Bill Gates adviseert: lees Piketty

De Franse econoom Thomas Piketty, die waarschuwt voor de toenemende ongelijkheid in de wereld, krijgt bijval uit onverwachte hoek. Bill Gates, de op één na rijkste man ter wereld, recenseerde zijn boek, en blijkt het eens te zijn met de belangrijkste conclusies.

Piketty groeide dit jaar, dankzij de publicatie van ‘Kapitaal in de eenentwintigste eeuw’, uit tot de meestbesproken econoom van het moment. Hele opiniekaternen zijn er volgeschreven over zijn onderzoek.

Volgens Piketty is een tendens naar toenemende ongelijkheid ingebakken in het kapitalisme, omdat het rendement op kapitaal hoger is dan de economische groei. Dat de verschillen in rijkdom gedurende een groot deel van de twintigste eeuw kleiner werden, is een historische uitzondering, niet de kapitalistische regel, zo laten de data van Piketty zien.

De hype rondom het boek bereikte ook Bill Gates, die het op aanraden van vrienden las. “Ik ben blij dat ik dat gedaan heb”, zo schrijft hij op zijn blog. “En ik moedig jullie aan om het ook te lezen.” Gates is het eens met de belangrijkste conclusies van Piketty, zo schrijft hij. Drie stellingen die hij expliciet onderschrijft: een hoge mate van ongelijkheid is een probleem voor de democratie, kapitalisme heeft geen zichzelf corrigerend mechanisme om die ongelijkheid tegen te gaan, en overheden kunnen wel een rol spelen bij het terugdringen van ongelijkheid.

Maar wacht even, denkt de lezer dan. Dat Bill Gates een rol ziet weggelegd voor overheden is mooi, maar voelt de man die volgens de laatste schatting van Forbes goed is voor zo’n 79 miljard dollar, zich ook niet persoonlijk aangesproken door de argumenten van Piketty?

Lees verder op Trouw

Corrupte Griekse ambtenaren niet vervolgd

De regering van de Griekse premier Samaras staat onder druk nu blijkt dat aan corrupte ambtenaren immuniteit is verleend. Slecht nieuws voor de Griekse én de Europese economie.

In Griekenland is ophef ontstaan over een maatregel die duizenden overheidsfunctionarissen met terugwerkende kracht immuniteit verleent, zodat ze niet kunnen worden vervolgd wegens corruptie. Het wetsartikel zat verstopt in een pakket maatregelen om de economie te stimuleren.

Critici klagen dat de maatregel een nieuwe belemmering vormt voor de toch al haperende strijd tegen de corruptie.

Volgens voorstanders van de maatregel is die erop gericht te voorkomen dat ambtenaren verantwoordelijk kunnen worden gesteld voor eerder beleid of politieke belissingen. ‘Deze wetten gaan niet over het toedekken van schandalen, maar zijn nodig om de overheid normaal te laten functioneren’, zegt Nikos Alivizatos, die constitutioneel recht doceert aan de Universiteit van Athene.

Parlementariër Kostas Tzavaras noemt het echter onbegrijpelijk dat het parlement onderzoek doet naar corruptie, maar tegelijkertijd met terugwerkende kracht immuniteit verleent. ‘Misschien moet er bescherming komen voor politieke beslissingen. Maar als je een miljoen dollar gestolen hebt, moet je als een misdadiger worden behandeld.’

Lees verder op de Volkskrant

Oud spook keert terug: Griekse beurs crasht

Of de eurozone niet genoeg zorgen heeft met het te grote begrotingstekort in Frankrijk en de dreigende recessie in Duitsland, is ook de Griekse beurs nog eens gecrasht en is de rente daar omhoog geschoten. Hierdoor dreigt bovenop de nieuwe problemen ook een oud probleem terug te keren.

