Nieuwe oorlog op de Balkan niet ondenkbaar

Gisteren vielen er 22 doden in Macedonië bij gevechten tussen de veiligheidsdiensten en terroristen. Etnische Albanezen, hoofdzakelijk afkomstig uit Kosovo, probeerden een aantal overheidsgebouwen te bezetten. Volgens een lokale televisiezender werden de terroristen ‘als helden ontvangen’ door de lokale Albanese bevolking. Buurland Servië heeft 450 extra militairen naar de Macedonische grens gestuurd en Bulgarije overweegt hetzelfde te doen. We betreden een nieuwe periode van gefaald westers beleid op de Balkan: het erkennen van de criminele en terroristische staat Kosovo.

De stad Kumanovo ligt in het noorden van Macedonië en omvat een omvangrijke Albanese minderheid. Hoewel de schietpartij een spontane actie lijkt, staat de gebeurtenis niet op zichzelf. In 2001, aan het einde van de Joegoslavische Oorlogen, kon een burgeroorlog in Macedonië maar op het nippertje voorkomen worden. Men vreesde dat Macedonië dezelfde weg zou bewandelen als buurland Kosovo, waar de Albanese islamitische meerderheid vocht om zich af te scheiden van Servië. Onder druk van de internationale gemeenschap werd Kosovo in 2008 erkend als soevereine staat.

Om een soortgelijk fiasco in Macedonië te voorkomen deed de overheid allerlei toezeggingen aan de Albanese minderheid in het land. Zo werd de Albanese taal erkend, werd er Albanees onderwijs toegestaan en mocht de Albanese vlag gehesen worden. Het mocht niet baten. De Albanezen willen nog meer: Macedonisch grondgebied.

De Europese Unie (EU) verklaarde ‘diep bezorgd’ te zijn over de situatie in Macedonië. Ook de NAVO, die tot enkele jaren geleden nog een vredesmissie in het gebied uitvoerde, staat met de handen in het haar. Desalniettemin ondervinden zij nu de gevolgen van hun eigen handelen.

Lees verder op Curiales
Beluister ook dit verslag van Marcel van der Steen bij Radio EenVandaag

Varoufakis geeft toe: Griekenland is blut

Griekenland haalt het einde van de volgende maand niet zonder extra geld. Het gebrek aan cash is “verschrikkelijk urgent” en speelt al de komende paar weken, aldus de Griekse minister van Financiën Yanis Varoufakis gisteravond.

Met zijn ontboezemingen maakte Varoufakis zelf een eind aan oeverloos gespeculeer van de buitenwacht, al sinds begin maart. Na de aflossing van een IMF-schuld van 757 miljoen euro – officieel vandaag te voldoen – is Griekenland eind deze maand nog eens 1,5 miljard euro kwijt aan pensioenen en ambtenarensalarissen.

Dat gaat, eventueel met een paar dagen vertraging, nog net lukken. Maar op 5, 12, 16 en 19 juni volgen nieuwe IMF-aflossingen die kunnen oplopen tot ruim 1,5 miljard euro, en dat trekt Griekenland blijkbaar niet meer.

Lees verder op De Morgen >>>

Democratie is geworden als Sinterklaas

‘Democratie is een beetje zoals het fenomeen Sinterklaas”, zegt de Sloveense filosoof Slavoj Zizek. Hij zit in T-shirt en jeans aan een tafeltje op het podium van het Burgtheater in Wenen. „Iedereen zegt: ‘Natuurlijk geloof ik niet in Sinterklaas, maar ik doe eraan mee vanwege de kinderen.’ Zo is het ook met de democratie tegenwoordig. Niemand gelooft er meer in, maar iedereen speelt het spel mee.”

Door Caroline de Gruyter

Met dit soort opmerkingen krijgt Zizek, een marxist, veel lachers op zijn hand. Tegelijkertijd schuilt hierin wel de verklaring voor de slechte performance van Labour bij de Britse verkiezingen donderdag – nota bene midden in de ergste economiReferendum EU Associatieverdrag Oekraïnesche en financiële crisis die we in honderd jaar hebben meegemaakt.

In Polen, waar gisteren eveneens gestemd werd, stelt links al jaren niets meer voor: de regering én de belangrijkste oppositiepartij zijn rechts. In Frankrijk kregen de socialisten laatst bij lokale verkiezingen zwaar klop.

