Draghi wil de EU voortaan regeren vanuit Frankfurt

Mario Draghi, de voorzitter van de Europese Centrale Bank (ECB), waarschuwt dat de grote economische verschillen tussen de landen van de eurozone een bedreiging vormen voor de monetaire unie. Dat heeft hij zaterdag gezegd op het slotdebat van een ECB-conferentie in het Portugese Sintra.

Een 150-tal economen en centraal bankiers debatteerde vrijdag en zaterdag op uitnodiging van de ECB over inflatie en werkloosheid in Europa. De jaarlijkse ECB-conferentie in Sintra is de Europese tegenhanger van de bekende conferentie die de Amerikaanse centrale bank elke zomer houdt in Jackson Hole.

‘In een economische en monetaire unie kan je je geen grote en stijgende divergenties tussen landen veroorloven. Ze hebben de neiging explosief te worden’, zei Draghi. ‘Vooral in een economische en monetaire unie moet een centrale bank commentaar geven op zaken die de prijsstabiliteit bemoeilijken en het bestaan van de unie ondermijnen.’

Hij verwees impliciet naar de grote verschillen op het vlak van werkloosheid. De Italiaanse econoom Tito Boeri signaleerde dat de gemiddelde werkloosheidsgraad in de vier eurolanden met de hoogste werkloosheid (Griekenland, Spanje, Cyprus en Portugal) 15 procentpunten hoger is dan in de vier landen die het best presteren (Duitsland, Oostenrijk, Luxemburg en Malta). Die kloof is duidelijk groter dan voor de crisis van 2008.

Lees verder op De Tijd >>>

De illusie van democratie

‘Nederland helpt HEMA, HEMA helpt Nederland’.

Een veelzeggende en intrigerende verkoop-slogan. Is een commercieel bedrijf werkelijk in staat om Nederland te helpen? Het primaire doel van een commerciële onderneming is toch heus om van dubbeltjes kwartjes te maken. En daar is op zich natuurlijk helemaal niks mis mee. Sheldon Wolin, een Amerikaanse politieke filosoof en schrijver kijkt in zijn boek ‘Democracy Incorporated’ (2008) iets verder dan de gemiddelde Westerse neus lang is en signaleert een zorgwekkende ontwikkeling. Samenvattend stelt hij dat ondernemingen inmiddels ons leven bepalen, onze vrijheid inperken en ons reduceren tot ‘consumerende monaden’.

Complexiteit en globalisering hebben de wereld en haar dynamiek voor de meeste burgers (en bestuurders) ondoorgrondelijk gemaakt. We halen onze schouders op en kunnen nog net ‘aankoop voltooien’ bevestigen met onze vadsige vingertjes. Liegen en bedriegen zijn aan de orde van de dag, maar ‘we kunnen er niks mee’ want het is toch maar moedig dat topmannen van ABN Amro en ING afstand doen van hun bonus. Ondernemingen hebben alle belang bij deze collectieve passiviteit en als we het maar even dreigen te begrijpen worden we systematisch afgeleid met onzin-thema’s zoals Zwarte Piet, Fuck de Koning en een shitload aan zinloos entertainment. Dissidenten worden probleemloos genegeerd of gedemoniseerd.

Politieke verkiezingen hebben het niveau van een gemiddelde Miss-verkiezing en de kandidaat die het hardste roept ‘Omo wast toch schoner’ mag in zijn volgende termijn de belangen behartigen van de commercie, zoals van tevoren afgesproken. De illusie van de democratie wordt weer even opgetuigd en we zijn ontroerend in onze naïeve veronderstelling dat we echt invloed kunnen uitoefenen.

‘1984’ van George Orwell en ‘A brave new World’ van Aldous Huxley waren helaas nog nooit zo actueel.

Lees deze column van Esther van Fenema verder op The Post Online >>>

Europees Hof van Justitie heeft meer macht dan regeringsleiders

Ze prikken geen vorkje met Barack Obama en wisselen geen hatelijkheden uit met Vladimir Poetin. Hun gezichten zijn onbekend bij het publiek en er zit nooit een leger journalisten op ze te wachten, zoals bij de Europese Raad. Toch zijn de besluiten die de 21 mannen en zeven vrouwen in het Europese Hof van Justitie nemen soms belangrijker voor burgers en bedrijven dan die van de regeringsleiders.

Op 16 juni is het weer zover. Dan spreekt het Hof een oordeel uit over de vragen die het Duitse grondwettelijke hof heeft gesteld over de rechtmatigheid van het opkoopprogramma OMT van de Europese Centrale Bank. De Duitse rechters betwijfelen of de ECB dat mag doen, maar zullen zich waarschijnlijk schikken in een andersluidend oordeel van hun Europese collega’s.

