Greece had a chance to make the euro zone work better. It blew it

Clip-clopping around Europe over the past few weeks, Yanis Varoufakis, Greece’s dashing finance minister, has urged the euro zone to chart a new course. Endlessly forcing new loans upon indebted countries like Greece in the pretence that they will one day be repaid, he argued, was a strategy for depression and deflation. “The disease that we’re facing in Greece,” he told the BBC, “is that a problem of insolvency for five years has been treated as a problem of liquidity.”

This view would not seem outlandish in the academic world that Mr Varoufakis recently quit. Few believe that Greece’s debts, worth over 175% of GDP, will ever be repaid in full. But saying so betrayed a woeful misunderstanding of the euro zone’s rules. If the European Central Bank shared Mr Varoufakis’s view, it would have to cut off Greek banks, potentially driving Greece out of the euro. Indeed, earlier this month, when the minister visited the ECB in Frankfurt, Mario Draghi, its president, snippily told him to keep his opinion to himself. He has not repeated it since.

Mr Varoufakis’s gaffe is a mere footnote in a list of mishaps that have characterised Greece’s miserable experience in the euro. But it is depressingly typical for a government that, for all its high popularity at home, has squandered every opportunity to improve its lot, and ultimately that of the euro zone. Even as Mr Varoufakis and his colleagues in Greece’s ruling Syriza party have loftily declared that the changes they seek would benefit all Europeans, not just Greeks, their negotiating strategy has been small-minded, self-defeating and naive.

Some of this may be put down to inexperience. A few Europeans were guilty of assuming that Alexis Tsipras, the prime minister, would perform what Greeks call a kolotoumba (“somersault”) the instant he took office. But Syriza has no excuse for making idle references to the Nazi occupation of Greece. Nor has it helped by playing games with its partners in the Eurogroup of finance ministers. European officials have been incensed by a Hellenic habit of leaking supposedly private discussion papers.

Lees verder op The Economist

Greece should not give in to Germany’s bullying

It’s not just a question of being morally right — it’s sound economics. And Athens has a lot more leverage than anyone thinks.

Ever since the initial bargain in the 1950s between post-Nazi West Germany and its wartime victims, European integration has been built on compromise. So there is huge pressure on Greece’s new Syriza government to be “good Europeans” and compromise on their demands for debt justice from their European partners — also known as creditors. But sometimes compromise is the wrong course of action. Sometimes you need to take a stand.

Let’s face it: no advanced economies in living memory have been as catastrophically mismanaged as the eurozone has been in recent years, as I document at length in my book, European Spring. Seven years into the crisis, the eurozone economy is doing much worse than the United States, worse than Japan during its lost decade in the 1990s and worse even than Europe in the 1930s: GDP is still 2 percent lower than seven years ago and the unemployment rate is in double digits. The policy stance set by Angela Merkel’s government in Berlin, implemented by the European Commission in Brussels, and sometimes tempered — but more often enforced — by the European Central Bank (ECB) in Frankfurt, remains disastrous. Continuing with current policies — austerity and wage cuts, forbearance for banks, no debt restructuring or adjustment to Germany’s mercantilism — is leading Europe into the ditch; the launch of quantitative easing is unlikely to change that. So settling for a “compromise” that shifts Merkel’s line by a millimeter would be a mistake; it must be challenged and dismantled.

While Greece alone may not be able to change the entire monetary union, it could act as a catalyst for the growing political backlash against the eurozone’s stagnation policies. For the first time in years, there is hope that the dead hand of Merkelism can be unclasped, not just fear of the consequences and nationalist loathing.

More immediately, Greece can save itself. Left in the clutches of its EU creditors, it is not destined for the sunlit uplands of recovery, but for the enduring misery of debt bondage. So the four-point plan put forward by its dashing new finance minister, Yanis Varoufakis, is eminently sensible. This involves running a smaller primary surplus — that is a budget surplus, excluding interest payments — of 1.5 percent of GDP a year, instead of 3 percent this year and 4.5 percent thereafter. Some of the spare funds would be used to alleviate Greece’s humanitarian emergency. The crushing debts of more than 175 percent of GDP would be relieved by swapping the loans from eurozone governments for less burdensome obligations with payments tied to Greece’s GDP growth. Last but not least, Syriza wants to genuinely reform the economy, with the help of the Organization for Economic Cooperation and Development (OECD), notably by tackling the corrupt, clientelist political system, cracking down on tax evasion, and breaking the power of the oligarchs who have a stranglehold over the Greek economy.

Had the Varoufakis plan been put forward by an investment banker, it would have been perceived as perfectly reasonable. Yet in the parallel universe inhabited by Germany’s Finance Minister Wolfgang Schäuble, such demands are seen as “irresponsible”: Greece must be bled dry to service its foreign creditors in the name of European solidarity.

