The closing of the liberal mind

ll that seemed solid in liberalism is melting into air. In Europe the EU struggled for over seven years to reach a trade deal with Canada, one of the most “European” countries in the world; at the same time, banking crises are festering in Italy and Germany and the continuing migrant crisis continues to strengthen far-right parties. In Britain Jeremy Corbyn’s strengthened hold over Labour following an ill-considered attempt to unseat him has reinforced a transformation in the party that reaches well beyond his position as leader. At a global level, Vladimir Putin is redrawing the geopolitical map with his escalating intervention in Syria, while the chief threat to the repressive regime Xi Jinping is building in China appears to be a neo-Maoist movement that harks back to one of the worst tyrannies in history. A liberal order that seemed to be spreading across the globe after the end of the Cold War is fading from memory.

Faced with this shift, liberal opinion-formers have oscillated between insistent denial and apocalyptic foreboding. Though the EU is barely capable of any action, raddled remnants of the old regime – Ed Miliband, Clegg, Mandelson, “the master” himself – have surfaced to demand that Brexit be fudged and, in effect, reversed. Even as the US election hangs in the balance, many are clinging to the belief that a liberal status quo can be restored. But Trump’s presidential campaign has already demolished a bipartisan consensus on free trade, and if he wins, a party system to which his Republican opponents and Hillary Clinton both belonged will be history. Dreading this outcome and suspecting it may yet come to pass, liberals rail against voters who reject their enlightened leadership. Suddenly, the folly of the masses has replaced the wisdom of crowds as the dominant theme in polite discourse. Few ask what in the ruling liberalism could produce such a debacle.

The liberal pageant is fading, yet liberals find it hard to get by without believing they are on what they like to think is the right side of history. The trouble is that they can only envision the future as a continuation of the recent past. This is so whether their liberalism comes from the right or the left. Whether they are George Osborne’s City-based “liberal mainstream”, or Thatcherite think tanks, baffled and seething because Brexit hasn’t taken us closer to a free-market utopia, or egalitarian social democrats who favour redistribution or “predistribution”, an entire generation is finding its view of the world melting away under the impact of events.

Today’s liberals differ widely about how the wealth and opportunities of a market economy should be shared. What none of them question is the type of market globalisation that has developed over the past three decades. Writing in Tribune in 1943 after reviewing a batch of “progressive” books, George Orwell observed: “I was struck by the automatic way in which people go on repeating certain phrases that were fashionable before 1914. Two great favourites are ‘the abolition of distance’ and ‘the disappearance of frontiers’.” More than 70 years later, the same empty formulae are again being repeated. At present, the liberal mind can function only to the extent that it shuts out reality.

It is not surprising that there is talk of ­entering a post-liberal moment.

Lees dit essay van John Gray verder op de New Statesman

The fruits of oligarchy

Two years ago, Professor Martin Gilens created one of the simplest, saddest graphs in the nation. It represents the degree to which the policy preferences of ordinary Americans affected policy making when their desires differed from those of the political elite. The graph is a straight line: Since 1981, ordinary Americans and the mass organizations they joined had no effect on policy. Instead, Gilens found, the 1,779 policy choices he studied had all been most decisively influenced by economic elites and organized business groups.

This election was a scream of anger from millions of people who had never read Gilens’ research, but felt it in their bones; who felt they had more voice on TripAdvisor than on trade, more say in “American Idol” than in American policy.

The media has suddenly rediscovered the white working class — those Reagan Democrats whose support handed the former Hollywood actor the presidency. It’s true that these same voters came out in large numbers for Trump in the few states that mattered to give him the same office. Places hardest hit by manufacturing losses to China were surprise areas of Trump support, and many Trump voters had been hurt personally by such job losses or by the economic wallop of rising Obamacare insurance premiums.

But Trump’s coalition was not just angry, unemployed whites. In fact, Hillary Clinton won among voters who said the economy was their biggest concern, and she won the struggling working class most strongly. The people who voted for Trump had jobs — he did 4 percent better among those earning $50,000-99,000 a year, and 1 percent better among those in the $100,000-199,000 income range — but they may have lost the dignity that went with their work.

