ECB über alles

Het Duitse verzet tegen het opkopen van staatsobligaties door de Europese Centrale Bank lijkt gebroken.

Opsteker voor ECB-president Mario Draghi: het Europese Hof van Justitie zal zoals verwacht hoogstwaarschijnlijk het nooit gebruikte obligatieaankoopprogramma OMT goedkeuren. Vanochtend zei de advocaat-generaal van het Luxemburgse hof dat het OMT, waarmee in de zomer van 2012 de Eurozone crisis bezworen is, “noodzakelijk” is en “in principe” in overeenstemming is met EU-wetgeving.

De beperkingen aan het OMT die de Advocaat-Generaal voorstelde zijn symbolisch en leggen de ECB geen strobreed in de weg om de geldpers aan te zetten en staatsobligaties op te kopen. Het advies, dat in de meeste gevallen wordt overgenomen door de rechters, komt er op neer dat de ECB de rentestanden van een lidstaat die door de obligatiemarkt wordt aangevallen en de eurozone om hulp vraagt niet compleet mag reduceren, wat overigens nooit de bedoeling was van het OMT.

Voor de Duitse hardliners die de ECB hadden aangeklaagd is het advies van de advocaat-generaal over het OMT een bittere pil. Maar ook het Duitse Constitutionele Hof, dat van mening is dat het OMT waarschijnlijk illegaal is maar de zaak toch maar voor de zekerheid maar had doorverwezen naar Luxemburg, kreeg een trap na. De advocaat-generaal zei dat de “rechtbanken voorzichtig moeten zijn als ze zich buigen over de activiteiten van de ECB”, een hint dat het Duitse hof de zaak direct had moeten voorleggen aan Luxemburg en zich niet had mogen uitspreken. ECB über alles dus.

Draghi is vanochtend in de Duitse pers het voorbereidend werk aan het doen voor het obligatieaankoopprogramma dat hij volgende week naar alle waarschijnlijkheid gaat aankondigen. Dat programma zal zwaar bekritiseert worden in Duitsland, de enige eurolidstaat waarvoor het monetaire beleid van de ECB niet te krap is. Tegen Die Zeit zei Draghi dat “we er niet zijn om een voordeel te creëren voor het ene land of het andere” en “dat sommigen in Duitsland moeten begrijpen” dat de ECB monetair beleid voert voor de gehele eurozone.

En terwijl Draghi de vijandige Duitse pers ter woord stond, brak de Duitse minister van Financiën Schäuble op een tactisch gekozen moment een lans voor de ECB-president. Schäuble zei dat de ECB goed bezig is met het monetaire beleid. Die op het oog weinig opzienbarende uitspraak moet worden gezien als stilzwijgende goedkeuring van Berlijn voor grootschalige aankopen van Europese staatsleningen door de ECB. Daarmee blijkt eens te meer dat als puntje bij paaltje komt Berlijn Draghi steunt en de Jens Weidmannen en de Klaas Knotten van de wereld het nakijken geeft.

Lees deze column van Arne Petimezas verder op Z24

Over inflatie, koopkracht en het beleid van de ECB

Volgens de ECB stevent de eurozone af op deflatie. Daarom wil de ECB een onbeperkt opkoopprogramma lanceren om de inflatie aan te wakkeren. Goed plan?

De officiële inflatie in de eurozone blijft ruim onder de inflatiedoelstelling van twee procent per jaar van de Europese Centrale Bank (ECB). Daarom heeft de ECB enkele initiatieven genomen om de inflatie aan te wakkeren, met als afgeleide wens economische groei te realiseren.

In het laatste kwartaal is de ECB begonnen met een opkoopprogramma van Asset Backed Securities (ABS) en ‘covered bonds‘ en al eerder sprak de centrale bank het voornemen uit om tot een onbeperkt opkoopprogramma van obligaties over te gaan: OMT (Outright Monetary Transactions). Dat laatste plan stuitte echter op hevig verzet van een groep Duitse professoren, die de zaak voorlegden aan het Duitse Constitutionele Gerechtshof. Dat oordeelde voorlopig dat het OMT inderdaad in strijd is met de Duitse grondwet, maar ze vroeg daarbij tevens advies aan het Europese Hof van Jusitie (EHvJ) in Luxemburg, een EU-instelling. Afgelopen woensdag werd bekend, dat de advocaat-generaal van dat hof, Pedro Cruz Villalón, ‘in principe’ geen bezwaren zag tegen dat opkoopprogramma.

