Raad van State is verdeeld en naar binnen gekeerd

De strijd is ontbrand om de opvolging van Piet Hein Donner, vice­voorzitter van de Raad van State. Maar het instituut staat, ook intern, bloot aan kritiek. Wat is er aan de hand in dit Hoog College van Staat? In een intern onderzoeksrapport van 75 pagina’s, opgesteld door een commissie van drie eigen leden van de Raad van State, worden snoeiharde oordelen geveld.

LEES VERDER

Genoeg inleidende verzoeken voor Donorreferendum

Er zijn meer dan 10.000 geldige verzoeken ingediend voor het houden van een referendum over de Wijziging van de Wet op de orgaandonatie in verband met het opnemen van een actief donorregistratiesysteem. Op basis van deze aselecte steekproef heeft de Kiesraad 41.887 verzoeken als geldig aangemerkt. Daarmee gaat deze wet door naar de volgende, definitieve fase. Als in de definitieve fase, die loopt van vrijdag 4 mei tot en met donderdag 14 juni 2018, 300.000 geldige verzoeken zijn ontvangen, dan wordt een raadgevend referendum over de wijziging van de Wet op de orgaandonatie gehouden. U kunt vanaf vrijdagavond 4 mei digitaal het formulier voor een definitief verzoek (dus opnieuw!) invullen en tekenen.

TEKEN OP REFERENDUM.NL

Wim Voermans: Referenda zijn een open zenuw

Referenda en representatieve democratie zouden niet samengaan en referenda zouden de democratie uithollen, volgens het vorige jaarverslag van de Raad van State. De Leidse hoog- leraar staats- en bestuursrecht Wim Voermans vindt het onzin. “Het is gewoon wetenschappelijk gezien niet waar. Er is ook nog nooit een bestaande representatieve democratie omgevallen, doordat de burgers via een referendum hun mening kenbaar mochten maken.”

LEES VERDER

Waarom blijven weldenkende mensen stemmen op partijen die langdurig falen?

Een reactie onder een artikel op Geenstijl over het debat rond de memo’s over de dividendafschaffing. ‘Wobbelplatte’ is niet de enige die zich hierover verbaast en ook in Duitsland was de verbijstering groot nadat Frau ‘wir schaffen das’ Merkel vrijwel ongeschonden uit de verkiezingen kwam. Die verbazing is gerechtvaardigd: waarom blijven weldenkende mensen stemmen op traditionele partijen die op vele fronten langdurig falen, zelfs – zo lijkt het er nu toch sterk op – liegen tegen de Tweede Kamer en zo de fundamenten van het democratisch proces aantasten?

LEES VERDER

Brussel vol in de aanval op onwelgevallig nieuws en de vrijheid van meningsuiting

Nepnieuws is volgens de Commissie ‘aantoonbaar valse of misleidende informatie’ die wordt verspreid vanwege economisch gewin of om bewust de burgers te bedriegen en de samenleving te schaden. EU-diplomaten tonen zich niettemin sceptisch. Zij vragen zich af wie bepaalt wat ‘vals en misleidend’ is en vrezen ongewenste druk op de vrije nieuwsvoorziening.

LEES VERDER

De dividendsaga is illustratief voor de staat van onze democratie

The plot thickens’, zoals de Britten zeggen. De maatregel stond in geen enkel verkiezingsprogramma; dook plotseling op in het regeerakkoord; betrof een krankzinnig hoog bedrag (1,4 miljard euro per jaar); werd afgelopen november tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen uiterst knullig door de coalitie verdedigd; was volgens Rutte niet geagendeerd door lobbyende Nederlandse multinationals (lees: Shell en Unilever) en was niet gebaseerd op enig rekenwerk of andere documenten (‘kijk het formatiedossier er maar op na’, aldus Rutte) maar werd gelegitimeerd met een verwijzing naar het onderbuikgevoel van een premier die ‘in al zijn vezels’ voelde dat dit goed was voor Nederland. Ik heb het over de afschaffing van de dividendbelasting.

LEES VERDER

Bart Nijman: De donorwet afschieten? Nee hoor, dat is niet de bedoeling

Nijman, adjunct-hoofdredacteur van GeenStijl die strijdt voor misschien wel het allerlaatste referendum over de nieuwe donorwet, heeft het als voorman van het referendum nogal druk. “Een gekkenhuis, het gaat veel harder dan we hadden verwacht”, zegt hij. “GeenPeil wilde eigenlijk alleen even de sfeer proeven, kijken of er animo voor was. Ik had nooit verwacht dat er na het paasweekend zoveel media op zouden duiken. Het bewijst wel dat we niemand hoeven te overtuigen dat de donorwet een goed onderwerp voor een referendum is.”

LEES VERDER

Corruptie

De dividendbelastingsaga heeft deze week een onverwachte wending genomen. Niet alleen blijkt het onzeker of het doel van de afschaffing ervan – namelijk het binnenhengelen van het Britse hoofdkantoor van Unilever – daadwerkelijk bereikt wordt, nu Britse aandeelhouders hebben aangekondigd dwars te gaan liggen op de aanstaande aandeelhoudersvergadering. Ook blijken Rutte, Buma, Pechtold en Seegers afgelopen november tijdens het debat over de afschaffing van de dividendbelasting à raison van 1.4 miljard euro per jaar (!) de kamer glashard te hebben voorgelogen.

Wat was er ook weer aan de hand?