Lees dit artikel van Phillipe Legrain verder op Foreign Policy

Griekse knieval met toch weer mitsen en maren

Het tandengeknars van Gianis Varoufakis moet tot buiten Athene hoorbaar zijn geweest, toen hij het woord ‘extension’ intikte op zijn toetsenbord: ‘verlenging’. De bevlogen academicus lijkt in sneltreinvaart een politicus te zijn geworden. Tot voor kort stond het V-woord voor de nieuwe Griekse minister van financiën gelijk aan verraad aan zijn idealen.

Maar het staat er toch echt, in de formele brief die hij gisteren liet bezorgen bij de voorzitter van de eurogroep, Jeroen Dijsselbloem. Vandaag, tijdens de derde eurogroepbijeenkomst in negen dagen, moet blijken of het Griekse verzoek tot verlenging van het leningenprogramma wordt gehonoreerd door de andere achttien ministers van financiën.

Een woordvoerder van de Duitse minister Schäuble liet meteen weten dat deze tekst niet voldoet aan de voorwaarden die maandag aan Griekenland zijn gesteld, namelijk: ondubbelzinnige verlenging van het leningenpakket, inclusief alle voorwaarden. Maar Dijsselbloem ziet de brief kennelijk toch als basis voor overleg, anders had hij de ministers niet bijeengeroepen voor de extra bijeenkomst vandaag.

Een snelle beslissing over verlenging is noodzakelijk gezien de benodigde goedkeuring door de lidstaten vóór 28 februari, de einddatum van het huidige programma. Blijft een akkoord ook vanavond uit, dan is het einde oefening. Zonder hulp van buitenaf dreigt Griekenland al in maart in grote financiële moeilijkheden te komen.

De brief van Varoufakis is daarom een knieval, een manmoedige poging tot het gunstig stemmen van de eurogroep, na het soms als recalcitrant overkomende gedrag van de voorbije weken. Onderdeel van de concessie is het gebruik van dat gewraakte woord ‘verlenging’, ondanks de verkiezingsbelofte van het radicaal-linkse Syriza om dat gehate programma de nek om te draaien.

Lees dit artikel van Christoph Schmidt verder op Trouw

Links is gek geworden

De harde opstelling van de nieuwe, linkse Griekse regering ontlokt binnen en buiten Europa enthousiaste reacties. Maar waarom zou het progressief zijn om rijke Grieken te laten sponsoren door straatarme Esten of Slovenen?

Een spook waart door Europa. Linkse en rechtse critici van de euro en de Europese Unie vinden elkaar in hun afkeer van bezuinigingen en hervormingen. Het monsterverbond vormt een mooie afspiegeling van de merkwaardige coalitie tussen Syriza en een Griekse variant van de PVV. En niet alleen vanuit Europa komt bijval. Ook in de Britse en Amerikaanse pers verschijnt het ene na het andere stuk over hoe en waarom de schuld van de Grieken moet worden kwijtgescholden.

Wat al die reacties gemeen hebben is dat ze, net als Syriza zelf, de schuld van de crisis leggen bij een buitenstaander. De trojka, de elite, het neoliberalisme, ‘Brussel’, Duitsland of uiteraard, de banken. Het is het zoveelste hoofdstuk in een langjarige reeks van blindheid, ontkenning en een niet aflatend geloof in gratis bier.

De crisis in Europa en in Griekenland begon niet in 2008, met de bankencrisis. Het startschot werd evenmin gegeven in 2010, het jaar van de eurocrisis. In Griekenland begon de crisis in 1981. In dat jaar kelderde het geboortecijfer met een enorme snelheid, naar rond de 1,35 kind per vrouw. Sinds die tijd is het op dat niveau blijven steken. Ter vergelijking: in Nederland ligt het geboortecijfer rond de 1,7. Om een bevolking op peil te houden is 2,1 nodig. Het gevolg is een massale, supersnelle vergrijzing. De jongetjes en meisjes die in 1981 besloten om geen of weinig kinderen te nemen, gaan nu, 35 jaar later, met z’n allen met pensioen. Er zijn inmiddels 2,6 miljoen gepensioneerden in Griekenland. Dat is dertig procent van de beroepsbevolking. Elk jaar komen er honderdduizend gepensioneerden bij. Opnieuw ter vergelijking: Nederland heeft nu 3,3 miljoen gepensioneerden, oftewel 23 procent van de beroepsbevolking.

Griekenland loopt dan ook leeg. Verwacht wordt dat de bevolking daalt van elf miljoen naar ruim zeven miljoen in 2050. De gemiddelde leeftijd is dan bijna vijftig jaar. En al die gepensioneerden ontvangen pensioen. En zorg. Betaald door de staat, want Griekenland kent voor het overgrote deel een staatspensioen, gebaseerd op het verdiende loon, betaald uit belastingen. Het maximale pensioen voor een Griek is 2500 euro. Dat is tweeënhalf keer zoveel als het maximale bedrag dat een Nederlander aan AOW kan ontvangen.