De hooggeleerde rechters beraadslagen achter gesloten deuren. Ze besluiten met meerderheid van stemmen, maar maken niet bekend wie tegenstemt of waarom, zoals het Amerikaanse hooggerechtshof. Op die manier houden ze de intergouvernementele slagorde — iedere lidstaat benoemt een rechter — gesloten achter een communautair front. Want het Hof is meestal wel een aanjager van de Europese integratie. In het monumentale gebouw op de Luxemburgse Kirchberg hangt dan ook een plechtige atmosfeer. Van buiten doen de twee gouden torens van ieder 24 etages — één voor elke officiële EU-taal — denken aan de Twin Towers. Van binnen is het net de lobby van een duur en ouderwets hotel. Dat mag ook wel voor de € 500 miljoen die de Europese belastingbetalers ervoor hebben neergeteld.

Het is ook de enige EU-instelling waar het Frans zijn vooraanstaande positie heeft weten te behouden. De burger mag zijn recht halen in zijn eigen taal en in de processen is een van de 24 talen leidend. Maar de rechters moeten in één taal met elkaar de degens kruisen. Die lingua franca is nog altijd het Frans.

De besloten clubsfeer staat echter onder druk. Een sluimerend conflict over de uitbreiding van het Gerecht van Eerste Aanleg — het onderdeel van het Europees Hof waar burgers en bedrijven sinds 1989 rechtstreeks beroep kunnen instellen tegen EU-besluiten — kwam deze week tot een climax met een besloten hoorzitting in het Europees Parlement. Uitbreiding zou dringend nodig zijn om de grote achterstand van zaken weg te werken. Er liggen al vijf eisen tot schadevergoeding wegens overschrijding van de redelijke procestermijn.

Het Hof, dat vreemd genoeg zelf wetsvoorstellen mag indienen, vroeg daarom twaalf extra rechters. Maar na vier jaar praten, konden grote en kleine lidstaten geen antwoord bedenken op een klassieke Europese rekensom: hoe deel je 12 door 28? Ze adviseerden de president van het Hof, de Griek Vassilios Skouris, zeer discreet om een klassieke Europese oplossing aan te dragen: ‘Vraag er 28. Dan praat niemand er meer over.’ Skouris liet het zich geen twee maal zeggen. Hij integreert het zeven leden tellende Gerecht voor Ambtenarenzaken in het Gerecht voor Eerste Aanleg, en claimt er 21 rechters bij. Dat maakt 56, precies twee per lidstaat.

De strijd is echter niet gestreden.

Lees verder op het Financieele Dagblad >>>

De Homo Blablaticus beseft waarde van anonimiteit niet

Wie pleit voor het opheffen van de anonimiteit op internet beseft niet dat het in een groot deel van de wereld bittere noodzaak is om je anoniem op internet te begeven, om kritische vragen te kunnen stellen over geloof en regering, om taboes bespreekbaar te maken en om revoluties te ontketenen.

Vorige week schreef Wim van Etten het artikel ‘Dood aan de Homo Internetticus!’ Hierin pleit hij voor invoering van een internet-rijbewijs om anonimiteit en onbeschoft gedrag online tegen te gaan, en zo te voorkomen dat de individuele vrijheid het leven van anderen vergalt en dat niemand zich meer beschikbaar stelt voor een publieke functie. Is dit een slecht verwoorde satire? Het resultaat van een schrijfcursus bij de dagbesteding? Nee, het stuk van Van Etten legt een veel breder probleem in ons land bloot: de wildgroei van de Homo Blablaticus.

Wij zijn zo ver van serieuze kwesties verwijderd, dat ons denkniveau een permanent koffie-met-speculaasgehalte heeft bereikt. Feitenvrij, inzoomend op gevoel en mikkend op het succes van de gedeelde beleving. Waar je zou verwachten dat ons perspectief in deze geglobaliseerde wereld niet meer eindigt bij de dijken, zijn wij kleingeestiger dan ooit.

Als we op een paar zandzakken gaan staan, zien we bijvoorbeeld dat het in de rest van de wereld bittere noodzaak is je anoniem op internet te begeven, om niet te worden vermoord of gevangen genomen. Om kritische (‘onfatsoenlijke’) vragen te kunnen stellen over geloof en regering, om taboes bespreekbaar te maken over seksualiteit, misbruik en onderdrukking. Om revoluties te ontketenen: groot, zoals de Arabische Lente, of klein, zoals op het Chinese equivalent van Twitter, Sina Weibo.