LEES VERDER

Nee-kamp wil via kort geding uitstel inlichtingenwet

Privacyorganisaties en andere belangengroeperingen willen via een kort geding afdwingen dat de nieuwe Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten (Wiv) niet per 1 mei in werking treedt. Ze vinden dat het kabinet eerst de na het referendum aangekondigde wijzigingen moet doorvoeren. Dat kan nog vele maanden duren. Het kabinet is er juist op gebrand dat de Wiv wel per 1 mei van kracht is. De inlichtingendiensten zouden de nieuwe bevoegdheden om ook op de kabel op grote schaal data te kunnen verzamelen hard nodig hebben. De coalitiepartijen VVD en CDA stemden alleen in met enkele wijzigingen op voorwaarde dat de startdatum van 1 mei overeind zou blijven.

LEES VERDER

Brussel wil EU-lidmaatschap voor Albanië en Macedonië

De Europese Commissie wil toetredingsonderhandelingen beginnen met Albanië en Macedonië. De EU moet snel een lidmaatschap mogelijk maken voor de landen van de Westelijke Balkan om te voorkomen dat dit gebied weer ten prooi valt aan oorlog. Dat zei Commissievoorzitter Jean-Claude Juncker dinsdag. Het gaat om zes Balkanlanden. Met Servië en Montenegro wordt al onderhandeld. Daar moeten nu Albanië en Macedonië bij komen, volgens het Commissievoorstel aan de lidstaten. Voor Bosnië en Kosovo is dat moment nog niet nabij. Zij blijven vooralsnog een zogeheten potentiële kandidaat-lidstaat. Verschillende lidstaten staan gereserveerd tegenover de uitbreidingsambities van de Commissie.

LEES VERDER

Parlement berispt Juncker om ‘staatsgreepachtige’ benoeming Selmayr

Commissievoorzitter Jean-Claude Juncker krijgt vandaag een stevige tik op de vingers van het Europese Parlement voor de ‘staatsgreepachtige’ benoeming van zijn voormalige kabinetschef tot hoogste ambtenaar van de Europese Commissie. Het parlement eist naar verwachting dat de benoeming wordt heroverwogen. Dinsdagavond beraadden de politieke fracties zich met toenemende nervositeit over wat in Brussel en Straatsburg de affaire-Selmayr is gaan heten, genoemd naar Junckers oud-kabinetschef Martin Selmayr die eind februari unaniem door de Commissarissen werd aangewezen als de nieuwe secretaris-generaal van de Commissie. De ontwerptekst hekelt de wijze waarop Selmayr zijn promotie kreeg: zonder andere kandidaten en alleen Juncker was op de hoogte. Eén dag voor de gewraakte Commissievergadering werden de Commissarissen Frans Timmermans (eerste vicevoorzitter) en Günther Oettinger (Personeelsbeleid) geïnformeerd, de andere Commissieleden werden totaal verrast. Het parlement is ‘teleurgesteld’ dat geen van de Commissarissen heeft aangedrongen op uitstel van de benoeming of een discussie wilde.

LEES VERDER

Anoniem door EU reizen kan binnenkort niet meer: alle gegevens opgeslagen

Anoniem per vliegtuig, bus, trein of boot door de EU reizen kan binnenkort niet meer. Gegevens van reizigers worden opgeslagen door de overheid van het land waar de reis begint of eindigt, en kunnen uitgewisseld worden. België begint vandaag, Nederland volgt naar verwachting eind volgende maand. Ons land begint met het registreren van al het vliegverkeer, zowel voor vluchten binnen als buiten de EU. Luchtvaartmaatschappijen zijn verplicht de gegevens van passagiers door te geven. Hierbij gaat het om de naam, de reisdata, het reistraject, de ticketinformatie, de contactgegevens, de reisagent bij wie de vlucht is geboekt, het gebruikte betaalmiddel, het stoelnummer en de bagage-informatie. Een woordvoerder van minister Grapperhaus (CDA, Justitie) sluit niet uit dat op termijn ook de gegevens van bus-, trein- en bootpassagiers worden verzameld.

LEES VERDER

Mark Rutte ontloopt het referendumdebat

Tijdens de campagne over de Sleepwet vergeleek Mark Rutte het referendum met ‘kantklossen’, een vrijblijvende vorm van vrijetijdsbesteding. Het was een opmerking uit hoogmoed, omdat de premier er van overtuigd was dat hij het referendum toch wel zou winnen. Maar Nederland zei ‘nee’ tegen de premier. Ik was wel benieuwd hoe Rutte deze uitslag weer recht wilde klossen en nodigde de premier daarom uit voor het debat over het referendum. Maar Rutte ontliep dat Kamerdebat, hij ging veel liever op handelsreis naar China. Het typeert de man, dat hij liever de belangen verdedigt van multinationals in China, dan dat hij verantwoording aflegt over zijn politiek in de Kamer.

LEES VERDER

De VVD ís inderdaad een baantjesmachine geworden

In het Algemeen Dagblad gaf het liberale oud-Kamerlid Ton Elias afgelopen week zijn partij er flink van langs. In de VVD, zei hij, is de afgelopen jaren een ‘ja-en-amencultuur’ ontstaan van ‘bleke politici’ die door verplichte communicatietrainingen allemaal hetzelfde zeggen. ‘Ik mis discussie in mijn partij. Het doet mij pijn te zeggen, maar de partij is een baantjesmachine geworden. Je gaat er heen om raadslid of Kamerlid te worden, niet omdat je écht zélf iets wil met dit land.’

LEES VERDER

Alles wat we vandaag als verworven beschouwen, is dat allesbehalve

Afgelopen week was er veel heisa over het voorstel van een radicale moslimpartij in Brussel. Die is voor gescheiden busvervoer voor mannen en vrouwen. De politieke reactie op dit voorstel was zowel uitzonderlijk heftig als uitzonderlijk eensgezind. Er zijn wel veel meer mensen die radicale voorstellen of opinies lanceren. Toch kunnen die op veel minder politieke aandacht rekenen. Verdient een dergelijk marginaal fenomeen wel zoveel aandacht?

