Huh? Ook Oostenrijk is hopeloos bankroet

Alles boven (en op) de Alpen is eerlijk en financieel stabiel, daaronder vinden we alleen maar armzalige knoflooklanden. Toch?

Niet helemaal. Zelfs Oostenrijk begint steeds meer af te glijden naar een failliete Mediterrane republiek, dankzij de rommelbank Hypo Alpe-Adria (HAAB). Een gat van €11 miljard, omgekochte regeringsleiders: het was erg ongezellig in Oostenrijk, dit weekend.

HAAP is in 1896 opgericht als lokale coöperatieve bank, om boeren van krediet te voorzien. Na een kleine eeuw opende de bank vestigingen op de Balkan en werd er vastgoed met een luchtje gefinancierd. Dat was het begin van het einde. In 2008 bleek dat de balans van de bank was opgeblazen: er stond tot mogelijk €19 miljard uit aan oninbare vastgoedkredieten, met name op de Balkan.

Grote paniek in Wenen. De regering vergeleek de crash met de ineenstorting van de Creditanstalt in 1931 [voeg hier uw Oostenrijk-jaren ’30 verwijzing in]. Daarom werd de bank op 14 december 2009 genationaliseerd, met een gedwongen overname van het aandelenkapitaal voor het symbolische bedrag van €1.

Dat klinkt als een koopje, maar de belastingbetaler van de Alpenrepubliek is nu wel verplicht de tekorten aan te zuiveren. HAAP werd opgesplitst in een gezonde bank, die voor een appel en een ei aan de twee andere banken wordt de verkocht. De eerste is de Europese investeringsbank EBRD (uw belastinggeld), de tweede het private equity-fonds Advent.

De Oostenrijkse regering krijgt het ongezonde deel genaamd Heta cadeau, zoals het een sterfhuisconstructie betaamt. Alleen weet geen enkele Oostenrijker precies hoeveel schulden er nu precies in Heta zitten. Dat komt omdat HAAB een beetje heel erg corrupt was. Zo heeft deze bank Ivo Sanader omgekocht, de voormalig premier van Kroatië. Wegens het aannemen van smeergelden van banken als HAAP zit de beste man nu een celstraf van zes jaar uit.

Na een onderzoek van de Weense Staatsanwalt bleek dit weekend dat er verborgen schuld van €7,6 miljard in Heta zit.

Lees dit artikel van Arno Wellen verder op 925
Ook Open Europe schrijft hierover

Vijf vragen over geheimzinnig ‘handelsverdrag’ TTIP

Heel af en toe komt het Trans-Atlantisch Handels- en Investeringsakkoord (TTIP) in het nieuws. Waarom horen wij zo weinig over dit verdrag dat verstrekkende gevolgen kan hebben voor de Europese Unie (EU) en de Verenigde Staten?

1. Het TTIP?
Het TTIP staat voor het Trans-Atlantisch Vrijhandels- en Investeringverdrag. Het is een beoogde verdergaande samenwerking tussen de Europese Unie (EU), de Verenigde Staten, Canada en nog een aantal andere landen die al jaren wordt voorbereid en waarover sinds vorig jaar wordt onderhandeld. Het TTIP wordt door beide partijen gepresenteerd als een handelsverdrag. Er is nu al veel economisch handelsverkeer tussen Europa en de Verenigde Staten, een vrije handelszone zou die economische samenwerking kunnen versterken. Zo kunnen Europa en de VS, dat is de gedachte, een sterker handelsblok vormen in een concurrerende wereldmarkt.