Dinsdag daalde de beurs van Athene met bijna 10 procent. Grote verliezers waren met name de Griekse banken, waarvan de koersen kelderden: Piraeus 14 procent, Alpha 14 procent en Eurobank zelfs 20 procent.

Reden voor de nieuwe zorgen rond Griekenland zijn het voornemen van de huidige regering om volgend jaar weer financieel op eigen benen te staan. Markten hebben daar geen vertrouwen in, hoewel Griekenland dit jaar al wel zelf een lening op de kapitaalmarkt plaatste. In april kon 3 miljard euro worden opgehaald tegen een redelijke bescheiden rente van 4,5 procent. Maar inmiddels is de rente al weer opgelopen tot 7,5 procent.

De Griekse regering van premier Samaras wil zelf weer het heft in handen nemen en staat op dit moment onder curatele van het IMF, ECB en de EU: de zogenoemde trojka. Maar de EU en het IMF twijfelen of dat wel mogelijk is. De Griekse schuld is nog altijd 177 procent van het bbp.

Lees deze column door Peter de Waar verder op de Volkskrant

Nederland maakt zich geen zorgen om #TTIP omdat het neoliberalisme regeert

Afgelopen zaterdag werd in vier­honderd Europese steden gedemonstreerd tegen het vrijhandelsverdrag dat de EU wil sluiten met de VS, het zogenoemde trans-Atlantische handels- en investeringsverdrag, of op z’n Twitters: #TTIP.

Ook al suggereert de naam dat het om het wegnemen van handelsbelemmeringen gaat, in werkelijkheid zijn de handelstarieven tussen de EU en de VS al zo laag dat het doel van het verdrag een ander is, namelijk marktharmonisatie.

De economische, sociale en ecologische regels voor de toegang tot consumptie- en productiemarkten in de VS en de EU moeten gelijkgetrokken worden. Oftewel, de interne markt die sinds 1993 met veel pijn en moeite in Europa is opgezet, moet ook de VS gaan omvatten.

Je snapt meteen dat dit grote gevolgen gaat hebben voor voedselveiligheid, arbeidsomstandigheden, concurrentie en dus economische groei en werkgelegenheid. Worden het Amerikaanse standaarden waar bedrijven aan moeten voldoen of Europese? En belangrijker nog: hoe voorkomen we dat schaalvergroting tot oligopolisering en kneveling van de democratie door oppermachtige multinationals leidt? De crisis heeft aangetoond dat wat goed is voor het grootbedrijf niet automatisch goed is voor burgers. Gegronde redenen voor politieke bezorgdheid dus. En de arrogante wijze waarop de Europese onderhandelaars deze zorgen bagatelliseren, burgers hebben uitgesloten van de onderhandelingen terwijl het grootbedrijf vrijelijk mag aanschuiven, heeft het wantrouwen van kiezers alleen maar gevoed.

In haar veelgeroemde bespiegeling op de Grote Financiële Crisis, Fool’s Gold, heeft de Britse antropologe en redacteur van The Financial Times, Gillian Tett, gewezen op de ‘sociale stilte’ die er vóór de crisis rond banken en financiële markten heerste. Die stelde bankiers in staat ongemerkt een financiële noodlotsmachine te bouwen die in 2008 plotseling in het gezicht van de burgerij ontplofte. Tett laat er geen twijfel over bestaan dat naast hogere buffers constante democratische controle, geïnformeerd door een kritische pers, cruciaal is om zo’n zelfde kladderedatsj in de toekomst te voorkomen.

Terwijl de demonstratie in Londen ruim duizend demonstranten trok, stonden er op het Beursplein in Amsterdam minder dan vijftig. Toegegeven, het regende pijpenstelen en dan is demonstreren een stuk minder leuk dan met een strakblauwe hemel. Maar er is meer aan de hand. Zoals Joris Luyendijk een dag later vanuit Londen tweette: ‘Als NL werd gedomineerd door linkse kerk, zouden media nu vol staan met TTIP. Feit is: totale stilte. Want neoliberalism rules.’