Ik vind van wel. Een minderheid is heel goed in staat om haar visie op te leggen aan de rest van de maatschappij. Dat wordt heel treffend beschreven in ‘Skin in the Game’, het meest recente boek van de Libanees-Amerikaanse auteur Nassim Taleb. Daarin gaat hij onder meer op zoek naar verborgen asymmetrieën in het dagelijkse leven.

Zoals die van de ‘koppige minderheid’. In tegenstelling tot wat je zou verwachten, worden beslissingen in een samenleving vaak niet genomen op basis van de meerderheidsregel. In de praktijk is het vaak de koppigste en minst tolerante minderheid die haar eisen, normen, waarden of levensvisie kan opleggen aan de rest van de samenleving. Zeker als die samenleving zelf heel flexibel en tolerant is.

LEES VERDER

Ons land is nog niet af van referenda

Lange tijd was ik een tegenstander van referenda. Mijn argumenten verloren echter aan scherpte. Zo vond ik dat referenda op gespannen voet stonden met representatieve democratie. Dat is wel zo, maar referenda zijn juist bedoeld als aanvulling op de vertegenwoordigende democratie en beslist niet als vervanging. In nogal wat landen in de wereld werkt het instrument heel goed en is de representatieve democratie niet wezenlijk aangetast.

LEES VERDER

Opiniegetto’s

Het valt niet mee met de kwaliteit van het publieke debat. Mijlenver weg blijft het bij de machtsvrije uitwisseling van argumenten die de Duitse filosoof Jürgen Habermas ooit als democratisch ideaal heeft geformuleerd. Puttend uit tien jaar columnistendom en even zovele jaren van Twitter-activisme struikel ik steeds weer over twee redeneringen die een gerede gedachtenuitwisseling steevast in de kiem smoren. En typerend zijn voor een publieke arena die eerst en vooral bedoeld is om de neoliberale consensus te bewaken. Daaronder versta ik algemeen gedeelde vooronderstellingen als: mondialisering is een gegeven en goed voor ons; technologische innovatie gaat ons milieuvraagstuk oplossen; Nederland is een prachtig, tolerant en gastvrij land, en de mondialiseringsverliezers gaan we helpen door meer en beter onderwijs. D66 is er de perfecte belichaming van.

LEES VERDER

EU-landen willen kiesdrempel om eurosceptische partijen te weren

De EU-landen willen de komst van extremistische splinterpartijen in het Europees Parlement blokkeren met een kiesdrempel. Vanwege de politieke gevoeligheid is gekozen voor een kiesdrempel van minimaal 2 procent die vooralsnog alleen de grote lidstaten treft. Den Haag heeft bedongen dat deze electorale hindernis nooit de Nederlandse zetelverdeling in het Europees Parlement zal raken.

De Tweede Kamer bespreekt het voorstel voor een nieuwe Europese kieswet vanmiddag en stemt daar naar verwachting mee in. België heeft als enige een principieel bezwaar tegen de invoering van een drempel die kleinere partijen uitsluit. De druk op België om overstag te gaan is echter ‘heel groot’, zeggen betrokken EU-diplomaten. Volgende week willen de Europese ministers van Buitenlandse Zaken de nieuwe Europese ‘kiesakte’ goedkeuren. Hun vergadering geldt als ‘de laatste kans’ om de nieuwe kiesregels ingevoerd te krijgen vóór de Europese verkiezingen van 2019.

LEES VERDER

De blinde vlek van de PvdA en de SP

Sociaaldemocraten hebben geen oog voor zorgen over onze manier van samenleven. Terwijl de onderlinge verbondenheid in ons land stapsgewijs daalt en er beslissende discussies spelen over migratie en integratie, blijven de SP en de PvdA hun pijlen richten op economische zekerheid en solidariteit. Men ziet echter iets groots over het hoofd. Deze focus is een kansloze route als men een aantrekkelijke partij wil worden voor de middenklasse, voor de sociaaldemocratische basis. De sociaaldemocratie verliest enorme steun omdat zij geen duidelijk antwoord geeft op een grote zorg van Nederlanders: onze manier van samenleven. Kiezers vragen om morele standpunten over hoe mensen met elkaar moeten omgaan. Om grenzen te stellen in onze samenleving waarmee culturele zekerheid wordt geboden. Wat mag wel en wat mag niet? Daar is meer behoefte aan dan aan economische zekerheid.

LEES VERDER

Het referendum is nodig om de tirannie van de kleine meerderheden te bestrijden

Ineens kan ik mij voorstellen hoe het is om D66’er te zijn. Dat voelt zo. Een tijdje terug besloot ook ik om de kroonjuwelen van het referendum naar het schuurtje te doen. Dat was na de Brexit en vooral de Catalaanse onafhankelijkheidsstem. Een kleine meerderheid mag toch niet een heel volk gijzelen, was de overweging. Kleine meerderheden, opgeklopte tegenstellingen, onoverzienbare gevolgen. Dan maar geen referendum. Ik kreeg applaus van verstandiger mensen, maar het bleef knagen. En nu het kabinet zo voortvarend af wil van het referendum, weet ik het zeker: afschaffen is een slecht idee.