Deze laatste wordt als een zodanige bedreiging voor de zittende macht ervaren, dat na censuur nu een verbod op anonimiteit wordt voorbereid. Ik zou me doodschamen als de mensen die in deze strijd hun leven wagen, wisten dat ons debat over essentiële vrijheden is gemarginaliseerd tot infantiel geklaag over onfatsoenlijk taalgebruik. Of zijn we vergeten waar de vrijheid van meningsuiting werkelijk over gaat? Dat een menselijk bestaan, noch een democratie, mogelijk is zonder onszelf en elkaar aan het woord te laten; zonder je een oordeel te kunnen vormen nadat je tegenwerpingen hebt gehoord? Dat dit neveneffecten heeft kan daaraan geen afbreuk doen.

Lees verder op de Volkskrant >>>

Euro eerder molensteen dan zegen

De Europese Unie op zich is al het beste voorbeeld van megalomanie. Machtsblokken die ­door die linkse “intelligentsia” samen mét de eigen (grote) voornamelijk (bank) instellingen en/of multinationals opereren.

In aansluiting op mijn vorige artikel “Beschaving” het vervolg; nu vanuit het land van Aphrodite en Adonis. “En overal waar zij kwam veranderde de woeste aarde in bloeiende velden”.

In dat verhaal over de beschaving citeerde ik de Russische anarchist Michail Bakoenin, die reeds in de 19 eeuw aangaf dat de ‘rode (linkse) bureaucratie’ zich binnen een ‘kwaadaardige’ hiërarchie zou ontwikkelen en als zodanig, niet in conflict met de privésector maar de samenwerking ermee, de bakermat zou gaan vormen voor nieuwe fascistische systemen.

Ik hield u voor dat er heden ten dage hiervan zeer duidelijke parallellen te vinden zijn. Denk maar eens aan het gemeenschappelijk optrekken van de Europese Unie met het IMF inzake Griekenland of b.v. voor de burgers van Nederland, aan de wijze waarop de minderheidspartijen van Rutte en Samson de dienst uitmaken. Chomsky waarschuwt dan ook niet voor niets voor het streven naar steeds groter wordende machts­blokken; zij resulteren slechts in een “democratisch deficit”.

Het enige resultaat is echter een directe aanslag op de democratie omdat de eigen bevolkingen én parlementen steeds minder invloed kunnen uitoefenen. Bovendien weet en begrijpt het volk niet wat er aan de hand is. Het resultaat is een verdere vervreemding van die supranationale instellingen. De mensen hebben het gevoel dat niemand nog hun belangen verdedigt. Sterker, ze weten niet wat er besloten wordt, hetgeen een direct succes is voor diegenen die op langere termijn aan de bestaande formele demo­cra­tische structuren elke inhoudelijke macht willen ontnemen. Denk daarbij maar aan het discours tussen Nigel Farage en Guy Verhofstadt.

Buiten ideologen, de media en de academische wereld is er niemand meer die na de val van het communisme nog gelooft dat het kapitalisme – zelfstandig – een levensvatbaar systeem is. Interessante leermomenten zijn wat dat betreft b.v. in China voorradig. Belangrijk daarbij is verder, dat ook de economische theorie over de vrije markt volledig op de helling staat. Twee economen van de Wereldbank, Herman Daly en Robert Goodland beschrijven in hun studie dat de oude theorie van de vrije markt, beschreven als kleine losse eilandjes in een grote zee die met elkaar de concurrentie aangaan, nu verworden is tot één wereldomspannende entiteit met daarbinnen een enkel meertje.

Lees deze column van Willem Okkerse verder op De Telegraaf >>>

Democratie is geworden als Sinterklaas

‘Democratie is een beetje zoals het fenomeen Sinterklaas”, zegt de Sloveense filosoof Slavoj Zizek. Hij zit in T-shirt en jeans aan een tafeltje op het podium van het Burgtheater in Wenen. „Iedereen zegt: ‘Natuurlijk geloof ik niet in Sinterklaas, maar ik doe eraan mee vanwege de kinderen.’ Zo is het ook met de democratie tegenwoordig. Niemand gelooft er meer in, maar iedereen speelt het spel mee.”

Door Caroline de Gruyter

Met dit soort opmerkingen krijgt Zizek, een marxist, veel lachers op zijn hand. Tegelijkertijd schuilt hierin wel de verklaring voor de slechte performance van Labour bij de Britse verkiezingen donderdag – nota bene midden in de ergste economiReferendum EU Associatieverdrag Oekraïnesche en financiële crisis die we in honderd jaar hebben meegemaakt.

In Polen, waar gisteren eveneens gestemd werd, stelt links al jaren niets meer voor: de regering én de belangrijkste oppositiepartij zijn rechts. In Frankrijk kregen de socialisten laatst bij lokale verkiezingen zwaar klop.