Lees deze column door Ewald Engelen verder op de Groene

De ECB is een pure bankenlobby

De kritiek in Duitsland op de plannen van de Europese Centrale Bank (ECB) om schuldpapieren bij de banken te gaan opkopen, zwelt steeds verder aan. Critici zijn bang dat de ECB door het opkoopprogramma teveel risico’s neemt en eventuele verliezen op het bordje van de belastingbetaler legt.

De ECB wil vanaf medio oktober door onderpand gedekte obligaties opkopen en later dit kwartaal ook herverpakte leningen. Het programma zal 2 jaar duren. Door schuldpapier op te kopen bij banken wil de ECB de kredietverlening aanjagen en daarmee de binnenlandse vraag in de eurolanden een impuls geven. ‘De kredietverlening aanjagen en daarmee de binnenlandse vraag in de eurolanden een impuls geven’. Hoe vaak hebben we dat argument al niet van ECB-president Mario Draghi gehoord.

Sinds het uitbreken van de crisis in 2008 heeft de ECB 14 keer de rente verlaagd. Van 4,6 procent eind 2008 naar 0,05 procent in september van dit jaar. Telkens met dezelfde argumentatie ‘de kredietverlening aanjagen’. Het feit dat de ECB steeds datzelfde argument gebruikt om de renteverlagingen te rechtvaardigen is op zich al verbazingwekkend. Want als bij alle vorige keren die renteverlagingen niet hebben gewerkt, waarom dan elke keer opnieuw een renteverlaging? Dat de laatste twee renteverlagingen ook bedoeld waren om de inflatie aan te jagen is van secundair belang en lijkt een doekje voor het bloeden. Daar waren die renteverlagingen om enig effect te sorteren sowieso veel te klein voor.

Nu dus het opkopen van schuldpapieren door de ECB van verpakte risicovolle bedrijfsleningen, zogeheten Asset Backed Securities (ABS). Het totale bedrag dat daarmee gemoeid is bedraagt 1000 miljard euro. Daarmee zou het balanstotaal van de ECB weer op het niveau van 2012 uitkomen, namelijk 3000 miljard euro, toen de ECB schuldpapieren van zwakke landen heeft opgekocht. De risico’s van het opkopen van ABS schuldpapier komt uiteindelijk voor rekening van de belastingbetaler. Banken zullen in de rij staan om hun ABS-leningen aan de ECB te verkopen.

Lees verder op Citareg

Europese actiedag tegen vrijhandelsverdrag VS-EU

In meer dan 100 Europese, Canadese en Amerikaanse steden werd deze zaterdag geprotesteerd tegen het mogelijke vrijhandelsverdrag tussen de VS en Europa. In Nederland werd er een manifestatie georganiseerd op het Beursplein in Amsterdam. Dit protest vond plaats in het kader van het groeiend verzet tegen het Transatlantic Trade and Investment Partnership, dat achter gesloten deuren wordt besproken, onder grote invloed van het internationale bedrijfsleven en met ingrijpende gevolgen voor het milieu, werknemers en consumenten.

Al meer dan een jaar onderhandelen de Europese Unie en de VS in het geheim zonder een noemenswaardige vorm van democratische controle, over een mogelijk vrijhandelsverdrag. De voorstanders claimen dat een succesvol akkoord miljarden euro’s en dollars kan opleveren en voor miljoenen nieuwe banen zorgt. Maar volgens critici is de beloofde economische groei vergelijkbaar met een Trojaans paard: de gewenste welvaartsgroei is zeer onzeker terwijl er tegelijkertijd wel sprake is van ongewenste gevolgen zoals de afbraak van bestaande regelgeving rondom arbeid, veiligheid en milieu aan beide zijden van de oceaan.