LEES VERDER

Welvaart versus welzijn

Economische groei wordt sinds de tweede wereldoorlog gezien als de oplossing voor vele, zo niet alle, problemen. Politieke programma’s kenmerken zich dan ook door een sterke focus op economische groei. Vanaf de studenten opstanden in de jaren 60 van de vorige eeuw heeft zich een steeds krachtiger trend gemanifesteerd, de individualisering. De individualisering heeft ertoe geleid dat het streven naar welvaart- en welzijnverbetering voor de maatschappij steeds meer is verschoven naar welvaartsverbetering van het individu. Solidariteit is inmiddels als woord uit de mode en politiek incorrect. Het streven naar zelfverrijking is, met steun van de politiek, uitgegroeid tot een brede maatschappelijke stroming.

LEES VERDER

D66: that not winning feeling. O-oh

Het was even ontnuchterend als bevreemdend. Zodra deze week tot het Binnenhof doordrong dat ze bij GeenStijl annex GeenPeil hun zinnen hebben gezet op een laatste referendum, over de Donorwet van Pia Dijkstra (D66), stond de vrees voor een nieuwe afgang bij menigeen meteen in de ogen. O-oh. In de Amerikaanse politiek is er een term voor: that not-winning feeling. Het idee dat het allemaal niet meer uitmaakt. Dat het om het even is welke argumenten je hebt, of welke strategie je bedenkt. Dat de uitkomst toch vaststaat: wéér een smadelijke nederlaag.

LEES VERDER

Hoofdredacties Pauw & Volkskrant <3 referendum

Ook een ding. Mainstreammediërende referendumfans. Ja dat las u goed. De main stream media omarmen het donorreferendum en wij omarmen de media die het referendum omarmen. Het is campagne immers, en voor die campagne was gisteravond een goede avond. Na het hoofdredactioneel commentaar in de Volkskrant staat ook hoofdredactioneel presentator Jeroen Pauw – van het programma ‘Pauw’ – achter het donorreferendum: “Gewoon handtekening zetten, dan komt dat referendum er. (…) Ik mag best zeggen dat het goed is voor de democratie, dat we een referendum hebben. Referendum punt en el is de website.” Hoe kan dat toch mensen? Is het omdat ze bij de Volkskrant zo’n enorme touwtyfushekel aan D66 hebben? Omdat Pauw altijd maar weer in de schijnwerpers wil staan en er een snood plan van TMG BNNVARA achter zit? Of zou het gewoon zijn omdat ze het referendumvoorstel net als meer dan 31.000 ondertekenaars een goed idee vinden?

LEES VERDER

De aanpassing van de inlichtingenwet toont het nut van referenda aan

Minister Ollongren zegt het zelf: de verbeteringen die zij namens het kabinet gaat aanbrengen aan de Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten zijn meer dan ­cosmetisch. De nieuwe wet gaat weliswaar op 1 mei in, maar zal worden aangepast aan de bezwaren van de nee-stemmers die het referendum van 21 maart met klein verschil hebben gewonnen. Door de inlichtingenwet te verbeteren na de verrassende uitslag van het referendum, erkent de regeringscoalitie dat het instrument referendum een nuttige aanvulling is van het stelsel van de parlementaire ­democratie. Het is dan ook niet meer vol te houden om, zoals de coalitie wil, het referendum af te schaffen. Het zou dan ook verstandig zijn wanneer de Eerste ­Kamer dit kabinetsvoorstel zou afwijzen.

LEES VERDER

Met het Sleepwetreferendum bereikte de kiezer wat D66 niet lukte

Ineens bleek er van alles mogelijk – en het ging ook nog eens snel en relatief soepel. Iets meer dan twee weken na het verloren referendum presenteerde het kabinet afgelopen vrijdag een reeks aanpassingen aan de Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten (Wiv). Met dit pakket hoopt de coalitie tegemoet te kunnen komen aan de zorgen van de kiezers, die op 21 maart met een klein verschil (49,4 tegen 46,5 procent) nee zeiden tegen de wet. Met dit akkoord heeft de coalitie het politieke gesteggel over de Wiv vermoedelijk achter zich gelaten. Maar de discussie over het referendum is er eigenlijk alleen maar ingewikkelder op geworden. Met deze soepele oplossing toont het kabinet namelijk aan dat het raadgevend referendum, dat op het punt staat afgeschaft te worden, wel degelijk een nuttig politiek instrument kan zijn. Voor D66 is dit een pijnlijke constatering. De kiezer kreeg voor elkaar wat de partij tijdens de maandenlange kabinetsformatie niet lukte: wijzigingen afdwingen in een wet waarover serieuze twijfels bestaan.

LEES VERDER

Rutte: Ik vind referenda een gruwel

Voorstanders zien het als hét bewijs dat een raadgevend referendum wel degelijk iets toevoegt aan de democratie: de gang van zaken rond de inlichtingenwet. Zo kan het dus ook, menen voorstanders. Er is uitvoerig en inhoudelijk gedebatteerd over een complex onderwerp als de balans tussen veiligheid en privacy, de opkomst was hoog en het kabinet heeft geluisterd. Hét bewijs dat een raadgevend referendum wel degelijk iets toevoegt aan de democratie? Rutte blijft onvermurwbaar: ‘Ik vind referenda een gruwel.’

LEES VERDER

Motivering voor afschaffen referendum rammelt aan alle kanten

In het regeerakkoord van kabinet-Rutte III is afgesproken dat het raadgevend referendum wordt afgeschaft. De regering heeft daar haast mee gemaakt: de wet die de intrekking van de Wet raadgevend referendum regelt is al aangenomen door de Tweede Kamer. De intrekkingswet ligt daardoor nu bij de Eerste Kamer, die vorige week een hoorzitting organiseerde en het oordeel vroeg van zeven deskundigen (mijzelf incluis). Er werden stevige noten gekraakt, zowel over het besluit om de referendumwet nu in te trekken als het besluit om een referendum over die intrekking onmogelijk te maken. Vanuit wetenschappelijk perspectief valt er inderdaad nogal wat op aan te merken.

