Tag: ewald engelen

NIEUW: de kapitaalmarktunie (cadeautje van Juncker aan Cameron)

Geplaatst op by 0 reacties

Brussel heeft een nieuw acroniem gebaard. CMU heet het kreng, of Capital Markets Union – kapitaalmarkt-unie. De zoveelste ‘unie’ van de technocratische tekentafel, na monetaire unie, politieke unie, economische unie, innovatieunie, bankenunie en begrotingsunie. Geen ‘unie’ illustreert beter hoe Brussel denkt en werkt dan de kapitaalmarktunie.

Ga maar na. Toen in de loop van 2007 de Amerikaanse huizenmarkt instortte, dacht iedereen in Europa dat dit een lokale aangelegenheid was. Wie koopt er nou verpakte rommelhypotheken? Alleen Amerikaanse cowboybanken toch? Mis. De grootste financiers van de Amerikaanse huizenzeepbel waren instellingen als Deutsche Bank, Crédit Suisse en ABN Amro. En toen op 15 september 2008 het interbancaire leenverkeer op z’n gat ging, moesten niet alleen Britse en Amerikaanse banken aan het staatsinfuus maar ook Europese.

Schaduwbankieren ging het in het post mortem van de crisis heten. En in 2010 mandateerde de G20 de Financial Stability Board om het schaduwbancaire stelsel – het ecosysteem van juridische entiteiten en brievenbusmaatschappijen dat de grootbanken in de jaren voor de crisis hadden geconstrueerd om toezicht te ontduiken, balansen op te pompen en morsige hypotheken te transformeren tot goudgerande obligaties – in kaart te brengen, door te lichten, te beveiligen.

In 2012 kwam de Europese Commissie met een eigen vervolg in de vorm van een groenboek Schaduwbankieren. Een slappere tekst was nauwelijks denkbaar. Het vatte de rapporten van de Financial Stability Board keurig samen, veegde reeds genomen maatregelen op een hoop om te suggereren dat er al veel was verbeterd en somde een aantal terreinen op waar meer toezicht nodig was: vermogensbeheer, bankentoezicht, de repomarkt, het verpakken van leningen (‘securitisatie’) en ‘bijzondere financiële instellingen’, lees: brievenbusmaatschappijen.

Het valt qua slapte in het niet bij het groenboek over de kapitaalmarktunie dat de commissie op jongstleden 18 februari het licht deed zien. Een wordcloud van het document laat woorden als ‘investeringen’, ‘financiering’, ‘toegang’, ‘groei’, ‘werkgelegenheid’, ‘ontwikkeling’, ‘infrastructuur’ en, vooral, ‘MKB’ groot oplichten. De zeehondjes van de economie worden maar liefst 49 keer genoemd.

Het frame spat eraf: als we groei en banen willen, moeten we investeren in infrastructuur en MKB. En omdat banken niet willen lenen moeten we een alternatief kredietverstrekkingskanaal ontwikkelen, los van banken. Net zoals in de VS, waar de groei dan ook veel hoger is dan in Europa. Zie hier de ratio achter de kapitaalmarktunie.

Ik viel bijkans van mijn stoel toen ik vervolgens op pagina 10 van het groenboek de aanbeveling tegenkwam om in Europa een markt voor degelijke securitisaties (verpakte leningen) te ontwikkelen. Niet alleen is dit een substantieel onderdeel van het schaduwbancaire stelsel dat in 2012 nog als verdacht werd aangemerkt. Ook is dit het absolute tegendeel van een alternatief kredietverstrekkingskanaal. Securitisatie was voor de crisis een van de voornaamste financieringsbronnen van Europese en Amerikaanse grootbanken en heeft zowel hier als daar aan de wieg gestaan van de implosie van 2008. Vooral door het opblazen van huizenzeepbellen.

Lees deze column van Ewald Engelen verder op de Groene >>>

Democraticide

Geplaatst op by 0 reacties

Sinds kort krijg ik iedere keer als ik iets op Twitter gooi over #TTIP (dat vrijhandelsverdrag tussen VS en EU waarover Nederlandse journalisten zwijgen) een legertje trolls achter me aan dat me bestookt met commentaar en documenten. Bestrijd de tegenstander met ‘feiten’ en ‘transparantie’, is sinds het aantreden van eurocommissaris Cecilia Malmström de strategie. Zie de TTIP-website van de Europese Commissie die grossiert in interactiviteit, strooit met documenten en zich wentelt in begrippen als ‘transparantie’, ‘openheid’ en ‘eerlijkheid’. Zie ook de 49 (!) onderhandelingsteksten die Malmström vorige week openbaar heeft gemaakt. Onder het motto: if you can’t convince them, bury them under your shit.

