Zorgen van Europese burgers boeien Europese Commissie niet

Belangrijke thema’s in het kader van internationale handelsbelangen worden via sluiproute alsnog binnengesleept.

Wie denkt dat Europa niet leeft onder haar inwoners, moet zich eens verdiepen in de publieksraadpleging die afgelopen zomer gehouden werd over het vrijhandelsverdrag met de Verenigde Staten. Het aantal reacties was bijna 150.000, tientallen malen hoger dan welke eerdere raadpleging dan ook.

Een deel van de inzendingen kwam van mensen die via een link op de website van hun favoriete belangenorganisatie een standaardinbreng leverden. Maar een deel kwam ook van organisaties die een achterban van honderdduizenden of zelfs miljoenen vertegenwoordigen — denk aan vakbonden, milieuorganisaties en de digitale burgerrechtenbeweging. Het is een resultaat waar de Europese Commissie met geen mogelijkheid omheen kan.

Verantwoordelijk Eurocommissaris Cecilia Malmström zegt zich het signaal aan te trekken. Maar het lijkt erop dat dat een dansje is voor de bühne. Met een Canadese omweg haalt zij het gevoeligste onderdeel toch gewoon binnen. De publieksraadpleging richtte zich met name op de manier waarop Amerikaanse bedrijven zich kunnen beklagen wanneer landen in de Europese Unie hun winsten bedreigen, en omgekeerd. Dat moet gebeuren door een arbitragesysteem genaamd ISDS.

ISDS is een afkorting voor Investor State Dispute Settlement. Die term duidt op een tribunaal dat kan worden ingesteld wanneer een investeerder meent dat een nieuwe wet zijn belangen schaadt. Dergelijke tribunalen zijn niet onafhankelijk, en de uitspraken niet openbaar. ISDS is een omstreden onderdeel van het verdrag waarover de Europese Unie onderhandelt met de Verenigde Staten (TTIP). In dat verdrag worden alle mogelijke hindernissen weggehaald die ondernemers kunnen weerhouden van het doen van zaken op elkaars grondgebied. Dat gaat bijvoorbeeld om regels die Europa heeft opgesteld voor voedselveiligheid, milieubescherming en dierenwelzijn, of omgekeerd om regels die de Verenigde Staten hebben opgesteld om hun banken in toom te houden.

Maar er wordt dus ook gewerkt aan manieren om bedrijven in de toekomst in staat te stellen om nieuwe wetten buiten werking te zetten. Die rol vervult ISDS. ISDS is niet nieuw. Het werd in 1959 voor het eerst opgenomen in een handelsverdrag tussen Duitsland en Pakistan, en sindsdien duikt het op in zo’n 3.000 verdragen over de hele wereld. Bekende gevallen zijn het Zweedse bedrijf Vattenfall, dat een zaak aanspande tegen Duitsland toen dat besloot om niet langer met kernenergie te werken. Vattenfall eist miljarden euro’s en de uitspraak laat nog steeds op zich wachten. Een ander voorbeeld is het plan van Egypte om het minimumloon in te voeren. Dat kwam ze op een claim van Veolia te staan, die vreesde een deel van zijn winst te moeten inleveren. Met het Europees-Amerikaanse verdrag zou het onderdeel worden van het grootste handelsverdrag ter wereld.

Lees deze column van Anne-Marie Mineur (SP) verder op Joop

Overleg vrijhandel EU-VS opgeschort

Eurocommissaris Cecilia Malmström schort het overleg op over een omstreden deel van TTIP, het vrijhandelsverdrag tussen de EU en de VS: het deel over conflictbeslechting, kortweg ‘ISDS’.

1. TTIP? ISDS?
De afkorting TTIP staat voor: Transatlantic Trade and Investment Partnership. Als het er ooit komt, wordt TTIP het grootste economische verdrag in de wereld. De EU en de VS zijn samen goed voor bijna de helft van het bruto mondiaal product en eenderde van de wereldhandel in goederen.

De letters ISDS staan voor Investor-State Dispute Settlement. Zo heten de regels in investeringsverdragen waarmee conflicten tussen bedrijven en landen worden beslecht. Een klagend bedrijf hoeft niet naar de plaatselijke rechtbank, maar kan kiezen voor private arbiters.

2. Waarom zijn de gesprekken over ISDS opgeschort?
Onder druk van de toenemende oppositie tegen TTIP besloot de Europese Commissie een jaar geleden haar burgers te raadplegen over ISDS. Daarvan werden maandag de resultaten gepubliceerd. Erg veel reacties waren er eigenlijk niet: 144 duizend, waarvan 97 procent voorgedrukte opinies van ngo’s. In Nederland waren het er nog geen vijfduizend. Als handtekeningenactie op internet zou je zeggen: mislukt. De actie ‘Een dier is geen ding’ kreeg november vorig jaar in no time 40 duizend handtekeningen bij elkaar.

