De Luxemburgse oud-premier Jean-Claude Juncker hoeft niet op Britse steun te rekenen voor zijn streven om voorzitter van de Europese Commissie te worden.
Na premier David Cameron heeft de liberaal-democratische vicepremier Nick Clegg zich tegen de benoeming van Juncker tot voorzitter van het dagelijks bestuur van de Europese Unie gekeerd. Ook Labour, de grootste oppositiepartij in het Britse Lagerhuis, wijst de Luxemburger af.
De Duitse bondskanselier Angela Merkel heeft gisteravond in Brussel afstand genomen van haar eerdere steun voor de Luxemburger Jean-Claude Juncker als toekomstige voorzitter van de Europese Commissie.
Juncker blijft de zogenaamde Spitzenkandidat van haar Europese Volkspartij (EVP), maar zonder absolute meerderheid in het Europees Parlement voor de EVP is er ook unanimiteit vereist in de Europese Raad, zo zei Merkel na afloop van een informeel diner van de EU-regeringsleiders. Die unanimiteit is er op dit moment niet.
De bijeenkomst diende als aftrap voor de zoektocht naar een opvolger voor José Manuel Barroso. De voorzitter van de Europese Raad, Herman van Rompuy, kreeg de opdracht om als een soort formateur de politieke ruimte in de hoofdsteden en in het Europees Parlement in kaart te brengen, in samenhang met een strategische agenda voor de EU in de komende vijf jaar. Het Parlement moet de voordracht van de Raad voor een Commissievoorzitter goedkeuren.
Voor Juncker is de nieuwe lijn van Merkel een flinke terugslag. De fracties in het Parlement hadden hem eerder op de dag aangewezen als de man die als vertegenwoordiger van de grootste partij als eerste mag proberen binnen het Parlement een meerderheid voor zijn kandidatuur te zoeken.
Merkel, die als leider van de grootste lidstaat én een nationale coalitie van christen- en sociaaldemocraten een sleutelrol speelt in het proces, legde een direct verband tussen de voordracht voor het voorzitterschap van de Commissie, waarvoor formeel een gekwalificeerde meerderheid van lidstaten volstaat, en andere benoemingen, zoals die van de voorzitter van de Europese Raad. Die vereisen wel unanimiteit. Omdat de EVP in het Europees Parlement alleen in een coalitie met de sociaaldemocraten een meerderheid kan vormen, zal er in het spel om de benoemingen een uitruil moeten plaatsvinden, redeneert Merkel. De facto betekent dit dat de regeringen eenstemmig moeten besluiten over de Commissievoorzitter.
‘We moeten ons aan de tekst van het EU-verdrag houden. Dat gebiedt ons om een voordracht te doen die door een meerderheid in het Parlement kan worden aanvaard. We kunnen niet uit partijpolitieke overwegingen het Verdrag schenden’, aldus de Bondskanselier. Ook over de procedurele stappen in het proces en het politieke werkprogramma besluiten de regeringsleiders unaniem.
De Britse premier David Cameron en de Hongaar Viktor Orban moeten niets van Juncker weten. Een blokkerende minderheid, waartoe in ieder geval Nederland en Italië behoren, verzet zich niet per se tegen Juncker, maar vindt dat het geen automatisme hoeft te zijn dat de Europese leiders de kandidaat van het Parlement overnemen. Merkel sloot de benoeming van Juncker ook niet helemaal uit. Van Rompuy zal hem volgens haar ook bij de onderhandelingen moeten betrekken.
Luxemburger Jean-Claude Juncker zegt dat hij de nieuwe voorzitter van de Europese Commissie wordt, als de Europese Volkspartij als grootste uit de aanstaande Europese verkiezingen komt. Dat zou de Duitse bondskanselier Angela Merkel hem beloofd hebben.
De oud-premier van Luxemburg verwacht naar eigen zeggen dat de leiders van de 28 EU-lidstaten ‘de wil van de kiezer’ respecteren. ‘Anders dreigen ze bij de volgende stemming te zullen afhaken. Dat is net de reden waarom de regeringsleiders de wil van de kiezer wél zullen respecteren. Opdat zich dat niet zou voordoen.’
Volgens het Verdrag van Lissabon moeten de regeringsleiders rekening houden met de uitslag van de Europese parlementsverkiezingen bij het aanduiden van de voorzitter van de Europese Commissie. Maar dat betekent niet dat de kandidaat van de grootste partij automatisch voorzitter wordt. Momenteel liggen Juncker en de sociaal-democraat Martin Schulz nek aan nek in de peilingen. Daarna volgt Guy Verhofstadt, die kandidaat-voorzitter is voor de (kleinere) liberale fractie.
Eerder schreef ik over de moeizame bestrijding van belastingparadijzen. Een bijzondere rol daarin is weggelegd voor Jean-Claude Juncker, kandidaat voor het voorzitterschap van de Europese Commissie. Toen hij premier van Luxemburg was, bleef het bankgeheim aldaar intact. Pas nadat de Verenigde Staten zich ermee bemoeiden, zwichtte hij. Tekenend voor de tandeloosheid van de EU én de eigen-land-eerst-mentaliteit van Juncker.
Het is één van die no-brainers van Europese samenwerking: het bestrijden van belastingontduiking. Een Duitse tandarts die zijn vermogen voor de Duitse belastingdienst kan verschuilen in Luxemburg, kan door belastingsamenwerking worden bestreden. Het zijn dit soort dossiers waar internationale coördinatie haar meerwaarde bewijst, waar de Europese Unie een afvoerputjescompetitie van belastingontduikerswerving een halt toe kan roepen.
En toch wist een klein bebergt landje in het noorden van Europa dapper weerstand te bieden aan de vooruitgang: Luxemburg. Onder het leiding van Jean-Claude Juncker, de huidige christendemocratische kandidaat voor het voorzitterschap van de Europese Commissie, kon Luxemburg tot voor kort haar bankgeheim handhaven.
John Christensen, directeur van het Tax Justice Network, een ngo die zich bezighoudt met belastingontwijking en –ontduiking, beschreef Luxemburg eens als ‘The Death Star of financial secrecy.’Lees hier over wat Luxemburg zo’n geheimhoudingsparadijs maakt. Een hoogwaardig belastingparadijs van Caribische kwaliteit, midden in Europa.
Lees dit artikel door Jesse Frederik verder op De Correspondent