Met dank aan Mario Draghi

Assuralia luidde gisteren de alarmbel. De afgesproken rendementen op groepsverzekeringen, het aanvullend pensioen in de privésector, zouden ze in de toekomst niet meer kunnen uitbetalen. Het verlies zou indrukwekkend zijn, vooral voor werknemers die nog niet veel reserves hebben kunnen opbouwen. In het Europees Parlement was Mario Draghi, voorzitter van de Europese Centrale Bank (ECB), zich gisteren van geen kwaad bewust. Nochtans is hij in belangrijke mate verantwoordelijk voor deze dramatische toestand. Met zijn lage rentepolitiek is hij het die de problemen mee veroorzaakt.

De ECB kondigde vorige maand een nieuwe stap aan in zijn monetaire oorlogsvoering: kwantitatieve geldverruiming of QE (quantitative easing). Draghi wil de economie laten groeien door extra euro’s te drukken en overheidsobligaties op te kopen. De hoop is op korte termijn groei te creëren, maar op langere termijn hebben de huidige nulrentes serieuze nadelen.

Minister van Financiën Johan Van Overtveldt (N-VA) waarschuwde terecht voor de gevolgen voor spaarders. Verschillende partijen vonden het nodig hem daarvoor op de vingers te tikken. Intussen hebben verschillende banken aangekondigd dat ze de intresten op spaarrekeningen verder verlagen.

Nu worden ook de problemen voor langetermijnspelers, zoals pensioenfondsen, duidelijk. Verantwoordelijke pensioeninstellingen zouden per definitie moeten kiezen voor veilige investeringen op lange termijn. Het geld van uw pensioen hoort niet thuis in een casino. Door de recente monetaire interventies brengen veilige obligaties echter niets meer op.

En dus is het kiezen tussen de pest en de cholera. Ofwel blijven de pensioeninstellingen hun investeringen beheren als goede, voorzichtige huisvaders. Maar dan blijkt het rendement te laag om uw aanvullend pensioen verder uit te betalen. Tenzij ze contractbreuk zouden plegen door – zoals Assuralia aankondigde – te knippen in de uitkeringen. Ofwel is er de keuze om meer te beleggen in risicoproducten. De kans op verlies wordt dan groter. Resultaat opnieuw: uw pensioen staat onder druk.

Lees dit artikel van Sander Loones verder op de website van de NVA

De drie petten van de ECB

De ECB is Griekse banken aan het kielhalen in de hoop dat het hiermee druk kan uitoefenen op premier Tsipras.

“Als je de confrontatie niet aan wilt gaan, ben je niet aan het onderhandelen.” Dat is hoe de Griekse minister van Financiën Yanis Varoufakis de onderhandelingen tussen Griekenland en zijn schuldeisers kernachtig samenvat. De Griekse regering wil een lager financieringsoverschot; een ander menu van structurele hervormingen; de OESO die de trojka vervangt als waakhond en een oogje in het zeil moet houden in Athene; en toestemming om meer schatkistpapier te mogen plaatsen bij Griekse banken om zodoende tijd te kopen voor onderhandelingen over schuldenverlichting. De schuldeisers willen in iets mindere mate doorgaan met het beleid van ‘we moeten de Griekse economie vernietigen om hem te redden’.

Dat is wat we op kunnen maken na al het geschreeuw van de afgelopen weken en het tactisch lekken van informatie naar de media. Wat er zich achter de schermen écht afspeelt weten we niet. De houding die de Grieken en vooral de Duitsers aannemen voorafgaand aan het overleg van de eurogroep woensdagavond in Brussel is dat de partijen nog steeds mijlenver uit elkaar liggen en dat we niet op een akkoord hoeven te rekenen.

Ook bij beleggers is er weinig hoop op een akkoord. Europese beurzen hebben sinds de ochtend de verliezen zien oplopen, maar heel dramatisch is het allemaal niet. Beleggers ergeren zich aan de onzekerheid over Griekenland, maar zijn niet bang en denken dat het uiteindelijk wel goed komt. Sinds de Griekse verkiezingen van 26 januari heeft de Europese Stoxx 50-index zijwaarts bewogen.