Nor were Trump voters all racist or ignorant. Only 1 percent more whites voted for Trump than came out for Reagan and Romney, while 29 percent of Latinos picked a man who wants to build a wall between the U.S. and Mexico. Yes, Clinton supporters were better educated, but Trump garnered 45 percent of all voters with a college degree and 37 percent of those with graduate degrees.

In other words, the people who voted for Trump were not voting from their pocketbooks — they were voting from their sense of pride. They were people from the working class, middle class, and even upper middle class whose dignity had been denied, whose views had been denigrated, and whose lifestyles had been deteriorating thanks to the choices of “others.”

Lees verder op Carnegie Endowment

Regering stuurt per ongeluk verkeerd stuk door aan Kamer, geheimhouding blijkt normaal

In de categorie ‘niet zo handig’: de regering houdt klaarblijkelijk belangrijke informatie voor het parlement achter. Van documenten bestaan daarom twee versies. De Kamer krijgt een gekuist stukje papier met zoetgevooisde woorden. De volledige versie (met een ‘besloten gedeelte’) wordt voor de Kamer achtergehouden. De regering stuurde deze week per ongeluk de verkeerde versie naar het parlement.

De casus in het kort. Zoals u weet gaat de EU een associatieverdrag met Oekraïne aan, waarbij het land in onze douane-unie komt. Daarom zullen alle belemmeringen voor handel verdwijnen, hoewel het land compleet andere normen kent als het om werknemersrechten, het milieu of voedselveiligheid gaat.

De EU eist dat Oekraïne wat netter gaat produceren, omdat er in een douane-unie geen middelen ter regulering meer bestaan. Daarom staat in het verdrag dat de belemmeringen in zeven jaar worden afgebouwd, waarin Oekraïne zijn leven moet beteren. Dat gebeurt niet, dat weten we. Desondanks heeft Brussel besloten dat de handelsbelemmeringen voor bepaalde goederen veel sneller afgebouwd moeten worden.

Dat ligt gevoelig, omdat Nederland het verdrag nog moet ratificeren. De regering haast zich om te melden dat deze handelsmaatregel en het verdrag helemaal niets met elkaar te maken hebben, want de Europese commissie heeft de bevoegdheid om zo’n maatregel te nemen. Het voorstel staat los van de Nederlandse ratificatieprocedure van het Associatieakkoord met Oekraïne.’

Nu heeft de regering een versie van dit document die met het parlement en de samenleving wordt gedeeld (met de punten 1. tot 8.), maar ook een eigen, interne versie. Die wordt dus met niemand gedeeld.

Lees verder op 925

Revolving doors and the European Commission

Far from being exceptional, the recent hiring of former Commission President José Manuel Barroso and former Competition Commissioner Neelie Kroes serve as reminders that Europe is the testing-ground for a new kind of state, where the borders between public and private are structurally porous.

José Manuel Barroso at Goldman Sachs, Nelly Kroes at Uber’s “Public Policy Advisory Board” (sic.)…. These two incidences of headhunting at the very top of the European Union are certainly spectacular. But it would be wrong to see them as simple one-off deviations from the norm, linked respectively to his ideological stance (neoconservative) and her professional orientation (routinely switching between political office and the boards of large corporations). They in fact reveal the ordinary functioning of a European policy that has been flourishing for over two decades, and which we could call the “neoliberal” revolving door.

These two “defectors” are actually doing in “private” exactly the opposite of what they were required to do in “public”, playing on “interpretations”, “exemptions” and “exceptions” to undo what they previously sought to establish: the proper functioning of European rules governing the Single Market, competition and budgetary deficit limits. This is not so far removed from the classic meaning of “revolving doors”, prevalent in 1970s France, which linked high government to industrial and financial groups in strategic sectors or close to public procurement bodies. This powerful collusive network was an extension of the State’s preeminence, appointing high authorities to coordinate France’s “mixed economy”.