Naast deze ‘uitholling van sociale en milieustandaarden’, kent TTIP een voorziening die het bedrijven mogelijk maakt om overheden voor vele miljarden aan te klagen voor een supranationale privaat tribunaal. Bedrijven hechten veel belang aan dit zogenaamde Investor-State Dispute Settlement. Het probleem met ISDS is, dat het buiten de reguliere rechtsorde handelt en hiermee democratisch tot stand gekomen beleid onder druk zet.

De Europese Commissie heeft eerder actieve inspraak op TTIP door burgers van de hand gewezen. Dit ondanks toezeggingen om het onderhandelingsproces open en transparant te maken. Michael Efler, contactpersoon van het Europese Citizins Initiative (230 organisaties in 21 EU-landen): “De afwijzing van het ECI bevestigt alleen maar de strategie van de Commissie om de burgers en de parlementen van de TTIP en CETA-onderhandelingen uit te sluiten. In plaats van aandacht te hebben voor de zorgen van burgers, wordt er alleen naar de lobbyisten van het bedrijfsleven geluisterd.”

Bronnen:
SOMO
Facebook
Stop TTIP CETA TISA

In Duitsland neemt kritiek op beleid ECB toe. In Nederland is het doodstil.

Terwijl in Duitsland de kritiek op het gevoerde beleid van de Europese Centrale Bank stormenderhand toeneemt, blijft het in Nederland doodstil. Nogal merkwaardig, want Nederland wordt door veel politici, economen en bankiers juist gezien als de economische bijwagen van Duitsland.

Vorige week nam de ECB een serie ‘onconventionele’ maatregelen om de economie in de totaal vastgelopen eurozone aan de praat te krijgen, nadat het al eerder de verschillende rentes tot een historisch laagtepunt had gebracht. In dit artikel zal ik betogen dat noch het één, noch het ander een oplossing vormen voor de eurocrisis.

De ECB heet politiek onafhankelijk te zijn en haar voornaamste taak bestaat eruit om de geldontwaarding onder de twee procent op jaarbasis te houden. Dat laatste lukt de laatste tijd vrij aardig, aangezien de inflatie in de eurozone gemeten wordt door het gemiddelde te nemen van alle eurozone landen. In de door vraaguitval geplaagde zuidelijke landen is er inmiddels sprake van negatieve inflatie (deflatie): omdat deze landen hun internationale concurrentiepositie zijn kwijtgeraakt en zij, op last van het dictaat van de Europese eenheidsmunt, geen monetaire devaluaties meer kunnen doorvoeren, resteert deze landen nog uitsluitend de methode van interne devaluatie (het doorvoeren van hervormingen en het drastisch verlagen van de lonen) om hun concurrentiepositie te kunnen herstellen en dan ‘op hoop van zegen’ uit de neergaande spiraal van economische teruggang en de tot schrikbarende hoogte opgelopen werkloosheid te geraken.

Omdat interne devaluatie een pijnlijk proces is dat een zeer lange adem vraagt (dat duurt jaren), dienen deze landen gedurende dat proces ‘in leven’ te worden gehouden door de burgers van de noordelijke landen en door de ECB, die in een aantal stappen € 1000 miljard aan Asset Backed Securities (ABS), waaronder vastgoed ABS en andere ‘verpakte’ leningen zoals ‘covered bonds’ wil opkopen in de hoop dat de economieën van de eurozone dan aantrekken.

Lees dit artikel door Jean Wanningen verder op Follow the Money

Europa heeft geen achteruit

Bij stevige ondervragers stel ik me wat anders voor dan de Europarlementariërs.

Het was veel Frans Timmermans deze week. Ik beperk me tot zijn ondervraging, drie uur lang in het Europarlement. Hij pakte ze allemaal in, hook, line and sinker zou Timmermans zeggen. Je hoorde meteen dat wij dat in Den Haag ook zouden moeten doen, aanstaande bewindslieden stevig ondervragen. Was het stevig? Ik kreeg de rillingen van zijn geschmier met die talen. Maar het werkte en daar gaat het om in de politiek. Examen gehaald.