De ECB is Griekse banken aan het kielhalen in de hoop dat het hiermee druk kan uitoefenen op premier Tsipras. ECB-topmannen hebben laten doorschemeren dat het ELA-noodloket, waar Griekse banken zich steeds meer toe wenden voor financiering vanwege de kapitaalvlucht, gesloten kan gaan worden. ECB-directielid en Draghi-getrouwe Peter Praet zei dinsdag in Lissabon dat de ELA moet dienen als “brug” ergens naar toe en dat er “realistische vooruitzichten” moeten zijn. Met andere woorden: als Tsipras niet doet wat de ECB wil, gooien wij het loket dicht.

Praets collega Bogdan Jazbec zei woensdag tegen de krant Handelsblatt botweg dat er “altijd het risico bestaat dat de ECB stopt met het geven van ELA aan Griekse banken”. Met deze uitspraken is de ECB de bankrun in Griekenland aan het aanwakkeren. Dat is op zich al een kwalijke zaak, want de ECB moet als toezichthouder op het bankwezen de financiële stabiliteit waarborgen. Daarnaast heeft de ECB toen het eind vorig jaar toezichthouder werd de Griekse banken laten slagen voor het boekenonderzoek en de stresstest. En zowel Praet als Jazbec herhaalden dat er niets schort aan de solventie van de Griekse banken.

Het zou daarom onrechtvaardig zijn als de ECB nu de Griekse banken de rug toekeert. Zou de ECB de geldkraan besluiten dicht te draaien, waar twee derde van het ECB-bestuur mee zou moeten instemmen, dan is het einde verhaal voor de banken en moet Griekenland uit de euro. De ECB heeft hier veel te veel macht, iets waar de advocaat-generaal van het Europese Hof van Justitie vorige maand voor waarschuwde. De advocaat-generaal zei dat de ECB zich niet moet bemoeien met het politiek en economisch beleid van een lidstaat die onderworpen is aan een bailout. De ECB kan dat niet laten en heeft nu drie petten op: één voor het monetaire beleid, één als toezichthouder en één voor de trojka.

Lees dit artikel Arne Petimezas verder op Z24

Voor politici geldt: eerst komen de banken, dan de moraal

In de door vermeende leugens en fact-checking gekenmerkte campagne, is de grootste onwaarheid een zaak die verzwegen wordt. De 150 miljard euro aan Nederlands belastinggeld dat via Europese noodfondsen en ECB-operaties gespendeerd wordt, zal de euro, de Nederlandse economie en de zuidelijke landen niet redden.

De steun redt enkel die partij die de euro-crisis veroorzaakt heeft: de banken. Dat is behalve onrechtvaardig, ook economisch onzinnig. Nederlandse politici zwijgen over de massale steun aan private banken die nu tot draconische overheidsbezuinigingen leidt. Voor politici geldt: eerst komen de banken, dan de moraal.

De leningen aan de zuidelijke landen zijn volledig vrijwillig verstrekt door private financiële instellingen. De onverantwoorde leningen van Griekenland zijn daarmee de onverantwoorde uitleningen van banken. Nu de zuidelijke landen niet kunnen terugbetalen, worden de verliezen niet genomen door de banken die de lening verstrekt hebben, die daar via rente-spreads fors aan verdiend hebben en die bij het inschatten van de kredietwaardigheid spectaculair gefaald hebben.

Integendeel, twee derde van de Griekse schuld is via verschillende kanalen (ECB/EU/EFSF) gecollectiviseerd. De schulden zijn daarmee niet afbetaald, maar zijn verplaatst. Ook Portugal en Ierland gebruiken het EFSF-geld vooral om banken af te lossen. Zo kunnen banken hun rotte obligaties dumpen bij de belastingbetaler. Inmiddels wordt er ook rechtstreeks geld gegeven aan banken, zie de miljarden voor Bancia. Met de zegen van het Nederlandse kabinet.

