Tag: ecb

Aankoop staatsobligaties door ECB geen goed idee

Geplaatst op by 0 reacties

De eurozone heeft er geen baat bij dat de Europese Centrale Bank (ECB) nu staatsobligaties gaat opkopen. Dat zei Sabine Lautenschläger, de Duitse ECB-bestuurder, zaterdag in Berlijn.

De lage inflatie in de eurozone baart de Europese Centrale Bank dezer dagen behoorlijk wat zorgen. Het cijfer daalde deze maand tot 0,3 procent. Daarmee bevindt de inflatie zich een pak onder de doelstelling van de ECB: namelijk net onder 2 procent. De kans dat de inflatie de volgende maanden nog meer daalt, is bovendien niet onbestaande. Want op de internationale energiemarkten is de olieprijs aan een duikvlucht bezig.

De ECB worstelt dan ook met de vraag hoe ze het inflatieprobleem het best aanpakt. Op 21 november zei ECB-topman Mario Draghi alvast dat de inflatie ‘zo snel mogelijk’ weer in de buurt van de ECB-doelstelling moet komen. Hij sloot niet uit dat de instelling in Frankfurt overgaat tot het opkopen van staatsobligaties om de te lage groei en de te lage inflatie in de eurozone op te krikken. Sombere macro-economische data verhogen de verwachting dat Frankfurt rond de jaarwisseling in actie zal schieten.

Afgelopen week liet de Portugese ECB-bestuurder Vitor Constâncio zich ontvallen dat de ECB mogelijk tijdens de eerste drie maanden van 2015 een beslissing neemt over de aankoop van staatsobligaties als de economische groei niet snel aantrekt. De Belgische ECB-bestuurder Luc Coene is alvast gewonnen voor de maatregel.

Maar aan die beslissing zal wellicht nog een stevig debat voorafgaan. Want Duitsland staat niet te springen om over te gaan tot de zogenaamde ‘quantitative easing’ (QE). Dat maakte Sabine Lautenschläger, de Duitse ECB-bestuurder, zaterdag nog eens duidelijk tijdens een evenement in Berlijn.

Lees verder op De Tijd

Deflatie van het gezonde verstand

Geplaatst op by 0 reacties

Toen ik zes of zeven jaar oud was verwonderde ik me vaak over al die berichten in de krant of op televisie waarin werd geklaagd over een gebrek aan geld voor het een of ander: ‘Als er te weinig geld is waarom drukken ze dan niet wat bij?’. Zodra je ouder wordt leer je vanzelf dat simpelweg geld bijdrukken helaas geen oplossing is want ‘dan worden de lolly’s vanzelf ook duurder’, aldus mijn leraar economie.

Vreemd genoeg denken veel economen en bankiers daar tegenwoordig heel anders over. Sterker nog, het nieuwe mantra lijkt te luiden dat stijgende prijzen niet alleen goed maar zelfs noodzakelijk zijn voor economische groei. Deflatie in de eurozone is dan ook iets waar zowel de president van de ECB, Mario Draghi, als de president van DNB, Klaas Knot, zich vorige week met grote zorgen over hebben uitgelaten.

Maar wat is er precies mis met dalende prijzen? ‘Nou’, hoor je een econoom of bankier met een serieus gezicht, een zware stem en een hand onder zijn kin op zo’n moment zeggen, ‘als de prijzen dalen stellen consumenten hun aankopen uit en dan komt de economie tot stilstand’. Oh, is dat zo? Maar zijn de prijzen van bijvoorbeeld computers en telefoons de afgelopen decennia niet continu gedaald? En zijn mensen daarom al jaren gestopt met het kopen van laptops en smartphones? En wie gaat een jaar lang met hongerstaking omdat volgend jaar het brood wel eens goedkoper zou kunnen zijn? En stellen mensen hun bezoek aan de kapper ook graag een paar jaar uit omdat ze zo op een knipbeurt in 2023 wel eens 5 euro zouden kunnen besparen? Allemaal klinkklare kletskoek natuurlijk, maar economen zeggen en mensen geloven het.

Sterker nog, zoals Piketty in zijn boek laat zien gaan perioden met constante of zelfs licht dalende prijzen prima samen met economische groei. De gehele negentiende eeuw, een periode van aanzienlijke wereldwijde economische groei, was voor zowel de Verenigde Staten als Groot-Brittannië een periode waarin het geld elk jaar zelfs steeds een klein beetje (0,2%) meer waard werd. Blijkbaar konden economische groei en deflatie elkaar toen wel degelijk heel goed verdragen. Inflatie op de huidige schaal is, aldus Piketty, een fenomeen dat pas de vorige eeuw is komen opzetten. Niet geheel toevallig is dat ook de eeuw waarin tal van landen besloten centrale banken op te richten die in staat zijn uit het niets geld te creëren.

