ISDS zal er komen, het is zaterdagnacht onherroepelijk geworden. Koffie erbij? Beter van wel, het is tijd voor wat juridische haarkloverij.
Een belangrijk onderwerp is het wel. ISDS – de afkorting voor Invester-State Dispute Settlement. Het is een significant onderdeel van TTIP, het nog te tekenen trans-Atlantische handelsverdrag. ISDS is omstreden, omdat het de macht van de rechter verplaatst naar oncontroleerbare achterkamertjes. De bij referendum afgewezen grondwet die er niet zou komen biedt alle ruimte om ISDS door te laten gaan. En naar nu blijkt komt ISDS er gewoon, dankzij een ‘smerige truc’ van Frans Timmersmans zijn partij in het Europees parlement.
Waarom zou er zoiets als ISDS moeten zijn? De Amerikaanse overheid weet precies wat de voordelen zijn. Een Amerikaans bedrijf dat in het buitenland te maken krijgt met onrechtmatige nationalisatie van eigendommen bijvoorbeeld, moet een plek hebben waar het geschil aangekaart kan worden die buiten de macht van de rovende overheid valt. Klinkt redelijk toch?
Het probleem zit hem in de definitie. Als een Afrikaanse dictatuur besluit om een Amerikaanse fabriek eenzijdig in te nemen, dan moet de aandeelhouder van de laatste een plek hebben om uit te huilen. Logisch. Alleen gaan de Amerikanen, in hun definitie van wat buiten het lokale rechtsgebied valt, veel verder dan menig Europeaan normaal zal vinden.