Bleef het daar maar bij. Banken worden niet enkel via noodfondsen geholpen. Daar waar de ECB niet wenst uit te lenen aan overheden, zelfs niet tegen 7%, leent het des te meer uit aan private instellingen. Dit jaar leende het 1000 miljard uit tegen een belachelijke rente van 1%. Banken lenen dit weer uit aan Spanje en Italië tegen 7%. En de ECB koopt deze obligaties weer op de tweedehandsmarkt op.

Kortom, banken lenen van een (niet democratisch gelegitimeerd) overheidsinstantie, lenen dat weer uit aan overheden, die dat geld lenen onder garantie van weer andere landen. Kan het gekker? Dat kan, want hier worden weliswaar voorwaarden gesteld, maar dan weer niet aan banken, enkel aan overheden die op instigatie van de ECB hard moeten bezuinigen. Dit terwijl Spanje en Ierland hun schuld zagen groeien juist door het redden van banken, waar ze mede onder druk van de ECB toe overgingen.

De ECB stelt geen extra voorwaarden aan de banken waaraan uitgeleend wordt. Integendeel, de onderpands-eisen zijn versoepeld. Sterker nog, bij het opkopen van de gammele obligaties van banken heeft de ECB geen voorkeursstatus ten opzichte van private partijen. Dit betekent dat de ECB bij wanbetaling net zo geraakt wordt als de private partijen. En wanbetaling is bepaald waarschijnlijk, wat weer de reden is dat banken de obligaties die door de ECB opgekocht worden, aan de straatstenen niet kwijt kunnen. Alles wat de belastingbetaler nog enigszins beschermde, wordt daarmee terzijde geschoven. De ongekozen ECB en het ESM spelen Sinterklaas. Sinterklaas bestaat evenwel niet en dus staat de Nederlandse belastingbetaler via de ECB/ESM voor 150 miljard in het rood.”

Lees dit artikel van David Hollanders verder op Trouw

What on earth is the ECB up to?

The ECB has abruptly announced withdrawal of the “waiver” under which it was prepared to accept Greek sovereign bonds as collateral for liquidity. This created a considerable Twitter storm, with lots of angry people saying the ECB’s action was beyond its mandate and far too precipitate: it should at least have waited for the Greek Finance Minister, Yanis Varoufakis, to meet his German counterpart, and it should not be acting as if the bailout programme was ended when negotiations were still proceeding. I admit, I was one of those people.

And I stand by my views. The ECB is acting far beyond its mandate in seeking to influence negotiations between Eurozone member states regarding the terms and conditions under which member states lend to their distressed partners. It has no business interfering in fiscal policy: if the Greek government decides to run 1.5% fiscal surpluses instead of 4.5%, hike minimum wages and create lots of government jobs, it is none of the ECB’s business. The ECB’s monetary policy failures are legion: it should put its own house in order, rather than interfering with the conduct of fiscal policy. And worse, its persistent interference in fiscal policy is a clear conflict of interest, as the Advocate General of the European Court of Justice noted in relation to the OMT programme. It should not be a member of the Troika at all, and certainly should not use changes in fiscal policy by a democratically-elected sovereign government – even one that has inherited an economy in tatters with a massive debt burden – as justification for limiting liquidity to that country’s banking system. Monetary policy should never be used to serve fiscal or political ends. Not ever.

OK, rant over. I’ve thought about this a bit more now. Something doesn’t quite add up.

Firstly, there is the timing. The Syriza government has now been in power for ten days. Why did the ECB wait until now to pull the plug on the waiver? It might simply be that today was the first planned meeting of the Governing Council. But that doesn’t exactly suggest that this is an urgent problem – so why is the ECB doing this now, given that the bailout extension is not until 28th February and Greece has already asked for time to come up with an alternative plan?

Secondly, there is the timing. (Yes, I mean that). Varoufakis met ECB chief Mario Draghi yesterday and he meets German Finance Minister Wolfgang Schäuble today. In between those two meetings the ECB pulled the waiver. Why? Well, Schäuble is openly hostile to Varoufakis’s ideas of debt relief and an end to austerity, while Draghi has so far kept very quiet (though his deputy Vitor Constancio has been more forthright). Schäuble will no doubt be looking for explicit backing from the ECB. Should this action be taken as the ECB’s governing council signalling whose side it is on?

