doel niet was om het land te redden, maar de (Noord-)Europese banken en de euro als gemeenschapsmunt.

Eerder al verzetten verschillende IMF-mensen zich tegen deze onaanvaardbare politieke rol van het IMF, zoals ik ook in mijn boek Het Eurobedrog heb laten zien. Maar het Fonds – onder leiding van de in eigen land van fraude verdachte Française Christine Lagarde – is gezwicht voor de politieke druk uit Brussel en – vermoedelijk – ook Washington en is doorgegaan met het redden van banken en het Europese monetaire politieke prestigeproject, de euro.

Lees dit artikel van Jean Wanningen verder op Follow The Money >>>

Wrevel in CDU groeit wegens pro-Griekse houding Merkel

Binnen het CDU van bondskanselier Angela Merkel groeit de kritiek op haar streven Griekenland binnen de eurozone te houden. Dat zou Merkel in haar rol als ‘Redster van de euro’ op den duur een geloofwaardigheidsprobleem kunnen opleveren.

‘De regeringen in Europa moeten het onder ogen zien: het experiment met de hervormingsgezinde Grieken is mislukt en moet worden beëindigd.’ Dat schreef CDU-parlementariër Christian Freiherr von Stetten deze week in een stellingname waar journalisten van Der Spiegel beslag op legden.

Niet dat Von Stetten de eerste is; al sinds het prille begin van de Griekse reddingsacties in 2010 zijn er sceptici in het christen-democratische kamp. Hun voorman was lange tijd Peter Gauweiler, voormalig vicevoorzitter van de Beierse zusterpartij CSU. Eind maart legde hij uit onvrede met de Griekenlandpolitiek al zijn partijfuncties neer.

Als de Bondsdag over Griekenland debatteerde, stond Gauweiler samen met Wolfgang Bosbach en Klaus-Peter Wilsch altijd garant voor een gefrustreerd pleidooi voor Griekse uittreding. Nu breidt het gemor zich uit, vooral in de economische contreien van de partij. Von Stetten is voorzitter van de Middenstandskring, een verbond binnen de partij die opkomt voor de belangen van het Duitse midden- en kleinbedrijf. Van die kring zijn 181 van de 311 CDU-parlementariërs lid, dus de verklaring van Von Stetten is vermoedelijk niet aan dovemansoren gericht.

Von Stetten wil Griekenland niet aan zijn lot overlaten, schrijft hij volgens Der Spiegel, maar binnen de eurozone heeft het land geen toekomst meer. Als mogelijk alternatief voor uittreding noemt hij het invoeren van een tweede Europese munt.

Ook Carsten Linnemann, voorzitter van de Middenstands- en economievereniging van het CDU gelooft niet dat Europa en Griekenland iets opschieten met ‘weer een noodpakket waarover de partijen het om vijf voor twaalf eens zijn geworden’.

Lees verder op de Volkskrant >>>

Europa lijkt Griekenland beu. En de Grieken Europa.

De onderhandelingen met de Grieken lijken steeds grimmiger te worden en het Griekse parlement weigert de voorstellen van de EU te accepteren. In Buitenhof gesprek over Griekenland en de effecten op Spanje, waar Podemos, een zusterpartij van Syriza, hoge ogen gaat gooien bij de verkiezingen in het najaar. Een gesprek met Philippe Legrain (vanaf minuut 22), auteur van het boek European Spring: Why our Economies and Politics are in a Mess – and How to Put Them Right. Legrain was van 2011 tot 2014 speciaal adviseur van José Manuel Barroso, de toenmalige voorzitter van de Europese Commissie. De ‘live’ vertaling is niet overal ‘waarheidsgetrouw’.

Griekse ontknoping?

Het was de week van Griekenland. Opnieuw. Volgende week gaan de onderhandelingen door en komt Griekenland weer een stapje dichterbij de ontknoping van de financiële tragedie die heel Europa in de greep houdt.

Hoe staat Griekenland er financieel voor? Beroerd, ongeveer als Zambia in de jaren ’80. Met dat land deelt Griekenland nu de twijfelachtige eer een betaling aan het Internationaal Monetair Fonds eenzijdig uit te stellen. De 300 miljoen euro die gisteren hadden moeten zijn betaald, kwamen niet. Evenmin als de 336, 560 en 336 miljoen die het land respectievelijk op 12, 16 en 19 juni terug zou storten. De nieuwe deadline is nu 30 juni – en dan voor een overboeking van 1,6 miljard euro in een keer. Met deze houding heeft Athene het IMF en andere geldschieters als de Europese Centrale Bank en de eurolanden alleen maar wantrouwender gemaakt. Ondertussen koerst Griekenland keihard aan op een faillissement.