Daarover zo dadelijk meer. De vragen die we ons eerst moeten stellen zijn: kloppen die officiële inflatiecijfers wel? En: is deflatie (het omgekeerde van geldontwaarding) wel zo slecht? En ook: is de voornaamste taak van de ECB niet veel meer het handhaven van prijsstabiliteit? En, last but not least, hoe staat het eigenlijk met onze koopkracht van de afgelopen jaren?

Misschien is het goed om met die laatste vraag te beginnen.

Lees dit artikel van Jean Wanningen verder op Follow The Money

Zet u schrap voor een wild 2015

In 2014 stond de eurozone stil, dit jaar komen de grote economische ingrepen. De afloop is ongewis.

Gordels om: 2015 zou in economisch opzicht best eens een wilde rit kunnen worden. Zeker in de eurozone, waar we ons moeten opmaken voor grote ingrepen en onverwachte gebeurtenissen.

Een jaar geleden waren we nog goedgemutst. De recessie was voorbij, de eurozone kreeg weer kleur op de wangen. ‘Het zelfvertrouwen is terug in de geplaagde eurozone’ kopte deze krant precies een jaar geleden. Het commentaar deed er nog een schepje bovenop: ‘Er hangt weer optimisme in de lucht. Geniet ervan.’

Een jaar geleden waren we nog goedgemutst. De recessie was voorbij, de eurozone kreeg weer kleur op de wangen. ‘Het zelfvertrouwen is terug in de geplaagde eurozone’ kopte deze krant precies een jaar geleden. Het commentaar deed er nog een schepje bovenop: ‘Er hangt weer optimisme in de lucht. Geniet ervan.’

Wat volgde, was een jaar van totale stilstand, hier en daar zelfs achteruitgang. Als er juist íets niet was, was het (zelf)vertrouwen.

Het hart en de longen van de Europese economie, Duitsland en Frankrijk, blijken veel ongezonder dan gedacht. Ook Nederland sukkelt maar voort.

In de hele eurozone blijft de werkloosheid onverminderd hoog. De inflatie ligt maar iets boven de 0 procent, de vrees voor deflatie (prijsdalingen) houdt aan.

De banken beschikken over ruimere financiële buffers maar probleem is dat banken erop blijven zitten, bang voor risico’s als ze zijn geworden. Bedrijven en consumenten trekken de kar ook al niet.

De ECB heeft op alle denkbare knoppen gedrukt om de lethargie te verdrijven, behalve op één, en dat kan meteen de eerste grote gebeurtenis van 2015 worden. Mogelijk deze maand al (de 22ste) besluit het bestuur in Frankfurt tot het massaal opkopen van staatsobligaties, om zo nog meer geld in de economie te pompen. Dat is een ultiem paardenmiddel, dat alleen kans van slagen heeft als het op ongekend grote schaal gebeurt.

Mocht dat ECB-besluit vallen, dan wordt het spannend hoe de financiële markten reageren. Die hebben zich in 2014 gedeisd gehouden, maar dat zou stilte voor de storm kunnen zijn geweest.

Lees het hele artikel van Christoph Schmidt verder op Trouw

Draghi speelt met vuur (3)

Het feuilleton gaat door. En in deze aflevering: hoe banken geen trek hebben in extreem goedkoop geld. En hoe dat koren op de molen is voor Mario Draghi en zijn QE-kornuiten bij de Europese Centrale Bank (ECB).

Vandaag was de tweede ronde van bankensteun, de zogeheten TLTRO. Eerder hadden we al LTRO, dat was bijna gratis geld waarmee banken lucratieve handel mee mochten drijven. TLTRO is targeted (vandaar de T) en mag alleen gebruikt worden voor kredietverlening. En wat blijkt? Banken pruimen het niet. Ondanks de extreem lage rentevergoeding van 0,15%.

Hoeveel duidelijker wil je het hebben? Deze tweet plus grafiek van Robeco-analist Jeroen Blokland says it all.

En dus komt de geldpers van Draghi piepend en krakend tot stilstand. Maar dat is niet de bedoeling van de vrijgevige Italiaan. Er móet en zál geld in die verdraaide economie gepompt gaan worden.

Lees verder op de blog van Martin Visser

Gaat Draghi Italië redden op kosten van Noord-Europa?

Italien befindet sich in einem kritischen Zustand. Die Regierung von Matteo Renzi hat bisher – ähnlich wie jene von Francois Hollande – keinerlei Reform-Absichten erkennen lassen. Eine Diskussion in der EZB zeigt: Die Italiener verlassen sich auf den einsamen Retter Mario Draghi. Die Banken Italiens werden die Haupt-Begünstigten der nächsten Geldschwemme. Das Risiko wandert in Richtung Norden.