And thirdly, there is this:

@Brancaleone72 It would be a non-credible threat. (E.g. “We will shut down your ELA.” Answer: “Do ahead!”)
— Yanis Varoufakis (@yanisvaroufakis) June 1, 2014

Note the date. Yes, you read right. Over 6 months ago, Varoufakis predicted that the ECB would attempt to pull funding from the Greek banks.

Lees verder op (Frances) Coppola Comment

Nu al grote ontwrichting gaande door optreden ECB

Het omstreden opkoopprogramma van de Europese Centrale Bank (ECB) laat al voor de start diepe sporen na op de financiële markten. Het lokt speculatie uit tegen munten die gekoppeld zijn aan de euro, drijft koersen van Europese staats- en bedrijfsleningen op en jaagt beleggers naar delen van de markt waar ze nog een beetje geld denken te kunnen verdienen; zoals in vastgoed.

Vanaf maart tot september 2016 wil de ECB iedere maand €60 mrd aan staatsleningen en gedekte obligaties in de eurozone opkopen om de inflatie aan te jagen. Sinds de aankondiging is het rendement op meer dan €1500 mrd aan Europese staatsleningen negatief geworden. ‘Een ongekend experiment’, klinkt de de waarschuwing van de BIS, de bank der centrale banken in Basel. ‘Als dit niet tijdelijk is, dreigen serieuze consequenties.’

Voor de Nederlandse Staat is lenen nog nooit zo goedkoop geweest, met dank aan de ECB-aankondiging. De Duitse tienjaarsrente dook dinsdag zelfs voor het eerst onder de Japanse. Tot voor kort onvoorstelbaar, voor wie Duitsland kent als groeimotor en Japan als het land van de stagnatie. In Denemarken en Zwitserland, buurlanden van de eurozone, is de rente zelfs nog lager, om een kapitaalvlucht naar deze landen te voorkomen. Een ‘race naar de bodem’ tussen de centrale banken dreigt.

Als de ECB daadwerkelijk met kopen begint, kan het rendement op Europese staatsleningen nog verder dalen. Obligatiehandelaren van onder meer ABN Amro en UBS waarschuwen dat voor beleggers een schaarste aan staatsleningen dreigt: dat drijft de rendementen (de verhouding tussen prijs en coupon) verder omlaag.

Lees het hele artikel op het Financieele Dagblad >>>

Varoufakis is op bezoek geweest bij Draghi

Greek Finance Minister Yanis Varoufakis met ECB President Mario Draghi for talks in Frankfurt this morning. He struck an optimistic tone after his meeting. The Greek finance minister told reporters shivering outside the ECB headquarters that he believes discussions with international lenders can be concluded quickly.

Varoufakis told Italian daily La Repubblica:

“Greece is bankrupt since 2010. There’s no recovery. Those who want to make people believe the opposite are lying. That’s precisely why we need extraordinary measures.”

Tomorrow’s meeting with Germany’s finance chief Wolfgang Schäuble will be a big test, though. The suspicion is that Berlin will want to play a long game with Greece, and see signs of economic reform before loosening the ties of austerity.

Bronnen: The Guardian, Open Europe

Draghi verrast vriend en vijand

Donderdag heeft de Europese Centrale Bank dan het langverwachte startsein gegeven voor een omvangrijk opkoopprogramma van staats- en bedrijfsleningen. De bedoeling daarvan is om de economische groei aan te wakkeren en de inflatie in de eurozone naar 2 procent te brengen. De hamvraag is: gaat dit lukken?