Ook de bijna-implosie van de PvdA, van de Griekse en Spaanse socialisten is grotendeels terug te voeren op het feit dat zij – juist in een tijd waarin multinationals machtiger worden en de ongelijkheid tussen burgers snel toeneemt – een rol spelen in een politiek spel waarin ze zelf nauwelijks meer lijken te geloven. In Zizeks woorden: „They act it.”

De kiezer voelt dit feilloos aan. Het is niet voor niets dat het boek van Thomas Piketty zo’n hype is, dat mensen kwaad zijn over bankiersbonussen, dat de ideologen van Syriza zo’n snaar raken. De tegendraadse conferences van Zizek hebben cultstatus gekregen. Het Burgtheater was compleet uitverkocht. Er waren wachtlijsten. De socialistische wethouder van cultuur luisterde op de eerste rij twee uur naar tirades over het commodity hedonism dat volgens Zizek, mede met dank aan links, bezig is Europese democratieën buitenspel te zetten. De sociaal-democraten weten het zelf maar al te goed: ze zijn hun verhaal kwijt.

Het linkse verhaal is in essentie altijd een economisch en sociaal verhaal geweest: dat van een rechtvaardige maatschappij. Over dat verhaal gingen de socialisten vroeger verbaal op de vuist met de kapitalisten. Verkiezingscampagnes draaiden om de clash tussen twee verschillende economische wereldbeelden en scenario’s. Als links werd gekozen, kreeg je een radicaal andere economische en sociale politiek dan als rechts won. Die tegenstelling in de politiek is bijna verdwenen. Tegenwoordig voert een linkse regering vrijwel hetzelfde economische beleid als een rechtse. Dat beleid wordt, vanwege de globalisering, ver boven hun hoofden uitgestippeld: door de ‘markten’, het IMF, de trojka of in de boardroom van Pimco, één van de grootste obligatiefondsen ter wereld.

Door die economische globalisering is het belangrijkste verschil tussen links en rechts weggevallen. Ze zijn samengesmolten tot ‘establishment’.

Lees verder op NRC Next

Wereldwijd geldt: burger weinig betrokken bij grote gemeente

Gemeentelijke schaalvergroting heeft een belangrijke kostenpost: burgers zijn minder bij de lokale politiek betrokken. Dit blijkt uit een overzicht van de internationale literatuur door Pepijn van Houwelingen. Bestuurders die de schaalvergroting willen doordrukken schrikken er niet voor terug onderzoeksresultaten te verdraaien, zoals ervaringen in Denemarken laten zien.

Door Pepijn van Houwelingen

Gemeenten worden, niet alleen in Nederland maar ook in andere landen, alsmaar groter en zelden of nooit kleiner. De politiek-ambtelijke druk richting een groter, ‘rationeler’ gemeentebestuur met meer ‘bestuurskracht’ wordt zeker niet alleen in Nederland gevoeld. Terwijl bestuurders wijzen op de (veronderstelde) schaalvoordelen zijn inwoners van gemeenten doorgaans een stuk minder enthousiast. Zij vrezen onder andere een verlies aan democratische controle en vervreemding van hun gemeentebestuur. Nu blijkt uit een onlangs verschenen metastudie (Van Houwelingen 2015) inderdaad dat er een duidelijk negatief verband is tussen de omvang van een gemeente en de mate van politieke participatie, niet alleen in Nederland maar ook in andere landen.

Lees verder op Me Judice

Stapje voor stapje op weg naar het einde

Er heerst onder de volken van Europa grote onvrede over de wijze waarop de ongekozen Europese regering de problemen die er zijn aanpakt. De vraag is hoe dat komt en wat er zou moeten veranderen om die onvrede weg te nemen.

Die onvrede betreft niet alleen het democratisch tekort van de huidige Europese instituties, er is meer aan de hand. Burgers hebben overal in Europa het gevoel dat er niet naar hun geluisterd wordt, zijn daarover gefrustreerd en willen dat dit verandert. Het risico bestaat dat de burger alle vertrouwen verliest in de politiek.

Die veranderingen zullen evenwel van onderaf moeten komen, van de burgers zelf, via burgerinitiatieven. Een gevestigde politieke macht of institutie zal eerder geneigd zijn haar macht te willen behouden en niet open staan voor gewenste maatschappelijke veranderingen. De Europese Unie met haar euro is daar een goed voorbeeld van.

Hoe zorg je er voor dat er geen maatschappelijke onrust optreedt of mensen in heftige opstand komen? Voer de gecentraliseerde macht stapje voor stapje in! Zo geleidelijk dat niemand merkt dat hun vrijheid, soevereiniteit en zelfbeschikking hen ontnomen is geworden. Men raakt gewend aan het abnormale en beschouwt dat vervolgens als ‘normaal’.

Lees deze column van Jean Wanningen verder op Follow The Money