Die nieuwe strategie is niet alleen ingegeven door het opzichtige falen van de methode-De Gucht: beslissingen over het lot van 850 miljoen burgers behoorden volgens voormalig eurocommissaris Karel de Gucht toe aan de Heren Technocratici die in het geniep besluiten wat goed voor ons is. En als er dan toch gemopper komt, slaan we het hoi polloi om de oren met opgeklopte groei- en werkgelegenheidscijfers uit gekochte rapporten van commerciële onderzoeksbureaus.

Maar ze is ook ingegeven door de povere tegenargumenten. Als chloorkippen, Monsanto, genetisch gemodificeerd voedsel en geheime arbitragehoven het enige zijn wat tegen TTIP valt in te brengen, is het appeltje-eitje voor Malmström en de haren. Dan adresseert zij namelijk met dodelijke precisie alleen die specifieke bekommernissen en vermijdt zij vakkundig de bredere, onderliggende kwesties. Het is dus zaak dat de tegenstanders van TTIP hun arsenaal van tegenargumenten verdiepen en burgers duidelijk maken wat er nou echt schort aan de handelsplannen van Obama en Malmström.

Moeilijk is dat niet. De grap is namelijk dat de logica van TTIP exact dezelfde is als die van het Noord-Amerikaanse Vrijhandelsverdrag (Nafta) uit 1994 en de Europese Interne Markt uit 1985: via stapsgewijze harmonisatie nationale markten vervlechten tot één markt met uniforme regels om zo de transactiekosten voor (multinationale) ondernemingen te verlagen. Het punt is dat zodra zo’n verdrag eenmaal is gesloten de politiek heeft afgedaan; het is de rechter die met het verdrag in de hand – en meestal op aandringen van het grootbedrijf – verdere harmonisatie afdwingt. TTIP doet exact hetzelfde als Nafta en Interne Markt, maar dan tussen regio’s in plaats van natiestaten. En met dezelfde negatieve effecten voor werk, sociale samenhang en democratische zeggenschap.

Lees deze column van Ewald Engelen verder op de Groene

‘Onafhankelijk’ bestaat niet in de financiële sector

Geplaatst op by 0 reacties

Het is hommeles bij de AFM. De toezichthouder die moet toezien op het gedrag op financiële markten heeft zelf problemen met zijn gedrag. Of beter: de raad van toezicht van de toezichthouder heeft dat.

U weet wel: dubbele petten, belangenverstrengeling, gedoe met bijbanen en vooral geen gedragsregels en protocollen voor hoe daarmee om te gaan. Het probleem speelde al langer en mondde begin september dit jaar uit in een verzoek aan minister Dijsselbloem om een onafhankelijk rapport.

Dat ligt er nu en liegt er niet om. Nee, er is geen sprake van fraude maar wel van ‘slordigheden’ bij het melden van bijbanen en beleggingen. Ook is er ‘onvoldoende afstand’ tot instellingen die onder toezicht staan bij de AFM. De raad van toezicht heeft geen code waaraan gedrag of integriteit van de toezichthouders kan worden ­afgemeten. Er is geen protocol aan de hand waarvan kan worden beoordeeld welke nevenfuncties wel en welke niet zijn toegestaan. En er is geen rol ­ingeruimd voor externe toetsing. Oftewel, men klooide maar wat aan en dacht dat men, vanwege jarenlange ervaring, boven iedere twijfel verheven was.

Zes jaar na een crisis die mede te wijten was aan laks toezicht is dat natuurlijk onverteerbaar. Burgers hebben recht op bescherming tegen een sector die ondanks lippendienst aan klantenbelang vooral geëquipeerd is om te sturen op eigen targets, bonussen en kwartaalwinsten. En hebben dus baat bij toezichthouders die tegendenken, die de praatjes van de sector niet voor zoete koek slikken en die bancaire deelbelangen niet verwarren met het algemeen belang. Zoals wel het geval was in de twintig jaar voor de crisis – zeg maar het tijdperk Wellink.

Denk maar niet dat de betrokkenen het zelf met deze open deuren eens zijn. In Het Financieele Dagblad van afgelopen maandag sloeg een van hen keihard terug. Onder de kop ‘Financiën misbruikt rapport om greep op AFM te versterken’ wees oud-Fortis-man Joop Feilzer de aantijgingen ongemeen fel van de hand. Zijn uitspraken zijn typerend voor de arrogante hardleersheid van de financiële schaduwelite. Lees maar mee.

Lees deze column van Ewald Engelen verder op De Groene Amsterdammer

Don’t shoot the messenger

Geplaatst op by 0 reacties

Ewald Engelen schreef een boek voor de burger over de oorzaken van de financiële crisis. Op aanraden van zijn uitgever koos hij een controversiële titel en plaatste hij een lijst met ‘hoofdrolspelers’ voorin het boek. Een ‘gimmick’ volgens Engelen die vervolgens een storm van kritiek kreeg te verwerken. Terecht?