En hiermee naderen we de kern van het probleem. Want wat is de oorzaak van onze Europese deflatietendens? Omdat de afgelopen decennia door centrale banken de rentes kunstmatig laag zijn gehouden en er dus veel geld uit het niets is gecreëerd, konden de prijzen enorm stijgen. Niet van alle goederen, lolly’s zijn bijvoorbeeld nauwelijks duurder geworden, maar wel van sommige goederen, met name huizen. Deze ‘huizenbubbel’ is nu aan het leeglopen en dat is een goede zaak. De economie herstelt zich op deze wijze van een periode van irreële groei. Een dergelijke prijsaanpassing is pijnlijk – de economische groei hapert – maar absoluut essentieel voor herstel.

Net zoals koorts onontbeerlijk is voor een lichaam om zich te herstellen van een ziekte is een periode van deflatie noodzakelijk voor een economie om een ‘bubbel’ weg te werken. In beide gevallen is de aanpassing pijnlijk maar onafwendbaar voor duurzaam herstel. Economen en bankiers denken daar echter vaak anders over. Zij lijken op artsen die de thermometer de schuld geven: de koorts is niet de oplossing maar de oorzaak van de ziekte. In plaats van de patiënt rustig te laten uitzieken willen ze de deflatie, die zo noodzakelijk is voor economisch herstel, wegnemen door geld bij te drukken. Zo zullen ze onvermijdelijk nieuwe economische bubbels in leven blazen en de toestand alleen maar verslechteren.

Het is allemaal niet zo moeilijk. Een basisscholier kan bedenken dat je economische problemen niet kunt oplossen door geld bij te drukken en de inflatie aan te wakkeren. Toch is dat precies hetgeen waar Knot en Draghi voor pleiten. Men is het gezonde verstand zelfs in die mate verloren dat het ontwaarden en devalueren van de eigen munt tegenwoordig als methoden worden gezien voor het creëren van economische groei. Maar wat zijn voorbeelden van landen met een zwakke munt en veel inflatie? Argentinië, Wit-Rusland en Zimbabwe. En wat zijn voorbeelden van landen met een (traditioneel) sterke munt en weinig inflatie? Zwitserland, Japan en Noorwegen. Q.E.D.

Waarom wordt er door Draghi en Knot dan ingezet op meer inflatie? Misschien hebben ze allebei hun gezond verstand verloren of ontbreekt hun de moed tegen de tij van de economische orthodoxie in te zwemmen? Dat zou kunnen. Een andere verklaring is de eurocrisis. De huidige eurocrisis is in essentie een schuldencrisis. Arme Zuid-Europese landen kunnen hun schulden, voor een groot deel in handen van rijke Noord-Europese landen, niet langer betalen. Inflatie is een zeer effectief middel voor het liquideren van schulden én spaartegoeden. Na een periode van Europese hyperinflatie zijn de Grieken immers hun schulden en wij onze pensioenen kwijt. De eurocrisis is dan voorbij maar de euro is verwoest: operatie geslaagd, patiënt overleden.

Het bewust aanwakkeren van inflatie en opblazen van (nieuwe) bubbels is spelen met vuur. Van de ECB mogen we dit verwachten. Draghi heeft immers herhaaldelijk te kennen gegeven dat hij alles maar dan ook alles zal doen om hét grote Europese politieke prestigeproject, de euro, te redden. Echter, dat DNB bij monde van Klaas Knot hierover geen moord en brand schreeuwt maar ons nota bene ook meent te moeten waarschuwen voor een imaginair ‘deflatiespook’ is, zeker gezien de enorme Nederlandse belangen die op het spel staan ronduit onbezonnen.

Pepijn van Houwelingen

2015 wordt het jaar van de waarheid

Geplaatst op by 0 reacties

De vraag die in december opspeelt, is wat 2015 gaat brengen. De financiële markten krijgen het er in ieder geval al behoorlijk warm van. Waar we in oktober nog een minikrach in het vooruitzicht hadden, kwam onze Europese Super Mario weer met veelbelovende woorden om de zaak vlot te trekken.

De Amerikaanse markten noteren nieuwe hoogtepunten. Europese aandelenmarkten herstellen ook weer met procenten tegelijk en de Europese rentes dalen naar een niet eerder gezien dieptepunten. Well done, Mario.