Wat is de agenda van premier Tsipras? Dit weekeinde heeft hij vooral gesprekken met partijgenoten. Dinsdag wordt hij voor de zoveelste keer in Brussel verwacht. Dan gaan de onderhandelingen met de Europese Unie verder. Een akkoord zou bekrachtigd kunnen worden op de top van Europese ministers van Financiën op 11 of 12 juni. Lukt dat niet, dan kan worden gedacht aan een Grieks referendum of nieuwe parlementsverkiezingen aan het einde van de maand. Of Tsipras die zal winnen, is hoogst onzeker. De harde opstelling van Griekse politici krijgt steeds minder applaus van Griekse burgers. Volgens een peiling van nieuwssite NewsIT is bijna de helft van de Grieken het niet eens met de onderhandelingsstrategie en wil 74 procent de euro houden.

Hoe is de sfeer in Griekenland? Griekse ministers dreigen met nieuwe verkiezingen als de Europeanen niet inbinden en blijven eisen dat gekort wordt op de pensioenen. Dan moeten zij de Griekse kiezers wel om hun mening vragen, vinden de minister van Sociale Zekerheid Dimitris Stratoulis en zijn collega van Panos Skourletis van Arbeid, want de burgers hebben juist gekozen voor een partij die zou afrekenen met de harde bezuinigingseisen van Europa. En misschien nog wel belangrijker: Tsipras zou nu helemaal geen meerderheid van het parlement achter zich weten als hij alsnog instemt met het Europese ‘eindbod’. Zowel oppositieleden als parlementariërs van zijn eigen partij Syriza hebben dat al van tafel geveegd.

Lees het hele artikel in het AD van 6 juni 2015 (op papier)

Griekse premier: we verwerpen ‘absurd’ eindbod

De Griekse premier Alexis Tsipras heeft vrijdag tijdens een debat in het parlement het eindbod verworpen van de eurolanden en het IMF. Hij riep de Griekse oppositie op hetzelfde te doen. Een akkoord met de geldschieters is dichterbij dan ooit, zei de premier tegen de Griekse afgevaardigden. Maar de enige ‘realistische basis’ voor zo’n akkoord is volgens hem het voorstel dat Griekenland zelf indiende.

Om ademruimte te scheppen stelde Tsipras vrijdag een geplande afbetaling aan het IMF uit. Hij zal alle aflossingen van juni aan het eind van de maand betalen. Dat is niet nieuw voor het IMF, maar het is de eerste keer dat een ontwikkeld land dat doet. Volgens een Griekse regeringswoordvoerder voerde Tsipras vrijdag ‘in een vriendschappelijk klimaat’ een telefoongesprek met de Russische president Poetin over samenwerking in de energiesector.

Van de Grieken staat 60 procent achter de harde houding van Tsipras in de onderhandelingen, bleek vrijdag uit een peiling van Reuters. Tsipras won in januari de verkiezingen met de belofte een eind te maken aan de bezuinigingen. Veel Grieken zijn hard geraakt door de voorwaarden die die de EU, de ECB en het IMF koppelden aan een noodlening van 240 miljard euro.

‘We willen een akkoord dat economisch haalbaar en sociaal rechtvaardig is’, zei Tsipras. Na de eerste reacties van de oppositie probeerde hij de afgevaardigden te laten kiezen tussen zijn eigen voorstel en dat van de geldschieters. De Griekse oppositiepartij De Rivier vroeg Tsipras zijn radicale partijgenoten te laten inbinden. Een deel van Syriza roept om een breuk met de ‘geldschieters’ en een vertrek uit de euro.

Lees verder op de Volkskrant >>>

Varoufakis rekent af met media

‘Wekenlang werd een stroom leugens over mij uitgestort als een op hol geslagen riool.’ De Griekse minister Yanis Varoufakis nam het pinksterweekeinde te baat om af te rekenen met alles wat ‘zelfs gerespecteerde media’ afgelopen maanden over hem schreven.

Op zijn weblog en in een interview met de BBC kwam hij terug op de mislukte top van de Eurogroep in Riga eind april. Media doopten de conferentie ‘rumble of Riga’ nadat anonieme bronnen hadden gezegd dat Varoufakis over de rooie ging toen zijn collega’s hem uitmaakten voor ’tijdverspiller’, ‘gokker’ en ‘amateur’. Zijn regering zou hem daarna ‘op een zijspoor’ hebben gezet.