Ook de bijna-implosie van de PvdA, van de Griekse en Spaanse socialisten is grotendeels terug te voeren op het feit dat zij – juist in een tijd waarin multinationals machtiger worden en de ongelijkheid tussen burgers snel toeneemt – een rol spelen in een politiek spel waarin ze zelf nauwelijks meer lijken te geloven. In Zizeks woorden: „They act it.”

De kiezer voelt dit feilloos aan. Het is niet voor niets dat het boek van Thomas Piketty zo’n hype is, dat mensen kwaad zijn over bankiersbonussen, dat de ideologen van Syriza zo’n snaar raken. De tegendraadse conferences van Zizek hebben cultstatus gekregen. Het Burgtheater was compleet uitverkocht. Er waren wachtlijsten. De socialistische wethouder van cultuur luisterde op de eerste rij twee uur naar tirades over het commodity hedonism dat volgens Zizek, mede met dank aan links, bezig is Europese democratieën buitenspel te zetten. De sociaal-democraten weten het zelf maar al te goed: ze zijn hun verhaal kwijt.

Het linkse verhaal is in essentie altijd een economisch en sociaal verhaal geweest: dat van een rechtvaardige maatschappij. Over dat verhaal gingen de socialisten vroeger verbaal op de vuist met de kapitalisten. Verkiezingscampagnes draaiden om de clash tussen twee verschillende economische wereldbeelden en scenario’s. Als links werd gekozen, kreeg je een radicaal andere economische en sociale politiek dan als rechts won. Die tegenstelling in de politiek is bijna verdwenen. Tegenwoordig voert een linkse regering vrijwel hetzelfde economische beleid als een rechtse. Dat beleid wordt, vanwege de globalisering, ver boven hun hoofden uitgestippeld: door de ‘markten’, het IMF, de trojka of in de boardroom van Pimco, één van de grootste obligatiefondsen ter wereld.

Door die economische globalisering is het belangrijkste verschil tussen links en rechts weggevallen. Ze zijn samengesmolten tot ‘establishment’.

Lees verder op NRC Next

Schaüble: ‘Grieks referendum is een goed idee’

Een Grieks referendum over het internationale noodhulpprogramma is misschien een goed idee. Dat heeft de Duitse minister van Financiën Wolfgang Schaüble gezegd bij de start van de zoveelste vergadering van de ministers van de eurogroep in Brussel.

‘Waarom zou het Griekse volk zich niet mogen uitspreken over de vraag of ze bereid zijn te aanvaarden wat nodig is of ze een alternatief verkiezen?,’ aldus Schaüble.

Een referendum is een mes dat aan twee kanten snijdt, zowel voor de regering Tsipras als voor de overige landen van de eurozone en dreigt de onzekerheid die nu heerst nog verder aan te scherpen. Een negatieve uitslag zou waarschijnlijk het einde van het Griekse lidmaatschap van de eurozone betekenen.

In 2011 organiseerde Athene een eerste volksraadpleging over het bailout programma; een idee dat toen op hevig verzet van bondskanselier Angela Merkel mocht rekenen.

Lees verder op Express >>>

Hello again, Dalli

A court decision Tuesday spotlights the saga of ousted Commissioner John Dalli, who inadvertently stoked the EU’s new transparency push.

The “Dalligate” lobbying scandal — which tarnished the European Commission’s reputation and set the scene for an ongoing overhaul of the EU’s transparency rules — returned to the headlines this week with a long-awaited court decision on the unprecedented firing of a commissioner.

The EU Court of Justice ruled Tuesday to reject former Health Commissioner John Dalli’s claim that he was unfairly dismissed in October 2012 by then-Commission President José Manuel Barroso. Dalli resigned after it was revealed that he had met with tobacco lobbyists while his department was drafting tobacco legislation. Dalli claimed Barroso acted on “circumstantial” evidence about the meeting.

The ruling sheds more light on the flurry of activity within the Commission that culminated in Barroso telling Dalli that he had “30 minutes” to decide whether he would resign or be fired.

What at the time appeared to be a clear case of inappropriate contact with lobbyists on Dalli’s part has since been muddied by doubts over the way in which the European Anti-Fraud Office (OLAF) carried out its investigation. Over the past two years, Dalli’s claim that he was a victim rather than an ally of tobacco lobbyists has been gaining traction, with the European Parliament stepping up its campaign to get to the bottom of what actually happened.