Je hoeft geen hoogleraar economie te zijn om te begrijpen dat dat spaak loopt. Met links of rechts heeft dit niets te maken. Een samenleving die geen kinderen krijgt, vervalt in armoede. Oud heeft het krap, omdat je zorg en pensioenen moet afknijpen. Jong is arm omdat de belastingen extreem hoog moeten zijn. En waarom zou in zo’n situatie een bedrijf investeren in Griekenland? Als afzetmarkt gaat het zeker krimpen, en voor lage lonen hoef je er ook niet te zijn: in Portugal, Slovenië, Polen en Tsjechië is arbeid goedkoper. Het plan van de Griekse regering om de minimumlonen weer te verhogen naar 750 euro helpt daarbij niet. In Portugal, de Baltische staten en Slovenië liggen ze tussen de 400 en 550 euro.

Wat doen de grootste talenten van Griekenland in zo’n situatie? Blijven zij wonen in een land dat geleidelijk op een bejaardenhuis gaat lijken en waar zij de rekening betalen? Of trekken ze weg naar groenere velden? Daarbij is vergrijzing uiteraard niet het enige probleem van Griekenland. Corruptie, cliëntelisme en hoge, jarenlang door de Griekse regering verborgen begrotingstekorten hebben de economie haar concurrentiekracht gekost. De bittere waarheid is dat Griekenland al decennia bezig is met een tergend langzame zelfmoord.

Lees deze column van Robin Fransman verder op de Groene

Tegengestelde werelden

Het gevecht om de macht tussen de Europese instituties en Griekenland over ‘het programma’ gaat voort. Een strijd die nadrukkelijk via de media wordt gevoerd.

Wie de berichtgeving volgt over de Griekse tragedie kan slechts meewarig het hoofd schudden. De ene partij zegt dit, de andere zegt dat. Het is voor het naar waarheid strevende journaille schier onmogelijk te achterhalen wat de werkelijkheid is. Tegengestelde berichtgeving op sociale media, lekken naar de pers en anonieme mailtjes doen de rest.

Wat te denken van een mail van de Griekse ‘onderminister van Financiën’, die FTM bereikte, met daarin de aanbeveling: ‘Please pass on this mail to all who might help influence public opinion in the days to come’. Dat riekt op zijn minst naar een poging tot politieke beïnvloeding van het publieke discours. De belangen zijn over-en-weer dan ook groot. De Grieken willen begrip voor hun standpunt, Ecofin – de ministers van Financiën van de eurozone- willen dat ook. De gunst van de publieke opinie wordt nadrukkelijk door beide partijen gezocht, elk op hun eigen wijze.

Griekenland is failliet. Misschien niet officieel, maar wel officieus. Het landje is ‘gered’ met Europees belastinggeld van honderden miljarden euro’s. Alsof het niets is. Maar met een staatsschuld van meer dan 175 procent van het bbp, een nationale economie die een kwart is gekrompen sinds het uitbreken van de crisis, met een werkloosheid van één derde van de beroepsbevolking en met een jeugdwerkloosheid die elk voorstellingsvermogen te buiten gaat, is het absurd om te denken dat Griekenland in een Europese muntunie thuishoort.

Griekenland heeft zich de muntunie in gelogen, met hulp van Goldman Sachs en slapende eurocraten. Het land heeft de cijfers gemanipuleerd en de Griekse elite heeft het land niet alleen belasting onthouden, maar intussen ook haar kwartjes allang over de grens geparkeerd. Of u – Europese belastingbetaler – even wilt betalen. De omgekeerde wereld natuurlijk. Maar de ‘gewone Griek’ is de dupe. Die heeft part noch deel gehad aan de déconfiture van zijn land. De gewone Griek betaalt het gelag van de leugens en fraude van haar voormalige regeringen, de belastingontduiking van haar elite en het ‘austerity’ beleid van de trojka. In dat klimaat won de partij van Alexis Tsipras, Syriza, de laatste verkiezingen. De partij heeft thans de oorlog verklaard aan de Europese Unie.

Lees dit artikel van Jean Wanningen verder op Follow The Money

Dijsselbloem en Tsipras forceren hervatting overleg

Griekenland en de Eurolanden hervatten hun overleg met onmiddellijke ingang.

Premier Alexis Tsipras heeft zojuist overeenstemming bereikt met Eurogroepvoorzitter Jeroen Dijsselbloem om op het niveau van ‘experts van de instellingen’ om de tafel te gaan zitten. Ze zullen inventariseren en evalueren hoe de gewenste Griekse beleidsveranderingen zich verhouden tot de doelstellingen van het bestaande trojkaprogramma.