In zijn verklaring vooraf zei Timmermans dat we deze weken getuige waren van de Europese democratie op zijn best. Dit was immers de eerste Europese Commissie die helemaal geboren was in het Europarlement. Een paar maanden geleden was dezelfde Timmermans aanzienlijk minder opgetogen, nadat het Europees Parlement met zijn Spitzenkandidaten de regeringsleiders schaakmat had gezet. Toen bromde hij in de Kamer dat we achteraf maar eens moesten bezien of het een goed idee was geweest. Nu hebben we volgens de beste Europese tradities een voldongen feit en is de commissaris blij. Paris vaut bien une messe, zou Timmermans zeggen.

De verhoren lieten weer zien wat een raar ding het Europarlement is. Geen fractiediscipline, geen ideologische samenhang. De vragenstellers kregen een minuut, voor een ongericht spervuur aan kwesties. Timmermans kwam geen moment in de problemen. Ze applaudisseren er zelfs voor een mooi antwoord, wat een raar soort medeplichtigheid oplevert. Samen voor Europa. Bij stevig ondervragen stel ik me wat anders voor.

Timmermans heeft twee belangrijke onderwerpen, waken over fundamentele rechten en subsidiariteit. Dat wil zeggen, minder regels als het enigszins kan. De spanning tussen die twee taken werd door geen Europarlementariër opgemerkt. Want hoe verhoudt de altijd opspelende aandrang tot méér rechten zich tot beperking van de regelgeving? Sophie in ’t Veld (D66) vroeg streng wat Timmermans dacht te worden, het schoothondje van de regeringen of de kampioen van de burgerrechten?

De kampioen uiteraard, zoals hij ook vol vuur tegemoet kwam aan de Roemeense die razendsnel alle vormen van discriminatie opsomde waartegen de commissaris zich dient te keren, te weten sekse, kleur, etnische of sociale achtergrond, religie, taal, geloof, handicap dan wel seksuele oriëntatie. Het rechtenverhaal staat kortom als een huis.

Timmermans’ pleidooi voor minder regels stak daarbij bleekjes af. Ja, bakkers moeten ongestoord door allerlei voorschriften hun brood kunnen bakken. En waarom moeten kappers overal in Europa spekzolen dragen om niet uit te glijden, vroeg de aanstaande commissaris. Dat kunnen de lidstaten toch wel regelen? Maar de vragenstelster, ook niet gek, had haar kapperspleidooi in termen van fundamentele rechten gegoten – het recht op een veilige arbeidsplaats.

Daar kon je zien hoe tegen de voorwaartse stuwing van Europa nauwelijks kruid is gewassen. Het parlement wil altijd meer, meer budget, meer mensenrechten, meer sociaal Europa. De andere kant van die medaille is het Europa van de vrije markt. Het Europa van de werkgevers is het Europa van het gelijke speelveld. Werkgevers willen minder regels, maar ook dat moet centraal geregeld worden. Minder regels is ook meer Europa.

Tegenwoordig is de officiële boodschap dat de politiek het kiezersvolk heeft begrepen. Het federale Europa komt er niet. Er zijn rode lijnen, oranje en gele kaarten om de regelzucht binnen de perken te houden. Maar wat zo helder bleek in die drie uur met Timmermans is dat er helemaal geen woorden zijn voor minder Europa. Nederland heeft een lijstje gemaakt van 54 stupide maatregelen die we willen terugdraaien. Europees geld voor fruit op school bijvoorbeeld, en dan is er uiteraard het domme flesje olijfolie met Europees keurmerk op tafel. Maar een mechaniek om een serieuze stap terug te doen, dat is er helemaal niet. Europa heeft geen achteruit.

Lees deze column van Martin Sommer verder op de Volkskrant