Referendum dwingt politici hun standpunt te verwoorden

Politici zouden referenda moeten zien als een verrijking van de representatieve democratie.

Nog nooit was er zoveel keuzevrijheid. Mensen ‘shoppen’ wat af: van de smartphone tot de ziektekostenverzekering, alles wordt op persoonlijke voorkeuren afgestemd. Dit in schril contrast met politieke partijen, waar je altijd op een totaalpakket stemt dat nooit helemaal op de voorkeur aansluit.

In zijn opiniestuk van vorige week (Opinie & Debat, 15 december) erkent oud-parlementariër Bas De Gaay Fortman deze frictie niet. Volgens hem is er geen behoefte aan verandering: het referendum is een bijl aan de wortel van de representatieve democratie, zoals Hans Wiegel altijd zo mooi verwoordt.

Het huidige politieke stelsel creëert echter politiek wantrouwen dat funest is voor de gezondheid van onze democratie. Beperkte referenda zijn een veilige manier om daar iets aan te doen.

Partijtrouw blijft onveranderd afnemen. Als mensen één keer in de vier jaar tijd stemmen op basis van wat op dat moment het meest bij hen aansluit heb je al vanaf de verkiezingen een kloof die alleen maar blijft groeien, hoe capabel en deskundig vertegenwoordigers ook zijn.

Daar komt nog eens bij dat verkiezingen niet puur inhoudelijk zijn: alles moet vluchtig en behapbaar zijn. Voor individuele issues hebben politieke leiders tijdens het Carré-debat een halve minuut de tijd. Zo kan het verkeren dat bepaalde standpunten van een partij tijdens verkiezingen helemaal niet aan bod komen en het hele gebeuren ontaardt in een populariteitswedstrijd.

Lees verder op de Volkskrant

De democratie is tot zelfmoord in staat dus die moet je beschermen

Dankzij Bastiaan Rijpkema ben ik nu voorstander van de weerbare democratie, zegt Meindert Fennema.

Deze dinsdagmiddag promoveert Bastiaan Rijpkema op het proefschrift ‘Weerbare democratie. De grenzen van democratische tolerantie’. De centrale vraag die Rijpkema probeert te beantwoorden: mag, of moet, een democratie zichzelf beschermen door ondemocratische partijen te verbieden? Die vraag gaat terug tot een beroemde oratie van de Amsterdamse hoogleraar George van den Bergh uit 1936. Het gaat Rijpkema uitdrukkelijk niet om partijen die politiek geweld gebruiken, maar om partijen die zich aan de democratische spelregels houden met de uitdrukkelijke bedoeling om die democratische spelregels af te schaffen zodra zij een meerderheid hebben behaald. Van den Bergh had de NSB op het oog en ook de Communistische Partij Holland.

Tegenwoordig heeft Duitsland met zijn ‘Verfassungsschutz’ die mogelijkheid. Wij hebben die niet. In Duitsland kan men politieke partijen die een programma hebben dat onverenigbaar is met de Duitse grondwet, verbieden. Dat is overigens na de oorlog maar in twee gevallen gebeurd.

Persoonlijk ben ik altijd een tegenstander geweest van die weerbare democratie omdat ik vind dat de burgers de overheid moeten controleren en niet andersom. ‘In Europa hebben intellectuelen de neiging om problemen op de lossen door ze te verbieden.’ Dat schreef Noam Chomsky in 1979 in een voorwoord bij een boek van de Fransman Robert Faurisson waarin deze het bestaan van de gaskamers in twijfel trok. Chomsky beweerde dat met een verbod op de ontkenning van de Holocaust ‘staatswaarheden’ werden geïntroduceerd in het wetboek van strafrecht. Staatswaarheden, schreef hij, behoren bij totalitaire regimes. Ik vond dat ook gelden voor wetgeving waarin de overheid politieke partijen mag controleren. Het is de democratie op zijn kop!

Maar het proefschrift van Rijpkema heeft mij aan het twijfelen gebracht.

Lees verder op TPO

PvdA en VVD saboteren GeenPeil-referendum

Het ging zó snel zojuist, dat we nog bijna te laat op record drukten ook. In de Tweede Kamer waren stemmingen over begrotingen. Daarbij zat een uitstekend democratisch amendement van Koser Kaya (D66) en Van Raak (SP). Daarin vroegen zij Plasterk om de financiële middelen voor een goed verloop van het GeenPeil-referendum te verhogen van 20 naar 42 miljoen euro, zodat alle gemeenten genoeg geld hebben om voldoende stemhokjes neer te zetten op 6 april 2016. Plasterk had dit amendement natuurlijk al afgeraden, want PvdA en VVD hebben er grote politiek belangen bij om het referendum te saboteren. Zojuist waren dus de stemmingen en zoals je kunt horen in de video, zijn de volgende partijen vóór het amendement: PVV, Klein, Kuzu/Ozturk, 50PLUS, D66, GroenLinks, Partij voor de Dieren en de SP.