This is not the case in the European Union, which has never been a “productive State”, nor an economic actor (its budget is barely worth 1% of Europe’s GDP). The EU has primarily carved out its specific form of statehood and public authority by developing a “liberal interventionism” that favours economic freedoms and “undistorted” competition. The EU has done so by presenting itself as the “chief organiser” of private markets, from DG Competition to the Court of Justice.

And this market-making state forged within EU institutions has quickly spread to European states, which have drastically remodeled their administrative structures.

Lees verder

Weer soevereiniteit weg, met dank aan PvdA

Op 19 oktober is de Europese Unie weer een beetje minder democratisch geworden. Dat zit zo.

Op die dag maakte de Commissie bekend een nieuwe adviesraad te hebben ingesteld, een Europese begrotingsraad. Volgens het persbericht gaat het om een ideetje uit die Europese dystopie die het vijf-presidentenrapport heet en die als titel draagt: De voltooiing van Europa’s Economische en Monetaire Unie. In dat epistel, waar Juncker, Schulz, Draghi, Tusk en onze eigen Dijsselbloem (PvdA) voor hebben getekend, wordt de weg naar een Europese federale staat geplaveid. En daarin wordt dus ook de oprichting van een onafhankelijke Europese Budgettaire Raad aangekondigd.

Hier is de omschrijving: ‘Deze nieuwe entiteit zou de nationale begrotingsraden coördineren en complementeren die in de context van de EU-richtlijn inzake begrotingskaders zijn opgericht. Hij zou een publieke en onafhankelijke beoordeling geven op Europees niveau van de wijze waarop de begrotingen (…) presteren tegenover de economische doelstellingen en aanbevelingen vervat in het budgettaire governancekader van de EU.’

Probeer tot je te laten doordringen wat er staat: een Europese begrotingsraad gaat ‘nationale begrotingsraden coördineren’ en hun werk beoordelen aan de hand van ‘doelstellingen en aanbevelingen’ van de Europese Commissie. Parlement, Prinsjesdag, algemene beschouwingen, democratische strijd over wat we waar aan besteden, nationale begrotingssoevereiniteit: het wordt als het aan de vijf presidenten ligt (en als wij niet oppassen) een zaak van technocraten die vanuit Brussel wel even zullen bepalen of het allemaal kan en mag.

Nou kun je van dat vijf-presidentenrapport veel vinden – en ik vind er van alles van en heb dat op deze plek ook meermalen opgeschreven – maar niet dat het irrelevant is. Sluipenderwijs wordt momenteel het ene na het andere ideetje ingevoerd. Bankenunie? Check! Kapitaalmarktenunie? Check! En nu dus ook een Europese Budgettaire Raad.

Lees deze column van Ewald Engelen verder op de Groene

Verzet tegen een koudere wereld

Dat de mensen die te hoop lopen tegen het Ceta-handelsverdrag of het Oekraïneverdrag zich niet door honderden pagina’s verdragtekst hebben heengeploegd, maakt hun verzet nog niet ongefundeerd. Laat de elite nu eindelijk naar ze luisteren, voor het écht misgaat.

Voor het associatieverdrag met Oekraïne geldt niet veel anders dan voor Ceta, zegt Jan Luiten van Zanden. Een nee-stem tijdens het referendum van dit voorjaar was geen afwijzing van het pak papier waarin Europa en Oekraïne afspreken zich nader te verbinden. Het was een symbolisch verzet tegen een wereld die steeds kouder wordt.

Mensen voelen zich in de steek gelaten en ze hebben een punt, vindt de hoogleraar economische wereldgeschiedenis aan de Universiteit Utrecht. Ouders en kinderen weten een ding zeker: volgende generaties krijgen het niet beter. Alle verhalen over de zegeningen van open grenzen en vrijhandel ten spijt, de administrateur, de heftruckchauffeur en de medewerker buitendienst zagen geen extra werk hun kant opkomen.