Gisteren verscheen in de Volkskrant een stuk van Peter de Waard over het jongste boek van hoogleraar financiële geografie Ewald Engelen, De Schaduwelite voor en na de crisis, met als ondertitel Niets geleerd, niets vergeten. Dat is opmerkelijk. Kennelijk heeft De Waard voorinzage gehad in de NCRV uitzending Altijd Wat, gisteravond, waarin de uitspraken van Engelen aan de orde komen. Bijvoorbeeld dat de titel ‘Schaduwelite’ en de lijst met namen voor in het boek een ‘gimmick’ waren, een grap, bedacht door de uitgever.

In dat Volkskrantstuk wekt De Waard de suggestie dat Engelens werk in hetzelfde rijtje kan worden geplaatst als dat van de fantast Diederik Stapel en vele andere hoogleraren, die het niet al te nauw namen met de waarheid. Op twitter en andere sociale media barst vervolgens een ware storm los. Journalisten buitelen over elkaar heen om Engelen aan het kruis te nagelen. Nederland anno 2014. Het is jammer dat deze negatieve beeldvorming gecreëerd wordt, want dan hoeven we het immers niet meer over de inhoud te hebben. Maar zou het juist niet een keer goed zijn als de goegemeente zich zou verdiepen in de bezorgde boodschap van Engelen in plaats van hem te framen als de ‘dorpsgek’ van financieel-economisch Nederland?

Want laten we wel wezen: zowel aan gene zijde van de oceaan als hier in Europa zijn het de belastingbetalers geweest, burgers en bedrijven dus, die de financiële sector van de ondergang hebben gered. Maar in het wereldje is het gewoon weer business as usual. Engelen wijst er in zijn boek aan de hand van talloze voorbeelden op dat de sector gewoon op oude voet voortgaat. Hij heeft dus gelijk wanneer hij waarschuwt dat ‘er niets geleerd is’. Maar in plaats dat dit feit leidt tot een maatschappijbrede herbezinning op de rol van de financiële sector in de (wereld-)economie wordt er gemiezemausd over een namenlijst vóór in het boek. Alsof dát het belangrijkste thema is.

Engelen stelt in feite een simpele en logische vraag: waarom werd de financiële sector na de crisis in 2008 eigenlijk niet aan banden gelegd? Ja, waarom eigenlijk niet?

Lees dit artikel van Jean Wanningen verder op Follow The Money

De discussie over de financiële sector moet weer een politieke worden

Geplaatst op by 0 reacties

Ewald Engelen ergert zich. De financieel geograaf hoopte dat bankiers zouden leren van de crisis, maar volgens hem valt dat tegen. In zijn boek ‘De Schaduwelite Voor en Na de Crisis’ rekent hij af met onze financiële sector. Voor De Nieuws BV zocht Engelen vier audiofragmenten op die volgens hem laten zien dat bankhouders helemaal niets van de crisis hebben opgestoken.

F*ck de burger

Geplaatst op by 0 reacties

Iedere keer als ik op Twitter een berichtje over belastingontduiking zet, is er wel een malloot of twee, drie die mij licht verwijtend vraagt wat daar nou erg aan is: we lichten toch allemaal wel eens de fiscus een pootje? Al was het maar door een aflossingsvrije hypotheek te nemen. Nou dan!

Afgelopen week was het weer zo ver. Persbureau Bloomberg kwam met het nieuws dat de Europese Commissie nader onderzoek gaat doen naar de Nederlandse brievenbusmaatschappij van Starbucks om na te gaan of hier geen sprake is van impliciete staatssteun. Goede zaak. Nederland is voor multinationals wat Zwitserland voor steenrijken is: de plek bij uitstek om je belasting eens lekker te drukken. En dat Starbucks niet de enige is, bleek diezelfde week uit een rapport van een Amerikaanse ngo, Citizens for Tax Justice, waarin Nederland prominent bovenaan prijkte als de jurisdictie met het grootste aantal brievenbusmaatschappijen van Amerikaanse beursgenoteerde ondernemingen.

Lieve mensen, eens en voor al: dit verhoudt zich tot uw geklooi met aftrekposten als genocide tot moord. Belastingontduiking door multinationals – ik weiger om het politiek correct ‘belastingontwijking’ te noemen – zorgt voor majeure maatschappelijke schade en moet alleen al om die reden met wortel en tak worden uitgeroeid, te beginnen in Nederland.

Dat zou vanwege de exorbitante omvang van de ontduikingsindustrie in Nederland – 14.000 brievenbusmaatschappijen die, geholpen door een kleine duizend moreel afgestompte adviesparasieten (advocaten, fiscalisten, brievenbusboeren), op jaarbasis tegen de twintigduizend miljard euro helpen verduisteren – een flinke slok op een borrel schelen. Kunnen we ook meteen met ontwikkelingssamenwerking stoppen en weer met opgeheven gelaat de wereld in blikken.

Lees deze column van Ewald Engelen verder op De Groene