As the EU grapples with new transparency rules designed to avoid another Dalligate, the controversy’s many unanswered questions continue to loom large.

Lees verder op Politico >>>

Lees hier een samenvatting op De Telegraaf >>>

Belastingontwijking vooral mogelijk gemaakt door de EU zelf

Wie dezer dagen luistert naar de Europese Commissie of het Europees Parlement, hoort van iedereen dat er hard gewerkt wordt aan de aanpak van belastingontwijking door multinationals. De echte onderhandelingen vinden echter in Parijs plaats, bij de OESO, de club van rijke landen. Uit een van de stukken die deze organisatie onlangs publiceerde blijkt echter dat de regels van de interne Europese markt juist een effectieve aanpak belemmeren. Daar hoor je verder nooit over, maar het zou hoog op de agenda van het EP moeten staan.

Omdat dit najaar spijkers met koppen geslagen moeten worden in Parijs, publiceert de OESO op dit ogenblik document na document over maatregelen die genomen kunnen worden tegen belastingontwijking. Eén van die documenten gaat over de belasting van moeder- en dochterondernemingen.

Stel een multinational is in Nederland gevestigd en heeft een dochterbedrijf in Ierland. In Nederland bedraagt de vennootschapsbelasting 20-25%. In Ierland is dat 12.5%. Het is dus voor het bedrijf erg aantrekkelijk om veel winst te laten neerslaan bij de dochter in Ierland, zodat er in Nederland nauwelijks belasting betaald hoeft te worden. Inkomsten die de moederonderneming ontvangt in de vorm van dividend op haar aandelen bij de dochteronderneming blijven sowieso onbelast, omdat ervan uitgegaan wordt dat er al door de dochter belasting betaald is, maar in dit voorbeeld dus wel veel te weinig.

Het toerekenen van inkomsten is iets waar de OESO ook naar kijkt, maar het is lastig om daar nauwkeurige regels voor op te stellen. Je kunt dit probleem gemakkelijk omzeilen door te stellen: als er veel inkomsten bij de dochteronderneming terechtkomen, dan belasten we de moederonderneming extra, totdat over alle inkomsten bij elkaar opgeteld het Nederlandse tarief is betaald.

Het Europese Hof van Justitie heeft hier voor dochterondernemingen in de lidstaten een stokje voor gestoken: met zo’n beleid zou de vrijheid van vestiging van bedrijven (onderdeel van de interne markt) in gevaar komen. Alleen als het gaat om dochterondernemingen die louter en alleen zijn opgezet om belasting te ontwijken en verder geen eigen economische activiteiten ontwikkelen, mag je wat doen.

De OESO respecteert de jurisprudentie van het Hof. Dat doen ze, omdat er anders een voordeel zou ontstaan voor de EU-lidstaten: die kunnen immers zeggen dat ze van extra belastingheffing moeten afzien, omdat dat van Brussel niet mag. Andere OESO-landen zouden wel de extra belasting moeten gaan heffen. Geen multinational wil zich dan in die landen vestigen en de EU zou opeens heel aantrekkelijk worden voor multinationals.

Kort en goed: de mogelijkheden om ervoor te zorgen dat multinationals echt belasting gaan betalen, worden beperkt door de EU zelf.

Lees verder op EU KnowHow >>>

Wordt onze economie schuldenvrij?

‘Het is maar goed dat de mensen ons bancaire en monetaire systeem niet begrijpen. Deden ze dat wel, dan geloof ik dat er nog voor morgen­ochtend een revolutie zou zijn.’

De quote is, naar men zegt, van Henry Ford. Gelukkig (voor de heersende orde althans) behoorden geld­schepping en bankieren lang tot de saaist denkbare onderwerpen. Tot voor een paar jaar moest ik refereren aan obscure publicaties als ik in mijn onderwijs en onderzoek wilde bespreken hoe banken geld creëren. Geldschepping werd (en wordt) door academische economen vrijwel volledig genegeerd – helaas. Dat gold tot voor kort ook voor het publieke debat.

Vandaag is dat wel anders. Links en rechts zijn praatclubs, ngo’s en actiecomités ontstaan die verandering van het geldstelsel beogen. Aan daadkracht en optimisme geen gebrek. De organisatie Positive Money, in achttien landen actief, vraagt zich op haar website af: ‘Will 3 Simple Changes Fix The Economy?’ Het antwoord is bevestigend. In eigen land is er de Stichting Ons Geld, die met theatergezelschap De Verleiders en econoom Ad Broere een burger­initiatief startte.