LEES VERDER

Referendum was unaniem belachelijk succes en volgende kan alleen nog maar beter worden

Het was, alle vertwijfeling van mensen die het nieuwe vrezen ten spijt, een topreferendum, dat over de sleepwet. Er kwamen een hoop mensen opdagen, ze zeiden weloverwogen ja of nee, en toen eenmaal duidelijk was dat het een njet was geworden, nam het kabinet het advies ter harte en ging de boel aanpassen. Gisteravond lekten de eerste contouren van de tegemoetkomingen aan de mensen in het land uit: er komt mogelijk minder willekeur en inhaligheid bij het verzamelen van data door de veiligheidsdiensten, onze gegevens kunnen wellicht niet zomaar ongecontroleerd worden meegegeven aan de eerste de beste onfrisse bevriende natie, misschien wordt de bewaartermijn ingekort. Het was, kortom, een unaniem belachelijk succes.

LEES VERDER

Referendum over de donorwet zal bewijzen dat meer debat meer registraties oplevert

We worden steeds beter in referenda. Had het Oekraïnereferendum nog een rommelig karakter, in de aanloop van het Sleepwetreferendum was het debat inhoudelijker, de informatievoorziening breder en de benadering positiever. Toch maakt het kabinet haast met de afschaffing van dit fijne democratische middel. Laten we daarom er nog eentje houden. Het is een race tegen de klok, maar een volksraadpleging over de nieuwe donorwet is misschien nét haalbaar voordat de Eerste Kamer instemt met de afschaffing van het raadgevend referendum. Het is er een perfect onderwerp voor. Allereerst is actieve donorregistratie geen politieke kwestie, maar meer een ethische afweging die alle burgers aangaat. De wet raakt aan grondwettelijke privacyrechten en de onaantastbaarheid van het lichaam. Iedereen wordt donor, tenzij je aangeeft dat niet te willen. Zwijgen is toestemmen volgens de initiatiefwet van D66. Op de vraag van de Senaat hoe bedenkster Pia Dijkstra kon garanderen dat alle meerderjarige Nederlanders van hun aanstaande actieve donorschap verwittigd zouden worden, antwoordde zij: ‘Garantie krijg je alleen op stofzuigers.’ Dat is echt te mager voor zo’n ingrijpende aanpassing van het donorsysteem.

LEES VERDER

Vijf redenen om het raadgevend referendum niet af te schaffen

Er bestaat een grote kans dat het landelijke referendum op verzoek van burgers binnenkort wordt afgeschaft. De Tweede Kamer heeft met een kleine meerderheid al ingestemd met het wetsvoorstel tot afschaffing van de Wet Raadgevend Referendum (Wrr). Het lot van het wetsvoorstel ligt nu in handen van de Eerste Kamer. De vier regeringspartijen hebben daar met 38 zetels een krappe meerderheid, maar krijgen waarschijnlijk steun van twee leden van de SGP. Afschaffing zal een ernstige verschraling van de Nederlandse democratie betekenen. Grote groepen uit de bevolking wordt daarmee de mogelijkheid ontnomen om te laten weten wat ze vinden van een bepaald omstreden voorstel. Aan referenda neemt in het algemeen een redelijke afspiegeling van de bevolking deel. Het is zeker geen perfecte afspiegeling. maar het is winst voor een democratisch stelsel als veel lager en middelbaar opgeleiden deelnemen, terwijl ze bij nauwelijks betrokken zijn bij veel andere vormen van participatie. Er zijn echter meer redenen om de afschaffing van het referendum te betreuren

LEES VERDER

Niet het referendum is hier het probleem, maar de regering

Komende tijd buigt de Eerste Kamer zich over het referendum. De regering wil afschaffing, omdat het verwachtingen over politiek vertrouwen niet zou hebben waargemaakt. Vreemde redenering, zeker gezien gedrag van gezagsdragers bij het referendum in 2005, 2016 en 2018.

“Nepnieuwslawine” kopte De Telegraaf op 14 november. Het ging om een brief van minister van Binnenlandse Zaken Kajsa Ollongren (D66) aan de Tweede Kamer. Daarin legde ze een verband tussen onderzoek naar buitenlandse “digitale dreiging” en de Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten (Wiv): voor “dit onderzoek is het wettelijke kader van de Wiv noodzakelijk.”

Ollongrens alarmerende taal leek onderdeel van de campagne voor het referendum over de Wiv. Die maand leek ook CU-leider Gert-Jan Segers al op campagne. Hij reageerde fel op het voornemen van PVV-collega Geert Wilders, die ook voor de Wiv is, om zich bij een eventueel ‘nee’ neer te leggen: “De heer Wilders heeft heel wat uit te leggen als er dan toch een grote aanslag plaatsvindt.”

Bangmakerij in een referendumcampagne. Dat hebben we eerder gezien. Bijvoorbeeld bij het referendum over de goedkeuring van het associatieverdrag met Oekraïne in 2016. Europese Commissievoorzitter Jean-Claude Juncker sprak de vrees uit dat afwijzing de “deur kan openen naar een grote continentale crisis” en koren op de molen was “van populisten die de EU willen opblazen.”

Bij het referendum over de Europese Grondwet in 2005 lieten ook Nederlandse gezagsdragers zich niet onbetuigd.