Lees verder op GeenStijl

EU: The beginning of the end

The largest group most people can think of themselves as belonging to is the nation-state. Here, even in the midst of great diversity, a certain level of common interest and identity is given: the land we share, the laws that govern our lives, the police and armed forces that protect us, our history, our culture. When circumstances change drastically for the nation-state — a famine, a belligerent neighbor, a loss of empire, the discovery of huge natural resources — there is often an intensification of identity, albeit in a process of change.

Unless of course the state was largely an invented entity with no strong internal ties. Then change can bring break-up and a return to older, stronger identities. As it did in Yugoslavia or Czechoslovakia. As it threatens to do in Great Britain or Spain.

What about international organizations? The USSR collapsed under the pressure of economic change and a loss of ideological purpose. It had been imposed from Moscow. The Warsaw Pact went with it. Since then NATO has looked like a military alliance dangerously in need of a cause. Everything knocks on. Even victory can be traumatic. Only organizations with a clear and necessary role in world affairs — the United Nations, the World Bank — seem guaranteed a long life, however badly they perform. Even if they were to fold, they would, arguably, soon reappear in some new manifestation. They oil the wheels of world governance. Somebody has to.

What about the European Union?

Is it or is it not the most unwieldy, cumbersome, ill-defined and confused organization in the world? A monster so torn with internal contradiction it seems impossible it can survive; at the same time such a huge and determining presence in the lives of 500 million people that its demise would be dense with consequence for centuries. And likely bloody.

How was this improbable hybrid born? Neither state nor federation, yet sucking sovereignty from all its members, it defies definition. Those of us who live in it are utterly bemused; all we can say with certainty is that it is not a union in any meaningful sense of that word, and that it is European only in the sense that its 28 members are European, but not because it is coextensive with Europe, let alone congruent with any myth of what Europe might mean or have meant. If the designation “Europa” conjures up antique intimations of beauty, purpose and cultural strength, then it has nothing to do with the European Union.

Lees deze long read van Tim Parks verder op Politico

Poroshenko in NRC – Hoe praten over Europese democratie je nog geen Europese democraat maakt

Wat U niet las in NRC, maar wel verdomd belangrijk is om te weten, door Dieuwertje Kuijpers.

Wat leuk! Een interview in NRC Handelsblad met Oekrainse Bassie president Poroshenko. Superkritisch interview. Want hier lezen we dat GeenPeil koren op de molen van Putin is, en dat men vooral moet kiezen met dode Oekraïners in het achterhoofd die hun leven hebben gegeven voor Europese waarden. Hartstikke fijn natuurlijk, dat wij met Oekraïne zo’n onvoorwaardelijke bondgenoot hebben voor “onze Europese waarden”. Is dit werkelijk hoe het zit, of is dit interview het gevolg van een journalist met te weinig kennis van zaken en tegelijkertijd iets teveel persoonlijke aversie tegen GeenPeil?

Allereerst is het goed te beseffen dat voor deze regio de NAVO niet los kan worden gezien van de EU. Dat de NAVO is opgericht als verzekering tegen Rusland hoeft geen verder betoog. Dat het missile defence (“ja we zetten een raketsysteem in uw voormalige achtertuin maar het is niet tegen u gericht hoor!”) – project door Rusland werd opgevat als een potentieel offensief NAVO-project eveneens. De EU behoeft waarschijnlijk wat meer uitleg.

Zoals VU-collega Diesen betoogde in zijn (overigens zeer lezenswaardige) dissertatie vorig jaar: door het opstellen van acquis waaraan nieuwe lidstaten moeten voldoen, bepaalt de EU voor zichzelf de standaard en dus ook wie er mee mag spelen. Hieruit is al vroeg duidelijk geworden (en dit geldt ook voor de NAVO) dat Russisch lidmaatschap en dus volledige samenwerking met Rusland nooit de intentie is geweest en ook nooit zal worden. De voormalige satellietstaten van Rusland daarentegen zijn relatief snel zowel EU als NAVO lid geworden.

Lees verder op The Post Online

Kamer torpedeert referendum over TTIP!