De afgelopen twintig jaar verdwenen er juist banen naar Azië of ze werden weggeautomatiseerd. Vaste aanstellingen veranderden in flexcontracten van zes maanden of een jaar. Wat kwam er wel hun kant op? Problemen met minderheden, want die trokken hun buurten binnen.

Hun tegenstem was een symbolisch verzet, meent Van Zanden, tegen een elite die globalisering predikt, maar zich onvoldoende druk maakt over het feit dat niet iedereen ervan profiteert.

“Zestig procent van de stemmers wees het verdrag met Oekraïne af. Dan krijgt het kabinet zo’n duidelijk signaal en dan laat het een half jaar niets van zich horen”, zegt Van Zanden. In het zicht van de deadline – de Tweede Kamer had op 1 november duidelijkheid gewild – wrong premier Rutte zich alsnog in bochten om kool en geit te sparen. Van Zanden: “Kansloos, bij voorbaat. Hij kan het niet goed doen. Hij zal in Brussel nooit zeggen ‘we blokkeren dat hele verdrag’. En zo voedt hij het ongenoegen onder de nee-stemmers. Het wordt alleen maar erger op deze manier. Je wordt er soms een beetje somber van, ja.”

Lees dit artikel van Lidwien Dobber verder op Trouw

Wees er maar zeker van: die middenklasse, zij gaat eraan

Zelden heb ik zo’n oprechte aanklacht tegen wat er mis gaat in onze economie gezien. Een Roemeense vrachtwagenchauffeur werd aan de kant van de snelweg door de Antwerpse televisie naar zijn mening gevraagd over zijn beroep. “Ik haat deze job. Ik wil ook naar huis gaan en mijn kinderen kunnen zien, maar mijn kinderen hebben geld nodig om naar school te kunnen gaan.”

Dit zijn de moderne slaven die onze globalisering overeind houden: de katoenplukkers in Tajikistan die hun eigen natuur kapot maken om onze T-shirts te kunnen produceren, de Aziatische arbeidsters die aan één euro per dag onze rommelwinkels vullen, de Filipijnse matrozen die de containerschepen bemannen, de Roemeense truckers die de containers naar onze warenhuizen brengen, de arbeiders van Fernand Huts die zonder vast contract alles in dozen mogen stoppen en de winkelbediendes die de meuk eveneens aan een hongerloon aan de gezapige Europese middenklasse mogen verkopen.

Lees deze column van Jonathan Holslag verder op De Morgen

Democratie moet niet de bestuurders dienen

De democratie zal altijd omstreden zijn, met tegendraadse en grofgebekte volksvertegenwoordigers.

Door: Wim Voermans hoogleraar staats- en bestuursrecht.

Het gaat niet de goede kant op met de vertegenwoordigende democratie als je de lawine van recente analyses mag geloven. Aangestoken door David Van Reybroucks doemscenario (Tegen Verkiezingen, 2013) is vooral in bestuurlijke kringen de overtuiging ontstaan dat de democratische instituties die we nu kennen, zowat op hun laatste benen lopen. Die bestuurders ergeren zich al jaren aan onkundige volksvertegenwoordigers, die met politieke spelletjes hun agenda frustreren en ze zijn zich kennelijk rot geschrokken van de asielzoekerscentra-onrust, het aanzwellende ‘populisme’ en de verharding van het debat (vooral ook op social media).

In plaats van naar zichzelf te kijken, zoeken invloedrijke adviescommissies, grotendeels bestaande uit hoogopgeleide bestuurders, de oorzaak in het disfunctioneren van volksvertegenwoordigingen. Zo ook het recente rapport Code Oranje dat de gemeenteraden op de schop wil nemen door er na loting leden aan toe te voegen, jaarlijks 3 keer burgertoppen te organiseren en gemeenteraadsleden te kunnen vervangen door ‘deskundigen’.

Lees verder op de Volkskrant