De vraag blijft wel of Super Mario alle handen op elkaar krijgt om daadwerkelijk over te gaan tot het massaal opkopen van overheidspapier van alle landen met de Europese munt. 21 november jongstleden gaf de voorzitter van de Europese Centrale Bank een hint tijdens een conferentie in Frankfurt. Niet tijdens zijn speech maar met het vragenrondje erna. Het is hoogst onwaarschijnlijk dat Draghi in december met de aankondiging van een verruiming via het opkopen van overheidsobligaties komt.

Hij zal naar mijn inzicht eerst beginnen met het opkopen van bedrijfsobligaties. Dat krijgt hij sneller voor elkaar. Ingrijpen door staatsobligaties op te kopen zal voor het eerst gebeuren als de rentes in de periferie landen weer omhoog schieten. Dat geeft druk op de staatsschulden en is ook negatief voor de werkgelegenheid in die landen. In 2015 lijkt het er daarbij nu al op dat Spanje en Portugal weer te maken gaan krijgen met buitenlandse tekorten op de handelsbalans. De staatsschuld zal hierdoor verder toenemen terwijl deze al historisch hoog is.

Lees deze column van Richard Abma verder op De Financiële Telegraaf

Sparen is een zonde, schulden maken een deugd

Geplaatst op by 0 reacties

De economieën van de eurozone zitten muurvast. De druk op de ECB om in navolging van de FED en de Bank of Japan de geldkraan wagenwijd open te zetten is immens. De vraag is of dat enige zin heeft.

Het is weekend. Eigenlijk zou je dan een opwekkend stuk moeten schrijven, dat de mensen weer wat hoop geeft, dat niet alles waar ze waarde aan hechten achteruit boert. Maar helaas geven de feiten daar geen enkele aanleiding toe. Immers, je zal maar een aardig kapitaaltje op de bank hebben staan. Nog los van de vraag of dat geld daar nog wel veilig staat, is het triest om te moeten constateren, dat je spaargeld tegenwoordig alleen maar minder waard wordt, dat je toekomstig pensioen wordt uitgehold en dat het monetaire beleid in de eurozone er op gericht is de rente langdurig laag te houden met alle negatieve gevolgen voor spaarder en pensioen van dien. Sterker, instituten als het IMF hebben reeds gepleit voor een extra belasting van tien procent op spaargeld en in Duitsland is al een eerste bank gesignaleerd, die kosten rekent als u boven een bepaald bedrag uw kwartjes wilt parkeren bij die bank. Het is de omgekeerde wereld: de spaarder wordt gestraft en de schuldenmaker wordt beloond. Dat geldt niet alleen voor u als particulier, maar ook voor landen die deel uitmaken van de eurozone.

Lees deze column van Jean Wanningen verder op Follow the Money

ECB dwong Ierland in 2010 tot noodhulp

Geplaatst op by 0 reacties

De Europese Centrale Bank heeft geheime correspondentie gepubliceerd over de ‘bailout’ van Ierland.

Uit de brieven, die eerder al in handen waren van de Irish Times, blijkt dat de ECB Ierland dwong om een steunpakket aan te vragen. De toenmalige president van de ECB, Jean-Claude Trichet, stuurde de Ierse minister van Financiën in november 2010 een brief. Trichet dreigde noodhulp aan Ierse banken stop te zetten, als de Ierse regering niet op papier de garantie gaf dat ze om financiële steun zou vragen.

Twee dagen later vroeg Ierland inderdaad om financiële steun. Het land kreeg leningen van de EU, het IMF en individuele landen. Het totale hulppakket bedroeg 67,5 miljard euro, hoewel uiteindelijk niet alles is overgemaakt.

Trichet schreef ook dat de Ierse regering “fiscale consolidatie” moest doorvoeren: bezuinigingen en belastingverhogingen, dus. Het saneringsprogramma was controversieel in Ierland, en die ruzie laait nu weer op door de publicatie. Een parlementslid zei donderdag dat Ierland was “vernederd” door de ECB.

Lees verder op Z24

Ruzie bij de ECB?

Geplaatst op by 0 reacties

National central bankers in the euro area plan to challenge European Central Bank chief Mario Draghi on Wednesday over what they see as his secretive management style and erratic communication and will urge him to act more collegially, ECB sources said.

The bankers are particularly angered that Draghi effectively set a target for increasing the ECB’s balance sheet immediately after the policy-making governing council explicitly agreed not to make any figure public, the sources said.

“This created exactly the expectations we wanted to avoid,” an ECB insider said. “Now everything we do is measured against the aim of increasing the balance sheet by a trillion (euros)… He created a rod for our own backs.”

Irritation among national governors who hold a majority on the 24-member council could limit Draghi’s space for bolder policy action in the coming months as the bank faces crucial choices about whether to buy sovereign bonds to combat falling inflation and economic stagnation.