De pijn zit ’m voor de burgers in Nederland en elders in het feit dat geldschepping in handen van private, winstgerichte banken ligt. Die scheppen te veel geld door leningen uit te geven, met schuldgroei en financiële crises als gevolg. De kosten worden met publiek geld gedragen. Doel van de voorgestelde hervorming is de geldschepping in publieke handen te leggen, en los te koppelen van schuldgroei. Het voorstel is een gerecyclede versie van het Chicago Plan, een idee van Chicago-economen uit 1933. De overheid geeft dan schuldvrij geld uit; banken spelen een ondergeschikte rol als geldverdelers, niet meer als geldscheppers.

De voorziene gevolgen zijn niet mis: stabielere prijzen, lagere schulden, geen bank runs, minder kans op zeepbellen en crisis, nooit meer een bankenredding. Op 21 april werd het voorstel met 113.878 handtekeningen aan de Tweede Kamer aangeboden. Die is nu gehouden er een debat over te voeren: een unicum in de acht jaar sinds een burgerinitiatief mogelijk werd, want geen van de zes voorgaande voorstellen kwam over de drempel van veertigduizend hand­tekeningen. Er is dus iets aan de hand.

Fascinerend is dat in de discussie die de burgers entameren private geldschepping als een vuil trucje gezien wordt. Tekenend is de titel van een boek dat mede-initiator Broere schreef: Geld komt uit het niets: De financiële goocheltrucs ontmaskerd. Het lijkt ook te gek voor woorden: geld voor niets! Toch is niets logischer, als geld inderdaad een vorm van schuld is. Een schuld is immers uitdrukking van een financiële relatie tussen schuldeiser en schuldenaar. En waar komen relaties vandaan? Inderdaad, ‘uit het niets’, zo je wilt. Ze verdwijnen ook weer in het niets, als het misgaat – net als geld dus. Relaties zijn geen dingen, maar ideeën, overeenkomsten. Geld ook. Het is niet erg zinvol er verontwaardigd over te zijn dat relaties zomaar, uit het niets, tussen twee private partijen mogen ontstaan en verdwijnen.

Maar is geld eigenlijk schuld, en kan dat niet anders? David Graebers Debt: The First 5,000 Years stelt het kernachtig in de blurb: ‘Before there was money, there was debt.’

Lees dit artikel van Dirk Bezemer verder op De Groene

Grexit: dankzij derivaten hangt er een zwaard van Damocles boven ons bankwezen

Waarom zijn we eigenlijk zo liefvfvf tegen de Grieken? Als we nog honderden miljarden van ze krijgen, dan splitsen we ze toch een ’take-it-or-leave-it’ in de maag? Helaas is het niet zo simpel. Voor een veelvoud van de grofweg € 300 miljard die Europa nog heeft uitstaan zijn er derivaten afgesloten, Credit Default Swaps (CDS). Wat doen we daar eigenlijk mee?

Bij zo’n CDS verzekert een crediteur zich tegen een faillissement van een partij. Stel dat de Griekse overheid € 300 miljoen leent om Duitse tanks te kopen, nadat de Minster van Defensie is omgekocht. De bank die het zaakje financiert zal – terecht – vrezen dat Griekenland het bonnetje misschien niet helemaal kan betalen. Daarom sluit die een CDS af met een tegenpartij die dat risico wel aandurft.

Net als bij een gewone verzekering is het de vraag wanneer er uitbetaald gaat worden. Autoschade door eigen dronkenschap wordt bijvoorbeeld door geen enkele verzekeraar gedekt. U dient een declaratie in, maar zult nul op het request krijgen. Vliegt er een steentje door de ruit en u kon er niets aan doen, dan is er wel een ‘event’ waardoor de verzekeraar moet lappen.

Iets soortgelijks zit er in een CDS op Griekse (en andere) obligaties. Als Griekenland door een ‘act of god’ wordt getroffen – zeg een aardbeving – en daardoor niet kan betalen, dan is dat een event waardoor de verzekeringsnemer de buidel moet trekken. Maar wat gebeurt er als de Grieken zich vrijwillig naar de slachtbank laten leiden en meewerken aan het eigen faillissement?

Lees dit artikel van Arno Wellens verder op 925 >>>