Italiens Kreditwürdigkeit wurde am Freitag von Standard & Poor’s von BBB auf „BBB -“ herabgesetzt und nähert sich damit dem Ramsch-Niveau. Und dies trotz der Hoffnung auf Staatsanleihenkäufe durch die EZB, vornehmlich aus Italien. Standard & Poor‘s begründet die Herabstufung mit der Prognose eines deutlichen Anwachsens des italienischen Schuldenbergs in den kommenden Jahren.

Schon Ende dieses Jahres schwillt Schätzungen zufolge Italiens Staatsverschuldung auf 135 Prozent gemessen an der Wirtschaftsleistung an.

Italien befindet sich in der Rezession. Im zweiten Quartal 2014 war die Wirtschaft um 0,2 Prozent geschrumpft und dies zum zweiten Mal in Folge.

Einem Bericht von Reuters zufolge plant EZB-Chef Draghi, das QE-Programm (Quantitative Easing) einschließlich der ABS-Papiere deutlich über 1.000 Milliarden Euro auszuweiten.

Offenbar gibt es im EZB-Rat eine Diskussion darüber, vorrangig Staatsanleihen aus Italien zu kaufen. Bisher war angedacht, Bonds von allen Staaten im Euroraum gleichermaßen aufzukaufen, bzw. entsprechend den EZB-Kapitalquoten. Dies hätte bedeutet, dass vorrangig deutsche Anleihen, danach französische und erst an dritter Stelle italienische Anleihen von der EZB gekauft werden sollten.

Draghi hätte sich damit dem Vorwurf der monetären Staatsfinanzierung entzogen. Gleichwohl werden durch ein breit angelegtes Staatsanleihen-Kaufprogramm (OMT) Risiken zwischen den Euro-Ländern umverteilt. Für eine solche Umverteilung gibt es kein EZB-Mandat.

Doch nun steht auf der Agenda, vorzugsweise italienische Staatsanleihen in die EZB-Bilanz aufnehmen, vorgeblich wegen der höheren Zinsen die Italien im Gegensatz zur Verzinsung deutscher Bonds (Spreads) zahlen muss.

Die Zinsen für Bonds im Euroraum wurden ohnehin nach unten gedrückt, nachdem Draghi mit seiner Ankündigung „whatever it takes to save the Euro“ die Märkte beruhigt hatte, indem er damit versicherte, den Banken und Anlegern ihre Investitionen in Bonds auch aus Krisenländern wie Italien abzunehmen.

Sollte sich Draghi im EZB-Rat durchsetzen, so könnte er tatsächlich bevorzugt italienische Staatsanleihen in die Bilanz aufnehmen.

Damit würde Draghi vorrangig italienischen Banken entlasten. In deren Bilanzen befinden sich Staatsschuldpapiere im Volumen von knapp 400 Milliarden Euro, die beim Banken-Stresstest als „risikolos“ eingestuft wurden.

Lees verder op DWR

Draghi speel met vuur (2)

Ik kan er wel een feuilleton van maken. Mario Draghi, de president van de Europese Centrale Bank, blijft met vuur spelen. Naar aanleiding van een speech van zijn vicepresident schreef ik al zoiets.

Vandaag zette hij zijn missie voor QE, quantitative easing, stevig door. Hij lijkt steeds minder aan te trekken van de zes tot acht ECB-bestuurders die tegen het opkopen van staatsobligaties zijn. IJzerenheinig zet hij in op dit wondermiddel. De markten rekenen er nu eenmaal op en Draghi wil blijkbaar graag leveren.

Vorige maand was er veel reuring na een bericht van persbureau Reuters. Daarin lekten centrale bankiers over de interne discussies. Dat leidde tot de nodige commotie waarop Draghi met zijn 23 collega’s in Frankfurt met een unanieme verklaring kwamen. De ECB wilde daarmee de indruk wekken dat het weer pais en vree was.

Waar gaat het om? De ECB heeft een reeks steunmaatregelen genomen. Ze verleent bankensteun (TLTRO) en koopt verpakte leningen (ABS) en obligaties (covered bonds) op. Draghi zei dat dit zou leiden tot een vergroting van de bankbalans tot het niveau van 2012. Omgerekend: € 1000 miljard.

Aanvankelijk was dit slechts een “verwachting”, dus de ECB was er niet op af te rekenen. En het zou de ECB niet dwingen meer te doen (QE bijvoorbeeld) als de verwachting niet zou worden gehaald. In latere bijeenkomsten sprak Draghi ineens van een “doel”. Daarmee zou de deur naar QE wel degelijk wagenwijd open te staan. Want wordt het doel niet gehaald, dat moet de ECB wel andere munitie inzetten.