Some members intend to raise their concerns with Draghi at the governors’ traditional informal working dinner on Wednesday before their formal monthly rate-setting meeting on Thursday, the sources interviewed by Reuters said.

Many people at the central bank, which manages a single currency for 18 European Union member states, welcomed Draghi’s greater informality when he took over from Jean-Claude Trichet of France in 2011. His efforts to keep meetings short, delegate and brainstorm more, were received as a breath of fresh air.

However, as decisions to loosen monetary policy and resort to further unconventional measures have become more contentious, insiders say the Italian ECB chief has acted increasingly on his own or with just a handful of trusted aides, sidelining even key heads of department.

“Mario is more secretive… and less collegial. The national governors sometimes feel kept in the dark, out of the loop,” said one veteran ECB insider.

Lees verder op Reuters

Schaf de ECB af

Geplaatst op by 0 reacties

Een van de grootste mythes over de kredietcrisis is dat ‘niemand het zag aankomen’. Nout Wellink herhaalde dit sprookje vorige week in een gesprek met Ewald Engelen bij Pauw. Het werd voor zoete koek geslikt terwijl het toch aantoonbaar onjuist is. In de bestseller ‘The Big Short’ staat bijvoorbeeld nauwkeurig beschreven hoe een aantal Amerikaanse beleggers de crisis wel degelijk zagen aankomen en hier uiteindelijk ook enorm veel geld mee hebben weten te verdienen door te speculeren tegen de rommelhypotheken. Nout Wellink zou misschien ook eens op YouTube naar de lange toespraak van meer dan een uur moeten kijken die de Amerikaanse beurshandelaar Peter Schiff in 2006 – een jaar voor het uitbreken van de financiële crisis – heeft gegeven op een conferentie in Las Vegas.1 In deze toespraak voorspelt Schiff met grote precisie wat er zich een jaar zou gaan voltrekken. Er waren dus genoeg mensen die de crisis zagen aankomen, dat wil zeggen handelaren en beleggers met ‘inside knowledge’: marktspelers. Nout Wellink heeft ongetwijfeld wel gelijk als hij bedoelt dat toezichthouders deze storm niet zagen aankomen.

Wat kunnen we hiervan leren? Dat toezichthouders blijkbaar geen partij zijn voor marktspelers en steeds hijgend achter de feiten aanhobbelen. Het volgende pregnante voorbeeld is een goede illustratie van de ongelijke machtsverhoudingen. In 2008 toen de Amerikaanse federale overheid zich gedwongen zag de twee enorme hypotheekverstrekkers met die grappige namen Fannie en Freddie te redden riep ze de hulp in van zakenbank Morgen Stanley die onmiddellijk de gegevens naar haar datacentrum in India verstuurde waar 1300 medewerkers de hypotheken– de helft van alle hypotheken in de VS (!) – stuk voor stuk in een paar weken tijd analyseerden.2 Als de Amerikaanse toezichthouder blijkbaar zelf niet de capaciteiten in huis heeft om het probleem snel genoeg te kunnen doorgronden heeft de Nederlandse of Europese toezichthouder dat dan wel? De financiële sector is niet alleen in staat de knapste koppen de meest ingewikkelde producten te laten bedenken die geen toezichthouder ooit goed zal (kunnen) begrijpen hij is bovendien ook in staat met een leger van lobbyisten en advocaten druk uit te oefenen op zowel de wetgever als de rechterlijke macht. En mocht dit alles niet voldoende zijn dan kan men altijd nog subtiel bij een toezichthouder laten doorschemeren dat voor hem in de toekomst een goed betaalde baan bij een bank is weggelegd als hij nu even een oogje dichtknijpt.

Nog meer regulering en staatscontrole, zoals Engelen bepleit, lijkt dus een heilloze weg te zijn. Wat is het alternatief? Vuur met vuur bestrijden. ‘Greed’ kan alleen maar door ‘fear’ in toom worden gehouden. Hebzucht en angst zijn de twee mechanismen op basis waarvan de markt functioneert. Tenminste als ze met rust wordt gelaten. Maar precies daar hebben politici en toezichthouders het met hun regelgeving de afgelopen decennia laten afweten en fout op fout gestapeld. Want tja, is het nou zo moeilijk te bedenken dat zodra er een depositogarantiestelsel wordt opgetuigd iedereen, van de kleine spaarder tot gemeenten, zijn geld gaat parkeren op banken zoals Icesave die het geld vervolgens risicovol moeten gaan beleggen om zo hun (hebberige) spaarders de hoogste spaarrente te kunnen bieden? Is het echt zo lastig te begrijpen dat zodra je als staat (impliciet) garant staat voor banken individuele bankiers grote risico’s zullen gaan nemen omdat ze de verliezen toch wel op de belastingbetaler kunnen afwentelen? En kunnen we het huidige geklaag over ‘too big to fail’ systeembanken serieus nemen van iemand die in het verleden nota bene alles op alles heeft gezet om zelfs ABN-AMRO en ING met elkaar te laten fuseren?