Vaag. Een referendum over Oekraïne of een parlementaire enquête naar de invoering van de euro, dat is allemaal onzin waar 925 zich niet aan moet verbinden, krijgen we wel eens in de comments of de mail; doe het dan over iets dat wel belangrijk is. Een referendum over TTIP, het verstrekkende handelsverdrag met de VS, dat is pas referendumwaardig! Akkoord, laten we even meegaan in die gedachte.

De Partij voor de Dieren pleit er ook al langer voor, een volksraadpleging over TTIP. Tussen en neus en schaam door druppelt het gerucht binnen dat ons parlement reeds hééft gestemd over een mogelijk referendum. Uitkomst: dat referendum komt er NIET.

Lees verder op 925.nl

Europese Commissie dreigt TTIP met ISDS in te voeren zonder democratische toets

Ook zonder dat het Europees Parlement erover heeft kunnen stemmen, kan de Europese Commissie handelsverdragen zoals TTIP, CETA en TiSA voorlopig in werking laten treden.

De SP vindt dat onacceptabel, en doet daarom een dringend beroep op de voorzitter van de Europese Raad, Donald Tusk, om dergelijke verdragen niet te ratificeren voordat het Europees Parlement zich erover heeft kunnen buigen. SP-Europarlementariër Anne-Marie Mineur roept haar collega’s op om de brief mede te ondertekenen: “Wij pleiten ervoor om dergelijke verdragen in hun geheel voor te leggen aan de nationale parlementen, en we vinden ook dat er een referendum over moet komen. De handelsbarrières die nu worden weggehaald, zijn in feite de regels die onze vakbondsrechten, onze gezondheid en ons milieu beschermen. Daar moet onze bevolking over kunnen meepraten. Het lijkt er nu op dat deze verdragen zelfs zonder instemming van het Europees Parlement al kunnen worden ingevoerd. Dat mogen de regeringsleiders, verenigd in de Europese Raad, niet laten gebeuren.”

Na het inwerkingtreden van het Verdrag van Lissabon in 2009 is het afsluiten van handelsverdragen een bevoegdheid geworden van de Europese Commissie. Over de vraag of dat ook geldt voor de uitgebreide vrijhandelsverdragen waarover de Commissie op dit moment onderhandelt met onder andere Canada (CETA) en de Verenigde Staten (TTIP), is nog geen jurisprudentie. Mogelijk is er sprake van een gemengde bevoegdheid, en in dat geval moeten ook de nationale parlementen zich over onderdelen kunnen uitspreken. Het advies dat gevraagd is aan het Europees Hof van Justitie over het reeds voltooide verdrag met Singapore kan anderhalf tot tweeënhalf jaar op zich laten wachten. Tot die tijd kan het Europees Parlement zich niet over dit of andere verdragen uitspreken. Het verdrag kan wel al voorwaardelijk in werking treden, inclusief het omstreden ISDS-mechanisme.

Bron: SP

De democratie dood? Oekraïne en TTIP bewijzen het tegendeel

Het is het jaar van de handelsverdragen. Of beter: van de weerstand ertegen. Het associatieverdrag tussen de EU en Oekraïne, wat met name de handelsbetrekkingen met het land moet aanhalen (want anders doet Rusland dat, volgens de voorstanders) wist ruim 450.000 Nederlanders in beweging te krijgen. Een referendum over het associatieverdrag is inmiddels afgedwongen, nu neemt ook de weerstand tegen TTIP, het handelsverdrag tussen de EU en de Verenigde Staten, grootse vormen aan.

In Nederland zwengelde Arjen Lubach de discussie aan via dit item (video).

De aandacht voor TTIP (Transatlantic Trade & Investment Partnership) nam als gevolg van de uitzending sterk toe, enkele wijzigingen aan het verdrag werden bovendien doorgevoerd, maar die zijn volgens tegenstanders vooral cosmetisch. ISDS, een onderdeel in TTIP dat in een tribunaal voorziet waar bedrijven onder meer landen en overheden kunnen aanklagen, is het grootste kritiekpunt – het zou TTIP en daarmee bedrijven boven het democratisch gezag stellen. De Amerikaanse claimcultuur zal zijn intrede doen, zo is de verwachting. (En wie dacht dat het heus wel meevalt met de kwaadaardigheid van bedrijven: denk even aan Volkswagen.)

Vandaag worden er in Brussel drie miljoen handtekeningen tegen TTIP ingeleverd, waarvan er 100.000 in Nederland zijn gezet. Voor een anti-TTIP-betoging, die staat gepland voor komende zaterdag, zijn al 10.000 aanmeldingen, waar in mei dit jaar slechts een honderdtal op de been was te brengen.

Lees deze column van Edwin van Sas verder op HP/De Tijd >>>