Groteske nonsens, schrijft Varoufakis. ‘Mijn collega’s hebben me steeds met respect behandeld en ik ben nog steeds het hoofd van de Griekse delegatie.’ Hij verbaast zich ook over de ophef die ontstond nadat hij zich vorige week in The New York Times had laten ontvallen dat een opname die hij heeft gemaakt van de besloten bijeenkomst, zijn gelijk bewijst. ‘Zonder ook maar een miniem excuus voor de onzin die ze hebben gepubliceerd, begonnen diezelfde media me nu weg te zetten als een intrigant die de vertrouwelijkheid van de Eurogroep had verraden.’

Lees verder op de Volkskrant >>>

Krijgt Griekenland hulp uit onverwachte hoek?

Met de bodem van staatskas in zicht, en na vier maanden vruchteloze onderhandelingen met zijn internationale geldschieters, lijkt er eindelijk beweging te komen in de Griekse impasse. Met dank aan voorzitter Juncker van de Europese Commissie.

Gisteren meldde de Griekse krant To Vima dat Juncker met een eigen voorstel naar Athene is gestapt. Een voorstel dat veel minder ver gaat dan de lijn waar de landen van de eurozone en het Internationaal Monetair Fonds tot nog toe aan vasthouden. In het plan zou Griekenland 5 miljard euro aan steun krijgen – deels ‘oud’ geld dat nog vrijgegeven moet worden, en deels nieuwe steun. In ruil daarvoor moet Athene hervormingen toezeggen op een aantal terreinen, maar die gaan lang niet zo ver als de eisen in de lopende onderhandelingen met het IMF en de eurozone.

Het bestaan van het plan werd direct ontkend door de Europese Commissie. Maar het zou niet voor het eerst zijn dat de Europese Commissie zich binnen de onderhandelingen probeert te manoeuvreren. Eurocommissaris Moscovici kreeg in februari nog de volle laag van de ministers van financiën van de eurozone, toen de Griekse minister van financiën Varoufakis een voorstel van hem lekte naar de pers. Dat gaf Griekenland destijds het idee dat er veel meer uit de onderhandelingen is te halen dan het IMF en de eurolanden bereid zijn te laten zien.

Op basis van die gedachte zijn de onderhandelingen de afgelopen maanden doorgegaan. Griekenland mag dan bijna zonder geld zitten, de gedachte dat vooral Europa het zich niet kan veroorloven het land failliet te laten gaan is diepgeworteld in Athene. Het uittreden van het land uit de euro brengt onvoorspelbare gevolgen met zich mee. Gevolgen die de eurolanden liever niet aan den lijve willen ondervinden.

Lees verder op Trouw >>>

Geert Noels: “Drachme keert wellicht terug”

Econoom Geert Noels ziet grexit nu echt dichtbij komen. Griekenland staat nu echt wel op de rand van het bankroet: voor het eerst laat premier Tsipras dat openlijk en formeel weten in een brief aan het IMF. Een begeleide uitstap uit de eurozone en herinvoering van de drachme lijken nu het meest waarschijnlijke scenario.

De laatste schuldaflossing van Griekenland aan het IMF was enkel maar mogelijk doordat de Grieken een noodfonds gebruikten dat ze nog hadden openstaan bij datzelfde IMF. Met andere woorden: het land gebruikte vorige week eigenlijk IMF-geld om een IMF-lening af te betalen. Dat liet premier Tsipras vorige week zelf weten in een brief aan IMF-baas Christine Lagarde. Die brief lekte intussen ook uit, en het nieuws werd ook bevestigd aan de Financial Times.

Nu is het uiteraard niet de eerste keer dat Griekenland laat weten dat de staatskas leeg is en dat het binnenkort zijn financiële verplichtingen niet langer zal kunnen nakomen, maar het is wel een primeur dat premier Tsipras zelf zo openlijk en formeel aan de alarmbel trekt. In theorie zou Griekenland in juni nog eens 1,5 miljard euro terug moeten betalen aan het IMF. Driehonderd miljoen daarvan moet al tegen 5 juni worden opgehoest.

“Ook ik geloof niet dat het hier nog maar eens om politieke blufpoker gaat”, reageert econoom Geert Noels. “Wat de Grieken nu gedaan hebben, is zoveel als de meubelen verkopen om achteraf de huishuur te kunnen betalen. Het is overigens ook veelzeggend hoe weinig opschudding het nieuws nog veroorzaakt op de financiële markten. Dit lijkt dus enkel maar een bevestiging van wat iedereen de voorbije maanden almaar meer ging beseffen: we zullen een Grieks faillissement onder ogen moeten durven zien.”

Lees verder op De Morgen >>>