Politici en toezichthouders zijn de afgelopen decennia niet erg verstandig bezig geweest. Terwijl politici met lucifers liepen te spelen door het afgeven van allerlei (impliciete) garanties liepen centrale bankiers in hetzelfde huis met een jerrycan benzine rond te sprenkelen door het voeren van een ruimhartige geldpolitiek met kunstmatig lage rentes. Een hoge rente maakt geld namelijk schaars en duur en dwingt banken, investeerders en consumenten er zuinig en verstandig mee om te gaan in plaats van het risicovol, bijvoorbeeld in rommelhypotheken, te gaan beleggen. Maar centrale banken wereldwijd waaronder de ECB zijn juist bezig met een politiek van ongekende geldverruiming en (dus) kunstmatig lage rentes. Dit moet, althans volgens economen van de Oostenrijkse School zoals Hayek en Rothbard, uiteindelijk tot nieuwe zeepbellen leiden. Al dat geld van de centrale bank, de benzine, moet ergens naar toe en als de politiek vervolgens ook nog tegelijkertijd met vuur gaat lopen spelen door de angst voor risicovolle beleggingen via (impliciete) garanties uit de markt te nemen moeten we niet gek staan te kijken als het huis afbrandt.

Wat is het alternatief? Misschien zouden we eens een voorbeeld moeten nemen aan een tijd toen er nog helemaal geen toezichthouders en centrale banken waren. Een tijd waarin er sprake was van zogenaamd ‘vrij bankieren’.3 Een tijd met ongekende economische groei. Een tijd waarin er wel eens een bank op de fles ging, net zoals er nu dagelijks bedrijven failliet gaan, maar zonder dat dit ‘systeemconsequenties’ had. Ik heb het over de negentiende eeuw. Historische ontwikkelingen zijn nou eenmaal helaas niet altijd een stap vooruit. Soms doet de geschiedenis een paar stapjes terug of begeeft ze zich op een doodlopend pad. De introductie de afgelopen eeuw van centrale banken en de optuiging van een groot regel-, controle- en garantiesysteem rondom de financiële sector is daar een goed voorbeeld van. In plaats van nog meer regelgeving en nog meer controle zoals Wellink en Engelen in feite allebei bepleiten, nog meer van hetzelfde dus, zouden we er misschien verstandiger aan doen toezichthouders en centrale banken zoals de ECB maar helemaal af te schaffen en zo de menselijke hebzucht met angst te compenseren.

1 https://www.youtube.com/watch?v=jj8rMwdQf6k
2 Andrew Sorkin in Too big to fail, bladzijde 224
3 http://en.wikipedia.org/wiki/Free_banking

Onbeschaamd pleidooi voor monetaire financiering

Geplaatst op by 0 reacties

Centrale banken moeten de reële economie op-pompen door geld te lenen aan landen met een lage groei en een overschot op de betalingsbalans.

De stemming onder de financiële beleidsmakers van de wereld was somber tijdens de jaarlijkse vergadering van het IMF vorige week in Washington. Centrale bankiers erkenden dat ze niet bij machte waren de echte economie weer op gang te brengen.

Europese ministers werden bestookt met het verwijt dat het starre bezuinigingsbeleid in de eurozone de afgelopen jaren averechts heeft gewerkt. Maar een geloofwaardig alternatief was niet voorhanden. Tijd om out of the box te denken en enkele taboes bespreekbaar te maken.

Wat steeds duidelijker wordt, is dat de almaar voortkwakkelende economische malaise wordt veroorzaakt door een tekortschietende vraag. De koopkracht van werknemers groeit al vele jaren nauwelijks meer; de werkgelegenheid stagneert of loopt terug. Bedrijven voeren hun winsten op door op kosten te bezuinigen en investeren maar mondjesmaat. Overheden bezuinigen.

Zwaarder inzetten op export is de nieuwe versie van de ‘beggar your neighbour policy’ van de jaren dertig; ditmaal nog niet in de vorm van een devaluatiewedloop, maar van een loonmatigingswedloop.

Als het zo niet lukt, hoe dan wel?

Lees deze column van Bert de Vries verder op de Volkskrant