Maar Europees commissaris Malmström heeft gebroken met de lijn van haar voorganger, de ijzervreter Karel De Gucht. Malmström concludeerde dat er in de EU ‘een enorme scepsis’ bestaat over ISDS. Ze organiseert dit voorjaar een Europese discussie met regeringen, vakbonden, ondernemersorganisaties en ngo’s. Zolang die discussie loopt, liggen de onderhandelingen over dit onderwerp stil.

3. Wat zijn de bezwaren tegen ISDS?
De belangrijkste zijn dat de procedure ondoorzichtig is; dat binnenlandse bedrijven er geen gebruik van kunnen maken; dat er tegen een beslissing geen beroep openstaat (daar wil Malmström ook iets aan doen). Bovendien blijkt er veel misbruik van de procedure te worden gemaakt. Zo vestigde Philip Morris een brievenbusfirma in Zwitserland zodat het als Zwitsers bedrijf een ISDS-procedure kon beginnen tegen Uruguay. Eis: 25 miljoen dollar (ruim 21 miljoen euro). Die brievenbustruc zou overigens in de ISDS-paragraaf van TTIP onmogelijk zijn.

Lees verder op de Volkskrant

Massaal ongenoegen over vrijhandelsverdrag EU-VS

Europese burgers en organisaties hebben massaal hun ongenoegen geuit over het vrijhandelsverdrag tussen de EU en de Verenigde Staten.

Dinsdag werden de resultaten van de publieke consultatie over het vrijhandelsverdrag, dat voluit Transatlantic Trade & Investment Partnership (TTIP) heet, openbaar gemaakt.

Het publiek was gevraagd te reageren op de investeringsclausule, het zogeheten Investor-State Dispute Settlement (ISDS). Hiermee kunnen buitenlandse investeerders een regering buiten de nationale rechtbank om aanklagen. Dergelijke afspraken zijn veelvoorkomend in handelsafspraken tussen lidstaten onderling.

In totaal ontving Brussel bijna 150.000 antwoorden. Naast veel klachten over het vrijhandelsverdrag zelf, kreeg de commissie ook opmerkingen over de relatie tussen ISDS en het eigen nationale rechtssysteem.

“Deze consultatie laat duidelijk zien dat er enorme scepsis is over ISDS”, zo reageerde EU-Commissaris Cecilia Malmström (Handel). Zij zegde toe “een open en openhartige discussie” te houden met de EU-landen, het Europees Parlement en andere betrokkenen voordat de Europese Commissie haar positie inneemt.

“Brussel moet meer ambitie tonen”, stelt D66-Europarlementariër Marietje Schaake. Gedane verbeteringen gaan nog niet ver genoeg. GroenLinks-Europarlementariër Bas Eickhout gaat verder: de clausule moet uit het verdrag.

Ook SP-Europarlementariër Anne-Marie Mineur vindt schrappen van de ISDS “onvermijdelijk”. “ISDS geeft multinationals zoveel macht over democratische besluitvorming dat onze vakbondsrechten, burgerrechten en milieuwetgeving in gevaar komen. De mensen hebben dat goed gezien, en vinden dat onacceptabel.”

Het vrijhandelsverdrag, dat onderlinge handelsbarrières tussen de twee machtsblokken moet wegnemen, is omstreden omdat er wordt gevreesd dat onder meer de Europese normen voor bijvoorbeeld milieu en gezondheid onder druk van de VS worden aangetast.

Bron: Nu

This transatlantic trade deal is a full-frontal assault on democracy

Brussels has kept quiet about a treaty that would let rapacious companies subvert our laws, rights and national sovereignty.

Remember that referendum about whether we should create a single market with the United States? You know, the one that asked whether corporations should have the power to strike down our laws? No, I don’t either. Mind you, I spent 10 minutes looking for my watch the other day before I realised I was wearing it. Forgetting about the referendum is another sign of ageing. Because there must have been one, mustn’t there? After all that agonising over whether or not we should stay in the European Union, the government wouldn’t cede our sovereignty to some shadowy, undemocratic body without consulting us. Would it?

The purpose of the Transatlantic Trade and Investment Partnership is to remove the regulatory differences between the US and European nations. I mentioned it a couple of weeks ago. But I left out the most important issue: the remarkable ability it would grant big business to sue the living daylights out of governments which try to defend their citizens. It would allow a secretive panel of corporate lawyers to overrule the will of parliament and destroy our legal protections. Yet the defenders of our sovereignty say nothing.

The mechanism through which this is achieved is known as investor-state dispute settlement. It’s already being used in many parts of the world to kill regulations protecting people and the living planet.

Lees deze column van George Monbiot verder op The Guardian