Laat Mario Draghi maar schuiven. Hij weet als geen ander hoe hij de financiële markten moet verrassen. Na diens eerdere ‘whatever it takes to preserve the euro’, heeft de Italiaan gisteren weer een huzarenstukje uitgehaald door een opkoopprogramma aan te kondigen van minimaal 1140 miljard euro. De president van de politiek strikt onafhankelijke Europese Centrale Bank (ECB) kondigde aan dat de ECB per 1 maart maandelijks 60 miljard euro per maand aan bedrijfsobligaties en staatsobligaties zal opkopen tot en met september 2016, en indien nodig geacht, wellicht ook nog daarna. Een ‘open eind’ dus.

Nadat al eerder was uitgelekt dat de ECB mogelijk 50 miljard euro per maand aan leningen zou opkopen, verraste Draghi donderdag vriend en vijand alsnog door daar 20 procent overheen te gaan. Maar liefst 60 miljard euro per maand wordt er opgekocht aan leningen in zowel de private als – vooral – de publieke sector. De gevolgen van die aankondiging logen er niet om. De koers van de euro zakte onmiddellijk en ook de rentes van de zwakke eurolanden zakten.

Wat zijn de belangrijkste beslissingen van de ECB?
– maandelijks zestig miljard euro opkopen leningen (privaat en publiek);
– aankopen omvatten zowel ABS als covered bonds;
– aankoopprogramma begint 1 maart tot en met september 2016, indien nodig langer totdat 2 procent inflatie doelstelling bereikt is;
– niet meer dan een derde van uitstaande schuld euroland wordt gekocht, met maximaal een kwart van de uitgegeven lening.

Deze besluiten van de ECB zullen een enorme geldverruiming tot gevolg hebben. Niet iedereen binnen het bestuur van de ECB was hierover enthousiast. Naar verluidt stemden onze eigen Klaas Knot, natuurlijk Jens Weidmann van de Duitse Bundesbank en ook de Oostenrijker Nowotny en de president van de Letse centrale bank tegen. Maar dat was niet genoeg. Binnen het bestuur van de ECB geldt: one man, one vote. En dus hebben de netto betalers – Nederland en Duitsland – het nakijken.

De vraag dient zich aan: mag en kan dit allemaal wel?

Lees dit artikel van Jean Wanningen verder op Follow The Money

Het lijkt erop dat de EU wordt bestuurd in Frankfurt

Als de geldpers toch moet draaien laat de Europese Centrale Bank (ECB) dan donderdag 3.000 euro overmaken (of een jaar lang elke maand 250 euro) aan iedere burger in de eurozone. Wie een bankrekening heeft, krijgt het bedrag daarop bijgeschreven. Wie die niet heeft, zoals baby’s, daklozen, klaplopers en illegalen, kan een cheque afhalen bij het dichtstbijzijnde adres. Het is een beter idee dan het vetmesten van de banken, zoals de ECB nu wil doen.

De eurozone telt 335 miljoen inwoners. Indien zij allemaal 3.000 euro extra cash krijgen, komt dat neer op 1.000 miljard euro. Dat is ongeveer het bedrag dat de ECB in totaal wil besteden aan de zogenoemde kwantitatieve verruiming waarmee de balans moet worden opgekrikt. Komende donderdag moeten er knopen worden doorgehakt, waarbij allerlei ingewikkelde compromissen worden bedacht om de negentien kikkers van de eurozone in dezelfde kruiwagen te houden. De bedoeling is dat de ECB na bedrijfskredieten en hypotheken ook staatsobligaties bij financiële instellingen zoals banken gaat opkopen. Dat moet de economie in de eurozone de broodnodige impuls geven.

Alleen zijn er twijfels of deze injectie enig effect heeft. Als het bedoeld is om de rente nog verder te laten dalen hoeft het niet meer. De rente nadert vanzelf al bijna het nulpunt. Als het is om de consumptie te stimuleren, dan is de vraag of het geld ook bij de consumenten terechtkomt. De banken kunnen de extra liquiditeiten lekker zelf houden, waardoor ze hun buffers versterken.

Risico is dat al het geld in aandelen of vastgoed wordt gestoken waardoor een nieuwe zeepbel ontstaat die de kiem legt voor een nieuwe crisis.

Lees deze column van Peter de Waard verder op de Volkskrant