2. Puur een handelsverdrag dus?
Niet helemaal. De reden voor de oprichting van het TTIP is niet alleen om een economisch, maar ook een geopolitiek blok te vormen tegen steeds machtiger wordende jongens als China en Rusland. Het TTIP is gebaseerd op het vrije handelsprincipe, maar zeker ook op de politieke waarden die de EU en Amerika verenigen: een vrije democratie met westerse waarden en normen. Eurocommissaris en voormalig minister van Buitenlandse Zaken Frans Timmermans (PvdA) zei het vorig jaar in een speech op de Johns Hopkins Universiteit in Washington als volgt: ‘Het is heel simpel, zo lang we TTIP kunnen zien zoals het is: niet een vrijhandelsakkoord. TTIP is een geostrategische overeenkomst. Het is geen politieke overeenkomst. Het moet niet worden overgelaten aan mensen die alles weten over de manier waarop je kippen slacht. Het is iets dat politieke leiders moeten oppakken en waarover ze snel moeten beslissen. Als we TTIP hebben opgetuigd, zal het de spelregels wereldwijd veranderen. Want dan bepalen de VS en Europa de regels van het spel, en anderen zullen volgen, inclusief China, Japan en anderen.’

3. Hebben we er iets over te zeggen?
Uit de woorden van Timmermans blijkt al dat het TTIP niet iets is voor eenvoudige burgers. Daarmee komen we aan bij het grote nadeel: de TTIP is een volstrekt ondemocratisch vehikel. Hoewel de gevolgen enorm kunnen zijn en TTIP landen als Rusland en China verder van ons af kunnen drijven, wordt de kiezer niet betrokken bij het proces. John Hilary, directeur van de actiegroep War on Want, verwoordt het nog stelliger: ‘Het is een aanslag op de Europese en Amerikaanse maatschappij door transnationale corporaties’. De manier waarop de onderhandelingen in Brussel en Washington worden gevoerd, zijn bijna geheimzinnig te noemen. Journalisten en het publiek moeten het vaak doen met gelekte teksten of nauwelijks vindbare websites. Zoals Timmermans het al zei: het is niet de bedoeling dat het publiek zich bemoeit met deze ingewikkelde zaak.

Lees dit artikel van Servaas van der Laan verder op Elsevier

Bankgeheimen van Joris Luyendijk

Journalist en antropoloog Joris Luyendijk bevond zich twee jaar onder bankiers en schreef er een boek over. Hij praat door waar het boek ophoudt.

‘Op een haar na heeft de financiële wereld in 2008 uw leven al onvoorstelbaar ontwricht. De diepere oorzaken hiervan zijn niet weggenomen, hoewel alle insiders weten wat ze zijn. Hoe kan dat?’. Dat is de grote vraag die Joris Luyendijk zich stelt in zijn recent verschenen boek ‘Dit kan niet waar zijn. Joris Luyendijk onder bankiers’.

In 2012 en 2013 schreef Luyendijk voor de Engelse krant The Guardian een ‘banking blog’ waarvoor hij op anonieme basis honderden medewerkers uit de financiële sector interviewde. VPRO Tegenlicht nodigde Joris Luyendijk uit om, met uitzicht op de Amsterdamse Zuidas, zijn bevindingen tegen het licht te houden. Zal een betrouwbare en veilige financiële sector voor altijd iets blijven waarvan wij alleen maar kunnen dromen?

Referendum EU Associatieverdrag Oekraïne

Zin en onzin van het begrip neoliberalisme

Steeds meer linkse en ook nationalistische politici noemen het neoliberalisme als de oorzaak van zo ongeveer alles dat fout gaat.

Zoals Wikipedia ook aangeeft, is neoliberalisme een begrip dat op verschillende manieren wordt gebruikt, maar de laatste jaren vooral in een negatieve betekenis. De periode van de jaren tachtig (Reagan/Thatcher) met de sterke invloed van de monetarist Milton Friedman op de achtergrond, wordt wel beschouwd als de hoogtijdagen van het neoliberalisme. In deze periode werd sterk geloofd in de werking van de vrije markt, in deregulering, belastingverlaging als stimulans voor economische groei en een beperkte rol voor de overheid.

Volgens Nigel Farage zijn we in het huidige mondiale economische systeem steeds meer slachtoffer van onze eigen economie. De UKIP-leider wijt dit aan drie factoren: “a lethal combination of big government, big banks and big business”. Farage pleit ervoor het kapitalisme opnieuw te definiëren. Farage spreekt overigens consequent van corporatism, waar anderen het begrip neoliberalisme gebruiken.