LEES VERDER

Juncker wil een greep uit de ECB kas doen en dat is geen goed plan

De Europese Centrale Bank is een winstmachine. Niet dat de ECB uit is op winstmaximalisatie, lezen we op de ECB-site. (In) ‘werkelijkheid streven we een geheel ander doel na: het stabiel houden van de prijzen in het eurogebied. Soms maken we, als een bijeffect van onze inspanningen, winst – en aangezien we een publieke instelling zijn, zou deze winst u ten goede kunnen komen.’ Gôh, dat hebben wij nou nooit. Dat je als bijeffect van je dagelijkse beslommeringen ineens een paar miljard in je broekzak vindt. Gelukkig beseft de ECB dat ze die winst als publieke instelling met ons, de burgers, moet delen. Helaas niet per girobetaalkaart rechtstreeks op uw rekening. De ECB kiepert de winst via de De Nederlandse Bank in de Rijksschatkist. De regering beslist vervolgens wat het gaat doen met dat geld. Op die manier wordt dat gratis geld dus een beetje van ons. Maar daar gaat verandering in komen, tenminste als het aan de Europese Commissie ligt.

LEES VERDER

Moderne slaven houden onze globalisering overeind

Professor Jonathan Holslag gruwt van hoe de globalisering momenteel werkt. ‘De decadente Europese middenklasse is zijn eigen graf aan het graven’, waarschuwt hij. ‘Ze kan beter nadenken over hoe het anders kan.’

Op zijn Facebookpagina reageert professor Jonathan Holslag (VUB) op een reportage van ATV. Daarin komt een Roemeense truckchauffeur aan het woord die vertelt dat hij zijn werk haat en dat hij onverantwoord lang moet blijven rijden van zijn baas. ‘Ik wil ook naar huis kunnen gaan en mijn kinderen zien’, zegt de chauffeur met een krop in de keel. ‘Maar mijn twee kinderen hebben het geld nodig.’

De reportage heeft Holslag duidelijk geraakt. ‘Dit zijn de moderne slaven die onze globalisering overeind houden’, schrijft hij. ‘De katoenplukkers in Tadzjikistan die hun eigen natuur kapotmaken om onze T-shirts te kunnen produceren, de Aziatische arbeidsters die aan 1 euro per dag onze rommelwinkels vullen, de Filipijnse matrozen die de containerschepen bemannen, de Roemeense truckers die de containers naar onze warenhuizen brengen, de arbeiders van Fernand Huts die zonder vast contract alles in dozen mogen stoppen en de winkelbediendes die de meuk eveneens aan een hongerloon aan de gezapige Europese middenklasse mogen verkopen.’

Belastingontwijking ontwricht democratisch bestel

Multinationals onttrekken naar schatting jaarlijks 600 miljard euro aan belasting-heffing. Dat moet anders, vindt topeconoom Gabriel Zucman.

Uit de deze week gepubliceerde Paradise Papers blijkt hoe de rijkste individuen en bedrijven van de wereld alles doen om belasting te ontwijken. Apple, Nike, Facebook, Uber: allemaal schuiven ze hun merken, logo’s, royalty’s, algoritmes en winsten op zo’n manier rond tussen belastingparadijzen dat ze vrijwel geen belastingen hoeven te betalen.

Zucman waarschuwt voor ontwrichting van het democratische bestel en het economische systeem als het zo doorgaat.

„Je kunt het kunstmatig schuiven met winsten heel simpel oplossen.”

Stel: Apple draait 5 procent van zijn wereldwijde omzet in Nederland. Dan zou in Zucmans systeem Nederland belasting moeten heffen op 5 procent van Apple’s winst.

„Het interessante aan die oplossing is dat je helemaal niet de hele wereld tegelijk nodig hebt om dit in te voeren. Als één land ermee begint, kan dat de rest van de wereld laten zien dat het werkt, en volgt de rest vanzelf.”

Op de Europese stoep

Als die Puigdemont maar geen krassen maakt op onze Belgische automobiel. Dat was de lichtjes overspannen teneur in de landelijke media na het neerstrijken in Brussel van de minister-president van de Catalaanse Generalitat, die door de Spaanse regering was afgezet.

Wie door de Brusselse Spoormakersstraat wandelt, moet ter hoogte van nr 58 even omhoog kijken. Boven de voordeur van het pand hangt een verweerde herdenkingsplaat. In dat huis woonde ooit Joachim Lelewel, een aanvoerder van de mislukte Poolse novemberopstand van 1830 tegen Rusland. Nadat hij eerst een tijdje in Frankrijk was opgejaagd door de Franse politie, die nauw samenwerkte met de Russische geheime politie Okhrana, arriveerde de Poolse nationalist in 1833 in Brussel. Ook de Belgische overheid wilde Lelewel liever kwijt omwille van de druk vanuit Rusland. Om hem weg te krijgen, werden er geregeld straatprotesten tegen hem georkestreerd. Maar Alexandre Gendebien en Barthélemy Dumortier, twee veteranen van de Belgische revolutie van 1830, namen hem in bescherming, samen met nog andere prominenten.

Referendum over de Sleepwet toegelaten door de Kiesraad

Het referendum over de nieuwe Wet- op de inlichtingen en veiligheidsdiensten (Wiv) is toegelaten door de Kiesraad. Het wordt zeer waarschijnlijk gehouden op 21 maart 2018, de dag waarop in de meeste Nederlandse gemeenten ook gemeenteraads-verkiezingen worden gehouden. Dat heeft de Kiesraad vanmorgen bekendgemaakt.