Dat heeft de woordvoerster van Dijsselbloem zojuist bevestigd. Woensdagavond werd het overleg tussen Griekenland en de andere eurolanden afgebroken nadat er geen overeenstemming kon worden bereikt over een gezamenlijke verklaring. Volgens diverse bronnen waren er Griekse en Duitse veto’s op bepaalde formuleringen over ‘verlenging’ en ‘amendering’ van het bestaande trojkaprogramma dat eind deze maand afloopt.

Hoewel de Grieken niet meer van de ’trojka’ willen spreken, gaat het om deskundigen van de Europese Commissie, de Europese Centrale Bank en het IMF, die ook de in Athene gehate trojka vormden.

Hervatting van het overleg vond vanochtend in het diepste geheim plaats op initiatief van Tsipras, nadat Dijsselbloem had laten weten in Brussel te zijn en beschikbaar voor voortzetting van de gesprekken.

Lees verder op het Financieele Dagblad

Niemand knippert met ogen in blufpoker grexit

De eerste confrontatie tussen Griekenland en de rest van de eurozone leerde gisteren hoe Athene op niet veel begrip moet rekenen in de rest van de eurozone. Maar niemand geeft een krimp. ‘Niets is beslist. Maandag doen we verder.’

Niemand wil dat Griekenland de eurozone verlaat, maar niemand wil als eerste met zijn ogen knipperen en iets toegeven. Dat was de sfeer waarin de ministers van Financiën van de eurolanden gisteravond begonnen aan de eerste van een reeks belangrijke vergaderingen over de toekomst van Griekenland en van de euro.

De vergadering leverde niets op. ‘Er is niets beslist’, zei minister van Financiën Johan Van Overtveldt (N-VA) na afloop. ‘De gesprekken lopen moeilijk. Maandag doen we verder.’

Even was sprake dat experten de opdracht zouden krijgen om de verschillen tussen de Griekse plannen en de visie van de andere eurolanden te bestuderen (lees ook onze liveblog). Maar Jeroen Dijsselbloem, de voorzitter van de eurogroep ontkende dat achteraf. Er is geen politieke gemeenschappelijke grond om iets te doen, zei hij.
Blufpoker

En zo gaat het spelletje blufpoker een nieuwe ronde in. De inzet is duidelijk. Landen die een munt delen, moeten ook een economie delen die die munt weerspiegelt. Daarom dwongen de andere eurolanden Griekenland – in ruil voor een redding – te hervormen, te besparen en meer als de rest van de eurozone te worden. De Griekse kiezer heeft nu democratisch beslist dat het genoeg is geweest met die besparingen, maar wil toch in de euro blijven. Een van beide – de Griekse democratie of de logica van de euro – zal moeten plooien.

Lees verder op De Tijd

Varoufakis leek akkoord. Tot hij met Athene belde

De ministers van Financiën van de eurozone praten maandag verder over een nieuw reddingsplan voor Griekenland. Een eerste ontmoeting gisteravond met de net aangetreden Griekse collega Varoufakis bracht geen doorbraak maar een gevreesde clash bleef eveneens uit.

Hoewel Varoufakis een gematigde en verzoenende toon aansloeg, kreeg het voorstel dat hij presenteerde een koele ontvangst. Varoufakis beloofde ‘gezonde overheidsfinanciën’ en voortzetting van ‘diepe hervormingen’ maar was zuinig met details. Opvallend was dat hij probeerde een aantal ‘mediamythes’ te ontkrachten over zijn recente als provocerend ervaren optredens.

Eurogroepvoorzitter Dijsselbloem en de andere financiënministers waren niet onder de indruk. In een eerste reactie gaven ze Varoufakis te verstaan dat ze allemaal kiezers hebben en dat een verandering van regering in Athene niet betekent dat de alle afspraken met Griekenland over hervormen en saneren overboord gaan. Ook maakten ze Athene duidelijk dat kwijtschelding van de geleende miljarden onbespreekbaar is.

Na urenlang beraad slaagden de ministers er niet in een gemeenschappelijke verklaring op te stellen. Op tafel lag het idee om financieel experts van de eurolanden samen met Athene de nieuwe plannen van Varoufakis te vergelijken met de saneringsafspraken uit het bestaande hulpprogramma. In de ontwerpverklaring werd gesproken over een ‘verlenging van het programma’ om de tijd te overbruggen die nodig is om een heel nieuw reddingsplan op te stellen.

Varoufakis leek akkoord maar kreeg koude voeten toen de Duitse minister Schäuble de tekst iets wilde aanscherpen. Rond middernacht belde Varoufakis met zijn premier Tsipras in Athene en kreeg daar te horen dat de woorden ‘verlenging van het programma’ uit den boze waren. Dat programma heeft volgens Tsipras zijn land verwoest.

Lees verder op De Morgen