Het lijkt erop dat de omklemming door deze drie krachten (big government, big business, big banks) steeds wurgender wordt en gepaard gaat met steeds meer financiële repressie door banken en multinationals, zoals vorige week goed uitgewerkt werd in dit artikel van Jan van Gemeren. Van Gemeren wijst er terecht op dat vrijhandelsverdragen tegenwoordig in feite multinationalverdragen zijn.

We zijn in een snel tempo bezig het westerse systeem van liberale democratie, dat altijd gekenmerkt werd door soevereine natiestaten met een kapitalistische vrije markteconomie, in te ruilen voor een supranationaal systeem gebaseerd op van bovenaf opgelegd eenheids- en gelijkheidsdenken, aangestuurd door overheden, grote banken en multinationals. Daarbij worden centrale banken steeds machtiger en treden ver buiten hun doelstelling en mandaat. Navrant is dat dit systeem in de praktijk juist toenemende ongelijkheid produceert, zowel in inkomen en vermogen als in macht.

Lees deze column van Jan Gajentaan verder op De Dagelijkse Standaard

Griekenland gefixt? Of toch niet?

Gisteren gingen in Athene 450 mensen de straat op om te protesteren tegen verlenging van het besparingsprogramma. Na de vreedzaam verlopen demonstratie hebben Griekse anarchisten etalageruiten ingeslagen en auto’s in brand gestoken.

De Griekse krant Kathimerini bericht dat de Griekse premier Alexis Tsipras heeft gezegd dat hij in de komende 48 uur zal beslissen of hij het Griekse parlement laat stemmen over de verlenging van het steunprogramma. Hij weet dat nog niet zeker. Er zijn namelijk meningsverschillen in zijn eigen partij. In een stemming die achter gesloten deuren werd gehouden, stemden 30 Syriza-parlementsleden tegen de verlenging. De Griekse krant denkt overigens dat het aantal tegenstemmers in een echte stemming waarschijnlijk minder groot zal zijn.

Gisteren kwam de Euro-werkgroep bij elkaar om de dreigende financiële problemen van Griekenland te bespreken. Van Griekse kant werd geopperd dat Griekenland zou kunnen overwegen om betalingen aan het IMF uit te stellen. IMF ambtenaren deden dit af als “uitzonderlijk ingewikkeld”, eraan toevoegend dat dit zou leiden tot een “clear default”.

Ondertussen dreigt de Griekse vice-minister van Binnenlandse Zaken met een vluchtelingenstroom over Europa die zijn weerga niet kent, een soort tsunami, zeg maar. Door de honderdduizenden vluchtelingen in Griekenland te voorzien van reisdocumenten kunnen zij doorreizen naar andere Europese landen. Dit uit woede dat er niet meer hulp van de EU komt voor de opvang van de enorme aantallen vluchtelingen die Griekenland binnenkomen.

Franse slag

Het is nu wel duidelijk. Wij beheersen de kunst van het Europese gekonkel en gemarchandeer dus totaal niet. Onder het mom van de Brusselse begrotingsnormen heeft Nederland voor miljarden en miljarden bezuinigd en belastingen verhoogd, terwijl de Franse slag ook had volstaan.

Het besluit van de Europese Commissie gisteren om Frankrijk opnieuw uitstel te geven van de begrotingseisen is een boosmaker vanjewelste. Hiermee is Nederland definitief als gekke Henkie in de hoek gezet. Hoe onnozel konden we zijn om te denken dat er in de Europese Unie regels zijn waaraan iedereen zich dient te houden?

Wat zullen de Grieken wel niet denken die de afgelopen weken onder het mantra ’afspraak is afspraak’ de hoek in zijn gedrukt. Achttien eurolanden hebben in een soort groepsvernedering de Grieken het vel over de oren getrokken. Plotseling geldt dat mantra voor een van de grootse lidstaten niet meer.