De initiatiefnemers legden 417.354 ondertekende formulieren aan de Kiesraad voor, waarvan er na de wettelijk vereiste steekproef 384 duizend (92 procent) geldig bleken. Tegen het besluit van de Kiesraad is de komende zes dagen nog beroep mogelijk bij de Raad van State. De uitvoering van het referendum is overigens niet in handen van de Kiesraad, maar van een onafhankelijke referendumcommissie. Die zal de datum waarop het referendum wordt gehouden nog definitief maken, beslissen over subsidieaanvragen voor campagnes, maar bijvoorbeeld ook de vraag formuleren die op het stembiljet komt te staan.

In Memoriam: de Sociaaldemocratie

Afgelopen maart werd pijnlijk duidelijk wat vier jaar rechts beleid de PvdA had gebracht: de partij werd met de grond gelijk gemaakt. Ze is niet alleen: in heel Europa is de sociaaldemocratie op sterven na dood. Waar ging het mis?

Hoe rooskleurig zag de toekomst er midden jaren negentig voor de sociaaldemocraten uit. Onder leiding van charismatische aanvoerders als Tony Blair, Wim Kok en Gerhard Schröder onderging de beweging een ware moderniseringsgolf. ‘Neoliberalisme met een menselijk gelaat’, zo heette het project. Voor even leek het een (electoraal) niet te kloppen combinatie.

Twintig jaar later is van die onoverwinnelijkheid weinig overgebleven. Het grote verhaal van het voorbije verkiezingsseizoen is niet dat het politieke midden onverwacht weerbarstig bleek. Het is ook niet dat het ‘verkeerde soort populisme’ is afgestopt, of dat het politieke landschap desondanks almaar verder is versplinterd. Het echte verhaal is het dramatische verlies van de Europese sociaaldemocraten.

Tomorrow Belongs to the Corporatocracy

Back in October of 2016, I wrote a somewhat divisive essay in which I suggested that political dissent is being systematically pathologized. In fact, this process has been ongoing for decades, but it has been significantly accelerated since the Brexit referendum and the Rise of Trump (or, rather, the Fall of Hillary Clinton, as it was Americans’ lack of enthusiasm for eight more years of corporatocracy with a sugar coating of identity politics, and not their enthusiasm for Trump, that mostly put the clown in office.)

In the twelve months since I wrote that piece, we have been subjected to a concerted campaign of corporate media propaganda for which there is no historical precedent. Virtually every major organ of the Western media apparatus (the most powerful propaganda machine in the annals of powerful propaganda machines) has been relentlessly churning out variations on a new official ideological narrative designed to generate and enforce conformity.

Luther legde de basis voor breuklijn Noord- en Zuid-Europa

Vijfhonderd jaar geleden ontstond de culturele breuklijn tussen Noord- en Zuid-Europa, toen Maarten Luther de grondslag legde voor de grote protestantse afscheiding van de Rooms-Katholieke Kerk. Die breuklijn wordt ook binnen de Europese Unie tot op de dag van vandaag gevoeld, schrijft Syp Wynia.

Er is een Europa van boter en een Europa van olijfolie. Er is een Europa van aardappels en er is een Europa van pasta, rijst of noedels. Er is een Europa van schaamte en een Europa van schuld. Er is een Europa dat getekend is door het katholicisme en een Europa dat getekend is door het protestantisme. Er is een Europa dat getekend is door het orthodoxe christendom en zelfs een stukje Europa dat getekend is door de islam. Er is ook een Germaans Europa, een Latijns Europa en een Slavisch Europa.

Delen van Europa voelen zich westers, andere voelen zich zuidelijk dan wel oostelijk. De grenzen van al die soorten Europa zijn getekend door ligging en klimaat en zijn vervolgens in eeuwen, of zelfs millennia, aangevuld door veroveraars en de godsdiensten die ze met zich brachten.

Vertrouwen in de toekomst, vertrouwen in burgers

Als bij democratische vernieuwingen het middel wordt beoordeeld op zijn politiek wenselijke uitkomst is dat in essentie antidemocratisch, betoogt Geerten Waling.

De beloften waren stevig, toen Mark Rutte aan het begin van zijn tweede kabinet de ‘participatiesamenleving’ afkondigde. De ‘doe-democratie’ stond voor de deur, de burger was aan zet. De eerste teleurstelling kwam al direct, toen bleek dat al die grote woorden géén kleinere overheid of lagere belastingen betekenden en die hele participatiesamenleving een ordinaire bezuinigingsmaatregel bleek.

Deze maand kwam daar een tweede teleurstelling bovenop in de vorm van het regeerakkoord. Bestuurskundigen van de Universiteit Leiden becijferden dat dit akkoord historisch weinig aandacht schenkt aan het onderwerp ‘democratische vernieuwing’. ‘Dat is bijzonder, met D66 in het kabinet’, sneerden zij.

De Staatscommissie-Parlementair stelsel deed daar afgelopen woensdag in haar probleemverkenning nog enkele scheppen bovenop, met kritiek op de historisch lange en ontransparante formatie van Rutte-III, maar ook op het voorgenomen beleid.

Het meest heikel zijn de referenda. De meerderheid van de Nederlanders wil graag af en toe meebeslissen, maar de coalitiepartijen zijn tegen. Vooral D66, dat het referendum steeds meer als een bastaardkind is gaan beschouwen, heeft zich in de formatie van haar meest hypocriete kant laten zien.

Kan er een referendum komen over de intrekkingswet van de Wet raadgevend referendum?

In het regeerakkoord Vertrouwen in de toekomst van VVD, CDA, D66 en CU van oktober 2017 staat: “De Wet raadgevend referendum wordt ingetrokken”. Zou je over de intrekking van de Wet raadgevend referendum nog een referendum kunnen houden? Heel waarschijnlijk niet.