Lees verder op de blog van Martin Visser

De verwatering van de euro

Veel marktparticipanten waren gisteren wat teleurgesteld in Mario Draghi van de ECB. Hij verzuimde het quantitative easing (QE) programma in gang te zetten. De geruchten (lees lekken naar en aansturen van de pers door de ECB) zijn nu dat dit begin 2015 gaat gebeuren. De ECB gaat dan, als laatste grote centrale bank, ook volledig meedoen in de monetaire race naar de bodem, met consequenties voor de euro en goud.

Het moet gezegd worden dat Draghi zijn kaarten verdomd goed uitspeelt. Zo dreigde hij enkele jaren geleden met Outright Monetary Transactions (OMT), een programma waarbij de ECB de staatsobligaties van een eurozone lidstaat koopt die in de problemen is geraakt. De aankondiging van het plan was al genoeg om de marktparticipanten te laten afzien van speculeren tegen zwakke eurolanden. Het leuke is dat er nog niet eens een term sheet is van OMT. In zekere zin bestaat het programma dus nog (steeds) niet. Toch is de Italiaanse 10-jaarsrente recentelijk even onder de 2% gedoken.

Zou u uw geld uitlenen aan de Italiaanse regering, 10 jaar lang tegen 2%? Ik ken geen enkele persoon die hierop ja antwoordt. Wellicht dat dit aan mijn kennissenkring ligt, maar ik ben de mening toegedaan dat de ECB met al haar monetaire programma’s (waaronder OMT), de rentestanden in de eurozone naar onzinnig lage niveaus drukt.

Nu dreigt Draghi met het opkopen van Asset Backed Securities (zeg maar gedekte leningen). Dus niet alleen staatsobligaties staan op de ECB kooplijst, maar nu ook bepaalde bedrijfsleningen. Probleem is alleen dat het (dreigen met het) opkopen van schulden niet alleen opluchting geeft aan overheden en bedrijven met veel schulden. De lagere rentes geven ook meer ruimte voor en stimulatie tot het aangaan van nog meer leningen. Dus waar de eurozone (en het Westen) last had van een schuldencrisis, is de gekozen oplossing het aanmoedigen van meer schulden om zo een schuldenprobleem op te lossen.

En dit is waar de waarheid maar al te duidelijk wordt. De ECB (en de heren politici) durven het niet aan om het probleem van te veel (slechte) schulden te erkennen. In plaats van de oorzaken aan te pakken (slecht monetair beleid, slecht fiscaal beleid, slechte financiële regulering, etc.) en de situatie te resetten (door middel van grote schuldsanering door te voeren), heeft zij gekozen voor symptoombestrijding. Eurolidstaten die te maken krijgen met oplopende rentestanden door slecht monetair/economisch/financieel beleid worden dus geholpen door de rentestanden omlaag te kopen. Uiteindelijk staan u en ik garant voor de aankopen die de ECB doet. Dat u het weet.

Lees deze column van Alexander Sassen van Elsloo verder op De Financiële Telegraaf

Draghi speelt met vuur (1)

De belofte van Mario Draghi, president van de Europese Centrale Bank, om te doen “whatever it takes” in juli 2012 kwam als een volslagen verrassing. Zelfs voor veel andere bestuursleden van de ECB. Naar verluidt had Draghi vooraf politieke rugdekking bij bondskanselier Angela Merkel gezocht.

Heel blij maakte Draghi de hardliners binnen de ECB er niet mee. Maar op de Duitse centrale bankier Jens Weidmann na kon iedereen uiteindelijk leven met het opkoopplan dat de resultante was van deze belofte om de euro te redden. Dit plan, OMT genaamd, kende namelijk een belangrijke conditie. De ECB zou alleen landen gaan helpen die zich onder de knoet van de trojka zouden houden.

Nu er weer zo’n majeur plan op stapel staat, is de situatie een geheel andere. De ECB gaat in de komende maanden een knoop doorhakken over een nieuw opkoopprogramma, deze keer luisterend naar de sexy naam QE. En deze keer is het allerminst een verrassing. De financiële markten dringen er namelijk al lang op aan dat de ECB voluit staatsleningen gaat kopen en de ECB-bestuurders discussiëren er publiekelijk over.

Ondanks verzet van een stevige minderheid (naar verluidt zijn 8 van de 24 bestuurders faliekant tegen) voeren Draghi en enkele van zijn medestanders de druk steeds verderop. Vicepresident Vítor Constancio ging afgelopen week zelfs zo ver dat hij het moment van besluitvorming alvast aankondigde: eerste kwartaal 2015.

En Constancio deed nog iets listigs.

Lees verder op de blog van Martin Visser