Wat zei voorzitter Jean-Claude Juncker van de Europese Commissie in december ook alweer? „Ze hebben tot maart om te doen wat ze beloofd hebben. Als ze dat nalaten, wordt het heel vervelend voor de Fransen.” Nou nou, vervelend hoor. Twee jaar uitstel, terwijl de Fransen drie jaar wilden.

Toen sprak minister Jeroen Dijsselbloem ook nog stoere woorden. En toenmalig eurocommissaris Neelie Kroes beloofde dat de Fransen de duimschroeven flink aangedraaid zouden krijgen.

Het is allemaal regelrechte flauwekul gebleken.

Deze column van Martin Visser is vandaag in de (papieren) Telegraaf te lezen.

The euro was a bad idea from the start

Can Europe finally admit it?

After frantic eleventh-hour negotiations and continent-wide hand-wringing, eurozone authorities and Greece’s new left-wing government have reached a deal. If you’re surprised, you shouldn’t be. A deal was in the cards from the beginning for one simple reason: Ultimately, neither the Greek government nor Germany and other euro member states could risk triggering a financial crisis by cutting off Greek banks.

Financial stability in the 19-country currency area has been preserved – at least for now. But patching up the situation has not removed the key question of where to go from here. There is a lot of “austerity fatigue” in Europe right now. That’s understandable, but it shouldn’t be allowed to distort the debate and allow Europe to dodge the much-needed thorough assessment of the entire euro project: Does it still make sense, given its constraints and limits? What should be the way forward? And was it even a good idea to begin with?

Europe’s monetary union has been based on bad economics from the start. As German economist Rudiger Dornbusch wrote in Foreign Affairs in 1996, “If there was ever a bad idea, EMU is it.” The eurozone does not have the features of what economists call an “optimal currency area.” According to the standard definition, an optimal currency area is characterized by perfect labor mobility, perfect wage flexibility, and a risk-sharing system, such as fiscal transfers when a region — or a member country — is affected by an economic or financial shock.

Lees dit artikel van Paola Subacchi verder op Foreign Policy

Daar gaat weer een stuk soevereiniteit zonder inspraak van burgers: de Energie Unie

Europese Commissie wil inspraak in energiedeals met sterke landen en wil voortaan aan tafel zitten bij de onderhandelingen die EU-landen voeren met grote energieleveranciers als Rusland. Dat voorkomt volgens Europees Commissaris Sefcovic (Energie Unie) dat lidstaten de speelbal worden van machtige regeringsleiders als Poetin.

De grotere rol die de Commissie vraagt bij de inkoop van energie is een van de meest omstreden voorstellen in haar woensdag gepresenteerde plan voor een Europese Energie Unie. Een soortgelijk idee van de vorige Commissie werd in 2012 door de lidstaten van tafel geveegd als ongewenste inmenging met nationale bevoegdheden. Sefcovic hoopt dat de landen dit keer akkoord gaan, nu afgelopen jaar duidelijk is geworden hoe Poetin de westerse afhankelijkheid van Russisch gas gebruikt als wapen in de strijd rond Oekraïne.

De lidstaten hoeven alleen achteraf – na het sluiten van een gascontract met landen buiten de EU – de Commissie te informeren over de inhoud. Bij eventuele strijdigheid met Europese wetten moet de Commissie dan naar het Hof van Justitie in Luxemburg om veranderingen af te dwingen, een tijdrovende en complexe zaak.

‘De Commissie moet in het onderhandelingsteam zitten’, zei Sefcovic woensdag in antwoord op vragen. Hij wil openheid over de prijs van het gas, de hoeveelheden en de voorwaarden. Niet alleen om schending van de EU-wetten te voorkomen, maar ook om ‘ongepaste druk’ van de gasproducenten tegen te gaan. Om deze bevoegdheid te krijgen, heeft Sefcovic de instemming van de lidstaten en het Europees Parlement nodig.

Lees verder op de Volkskrant

Lees ook dit uitstekende artikel over dit onderwerp in het FD