Zelfs in het onwaarschijnlijke geval dat de intrekkingswet raadgevend referendum een uitgestelde inwerkingtredingsbepaling zou kennen, en dus niet onmiddellijk na bekendmaking inwerking treedt (onmiddellijke inwerkingtreding is de regel) lijkt dat niet voor de hand te liggen. Onze Grondwet bepaalt (art. 87) dat een wetsvoorstel een wet wordt nadat het is bekrachtigd door de regering. Dat gebeurt meestal onmiddellijk na het aannemen van het voorstel door de Eerste Kamer. Gebruikelijk is de wet daarop ook direct inwerking te laten treden (onmiddellijke inwerkingtreding, dus aansluitend op de bekendmaking van de wet met inachtneming van de termijnen van de Bekendmakingwet). De regering, die kennelijk van de wet af wil, zal daar zeker op aan sturen.

Ommezwaai: nieuw kabinet doet tóch mee met EU-OM

Nederland draait 180 graden en doet toch mee aan het Europees Openbaar Ministerie. VVD, CDA en ChristenUnie, die eerder om principiële redenen (soevereiniteitsverlies) deelname aan het EU-OM blokkeerden, staken hun verzet om de pro-Europese coalitiepartner D66 ter wille te zijn.

Het Nederlandse parlement (Tweede en Eerste Kamer) was tot voor kort mordicus tegen het EU-OM. Een ruime meerderheid in beide Kamers zag dit nieuwe Europese agentschap als een inbreuk op de nationale soevereiniteit. Ook vreesden parlementariërs dat het EU-OM – dat vanaf 2020 operationeel moet zijn – geleidelijk haar takenpakket zou uitbreiden. Voorzitter Juncker van de Europese Commissie stelde inderdaad onlangs voor het Europese OM ook in te zetten voor terreurbestrijding. Uitbreiding van het takenpakket vergt de instemming van alle deelnemende landen.

In verschillende moties sprak de Tweede Kamer zich uit tegen deelname. Mede daarom moesten de andere lidstaten hun toevlucht zoeken tot de ‘kopgroep-methode’ waarbij alleen lidstaten die dat willen meedoen.

Kiesraad mag gaan tellen voor sleepnetreferendum

Het referendum over de sleepwet is weer een stapje dichterbij gekomen. Vandaag heeft één van de initiatiefnemers de laatste 15.000 handtekeningen ingediend bij de Kiesraad. Het is nu aan de Kiesraad om te kijken of alle handtekeningen ook geldig zijn. Dit doen ze door steekproefsgewijs te controleren of de persoon die getekend heeft ook daadwerkelijk in de Basisregistratie Personen (BRP) te vinden is.

In totaal hebben zo’n 400.000 mensen het verzoek ondertekend. 300.000 handtekeningen is het minimale aantal dat nodig is om het verzoek in te kunnen dienen. De Kiesraad verwacht ongeveer 1 november duidelijk te kunnen maken of er een referendum komt over de Sleepwet.

Burgers kunnen het afschaffen van het referendum voorkomen met een referendum

Uit het regeerakkoord van VVD, CDA, D66 en ChristenUnie bleek dinsdag dat de nieuwe coalitie de Wet raadgevend referendum wil schrappen.

De burger kan voorkomen dat hem dit instrument weer wordt afgenomen. De Wet raadgevend referendum telt weliswaar negen uitzonderingen, onder meer het koningshuis en grondwetswijzigingen. ‘Maar de wet zondert intrekkingswetten niet uit’, zegt de Raad van State. Dus ook als het parlement instemt met het intrekken van de referendumwet, kunnen 300.000 burgers een stembusgang afdwingen. Als vervolgens miljoenen mensen tegen intrekking stemmen, is de vraag of de regering dat advies durft te negeren.

Het kabinet heeft een troef achter de hand. Ze zou in de intrekkingswet een bepaling kunnen opnemen die die wet alsnog tot uitzondering maakt. ‘Dat moet je dan wel goed motiveren’, zegt de woordvoerder. De Raad van State zal daar kritisch naar kijken, voegt hij toe.

Berckmoes beschreef wel degelijk een onthutsend beeld

Mislukt Kamerlid schrijft babbelboek. Meer hoeft er eigenlijk niet gezegd te worden over het voormalig Kamerlid Ybeltje Berckmoes. Aandacht kreeg ze zeker met haar boek over haar ‘ontluisterende jaren in de VVD-fractie’, zoals de ondertitel luidt. Maar strekking en toon van die ruime media-aandacht waren vooral lacherig, enigszins neerbuigend ook, met af en toe een licht seksistische ondertoon. Vanuit de VVD werd nauwelijks ingegaan op haar schrijven. Ach ja, Ybeltje. Net aan goed genoeg voor enkele flauwe naamgrappen, zoals Lubach vorige week liet zien.

Een Kamerlid dat slechts opviel door haar onopvallendheid, neemt wraak uit frustratie. Is het zo simpel?

Wie haar boek leest – hebben die critici dat gedaan? – moet zich inderdaad door passages werken die niet gemist zouden worden als ze nooit geschreven waren. In een weinig fraaie stijl, ­ondanks kennelijke hulp van anderen. Kijk eens, Ybeltje kan niet eens zelf schrijven! Maar tegelijkertijd bevat het boek een serieuze boodschap. Een hoogst verontrustende boodschap die weliswaar verre van nieuw is, maar die zelden zo luid, duidelijk en rauw heeft geklonken. Onderbouwd met tal van ­citaten uit interne memo’s, e-mails, ­notities, verslagen en wat dies meer zij –waarvan volgens mij niemand het ­bestaan en de juistheid heeft betwist.

Berckmoes schetst een onthullend, onthutsend beeld van haar Kamerlidmaatschap.